Doanh nghiệp gồng mình qua cửa ải nợ vay

Áp lực nợ vay đang hiện hữu tại nhiều doanh nghiệp niêm yết khi thanh khoản trên thị trường chứng khoán chưa ổn định, bất động sản phục hồi chậm và chi phí vốn vẫn ở mức cao.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp đang phải xoay xở nhiều cách để bổ sung dòng tiền, từ thanh lý tài sản, vay ngân hàng, phát hành trái phiếu đến tăng vốn cổ phần.

BÁN TÀI SẢN, PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU

Với các doanh nghiệp bất động sản, thanh lý tài sản tiếp tục là một trong những giải pháp được ưu tiên để tạo nguồn tiền trả nợ.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ năm 2026 đã được soát xét, Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va (Novaland, mã chứng khoán: NVL) đã hoàn tất chuyển nhượng 4 tài sản với tổng giá trị 11.266 tỷ đồng, tương đương khoảng 72% kế hoạch thanh lý tài sản trị giá 15.617 tỷ đồng.

Novaland hiện còn 5 tài sản đang tiếp tục chào bán. Trong đó, 4 tài sản với tổng giá trị 3.931 tỷ đồng đã được ký hợp đồng nguyên tắc. Tuy nhiên, đây mới là thỏa thuận khung, ghi nhận các điều kiện chính của giao dịch và chưa đồng nghĩa với việc chuyển nhượng đã hoàn tất.

Tài sản còn lại có giá trị 420 tỷ đồng mới dừng ở mức bên mua gửi thư đề nghị không ràng buộc. Do đó, khả năng thu tiền từ thương vụ này vẫn phụ thuộc vào quá trình đàm phán và hoàn tất giao dịch.

Như vậy, trong tổng giá trị tài sản dự kiến thanh lý 15.617 tỷ đồng, Novaland đã hoàn tất khoảng 72%. Phần giá trị còn lại vẫn phụ thuộc vào khả năng chốt các giao dịch đang được đàm phán.

Song song với thanh lý tài sản, Novaland đang tăng cường huy động nguồn vốn từ ngân hàng. Doanh nghiệp đã được phê duyệt hạn mức tín dụng 20.265 tỷ đồng và đã giải ngân 7.120 tỷ đồng thông qua các hợp đồng tín dụng mới.

Phần hạn mức còn lại 13.145 tỷ đồng được kỳ vọng giải ngân trong 12 tháng tới để phục vụ các dự án đang triển khai. Các ngân hàng trong nước cũng cam kết tiếp tục hỗ trợ tài chính để Novaland xây dựng dự án và bảo đảm tiến độ bàn giao nhà theo từng giai đoạn.

Không chỉ dựa vào nguồn vốn bên ngoài, các cổ đông lớn của Novaland cũng cam kết hỗ trợ tài chính khi cần thiết để doanh nghiệp thanh toán các khoản nợ đến hạn và duy trì hoạt động liên tục ít nhất trong 12 tháng tiếp theo.

Novaland đồng thời dự kiến huy động thêm vốn thông qua chào bán cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu và phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Nguồn vốn dự kiến được ưu tiên sử dụng để thanh toán các khoản nợ và trái phiếu.

Dẫu vậy, áp lực nợ của doanh nghiệp vẫn rất lớn. Tại ngày 30/6, tổng dư nợ gốc vay và nợ gốc trái phiếu của Novaland lên tới 72.911 tỷ đồng. Trong đó, một số khoản vay và trái phiếu đã đến hạn nhưng chưa được thanh toán, với tổng dư nợ gốc 16.716 tỷ đồng.

Novaland đang đàm phán với các chủ nợ và trái chủ về phương án gia hạn thời gian thanh toán. Đến thời điểm lập báo cáo, các bên đã đồng ý gia hạn một phần nghĩa vụ nợ với giá trị 3.244 tỷ đồng.

Sau ngày 30/6, doanh nghiệp tiếp tục xử lý các nghĩa vụ đến hạn. Từ ngày 1/7 đến thời điểm báo cáo tài chính bán niên được phê chuẩn, Novaland đã thanh toán 2.417 tỷ đồng nợ gốc.

Không chỉ bất động sản, các doanh nghiệp trong lĩnh vực hạ tầng, logistics cũng đang sử dụng nguồn vốn mới để kéo giãn áp lực nợ.

Giữa tháng 8 vừa qua, Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Container Việt Nam (Viconship, mã chứng khoán: VSC) thông qua phương án phát hành riêng lẻ tối đa 500 tỷ đồng trái phiếu trong quý 3/2026. Lô trái phiếu có kỳ hạn 3 năm, lãi suất cố định, không chuyển đổi, không kèm chứng quyền và có tài sản bảo đảm.

Toàn bộ số tiền thu được dự kiến được sử dụng để cơ cấu lại nợ. Viconship cũng quyết định dùng toàn bộ phần vốn góp tại Công ty TNHH MTV Dịch vụ Cảng Xanh (Green Port) làm tài sản bảo đảm cho lô trái phiếu. Viconship hiện sở hữu 100% Green Port, với giá trị phần vốn góp theo mệnh giá 110 tỷ đồng. Nghị quyết không công bố giá trị định giá của phần vốn được sử dụng làm tài sản bảo đảm.

Khoản huy động 500 tỷ đồng này nằm trong kế hoạch huy động vốn lớn hơn của Viconship trong năm nay. Theo báo cáo xếp hạng tổ chức phát hành ngày 23/7, VIS Ratings cho biết lãnh đạo VSC dự kiến huy động khoảng 1.880 tỷ đồng vốn cổ phần và 2.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 3-5 năm trong năm 2026.

Nguồn vốn dự kiến được sử dụng để tái cấu trúc khoảng 1.900 tỷ đồng vay ký quỹ cùng các khoản vay ngân hàng khác, qua đó kéo dài kỳ hạn nợ và giảm áp lực thanh khoản ngắn hạn.

Trước đó, cổ đông Viconship đã thông qua phương án chào bán hơn 187 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến thu về khoảng 1.870 tỷ đồng. Trong số này, 1.580 tỷ đồng được dành để trả gốc và lãi vay, còn 290 tỷ đồng góp thêm vào Hải An Green Shipping Lines.

Tương tự Viconship, Tổng Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc - CTCP (mã chứng khoán: KBC) cũng đang sử dụng kênh trái phiếu để cơ cấu lại nghĩa vụ nợ.

Theo nghị quyết được Hội đồng quản trị KBC thông qua ngày 17/8/2026, doanh nghiệp dự kiến chào bán tối đa 700 tỷ đồng trái phiếu mã KBCL12601, kỳ hạn 3 năm. Đây là trái phiếu phát hành riêng lẻ, không chuyển đổi, không kèm chứng quyền và có tài sản bảo đảm, với lãi suất kết hợp giữa cố định và thả nổi.

KBC cho biết toàn bộ số tiền thu được từ đợt phát hành dự kiến được sử dụng để cơ cấu lại nợ. Tài sản bảo đảm có thể bao gồm tài sản thuộc sở hữu hợp pháp của KBC và/hoặc tài sản hợp pháp của bên thứ ba, nếu có.

TĂNG VỐN, VAY NGƯỜI NHÀ ĐỂ TRẢ NỢ

Khi khả năng vay mới và phát hành trái phiếu chịu nhiều điều kiện, một số doanh nghiệp chuyển sang tăng vốn cổ phần để bổ sung nguồn lực tài chính và giảm dư nợ.

Tại Công ty Cổ phần Rau quả Thực phẩm An Giang (mã chứng khoán: ANT), doanh nghiệp đang lấy ý kiến cổ đông về phương án chào bán 20 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Toàn bộ 200 tỷ đồng dự kiến huy động sẽ được sử dụng để trả nợ vay ngân hàng trong giai đoạn 2026-2027.

Đến ngày 30/6/2026, tổng nợ vay ngắn hạn và dài hạn của ANT tăng 10,1% so với đầu năm, tương ứng 84,2 tỷ đồng, lên 917,8 tỷ đồng, tương đương 234,6% vốn chủ sở hữu. Trong đó, nợ vay ngắn hạn đạt 788 tỷ đồng và nợ vay dài hạn 129,8 tỷ đồng.

Công ty Cổ phần Sản xuất và Đầu tư Hoàng Gia (Royal Invest JSC, mã chứng khoán: RYG) cũng lên kế hoạch chào bán 22,5 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 2:1, với giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Doanh nghiệp dự kiến huy động 225 tỷ đồng để trả nợ.

Cuối quý 2/2026, tổng dư nợ của Royal Invest JSC tăng 5,9% so với đầu năm, tương ứng 98,8 tỷ đồng, lên 1.770,3 tỷ đồng, bằng 218,7% vốn chủ sở hữu. Trong đó, nợ vay ngắn hạn đạt 1.437,7 tỷ đồng và nợ vay dài hạn 332,6 tỷ đồng.

Tại Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Nông sản Thực phẩm An Giang (Afiex, mã chứng khoán: AFX), kế hoạch chào bán 35 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu dự kiến mang về 350 tỷ đồng. Doanh nghiệp dự kiến dùng 210 tỷ đồng để trả nợ vay ngân hàng và 140 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động.

Cuối quý 2/2026, tổng nợ vay ngắn hạn và dài hạn của Afiex tăng 7,2% so với đầu năm, tương ứng 53,4 tỷ đồng, lên 791,3 tỷ đồng, bằng 145,1% vốn chủ sở hữu. Đáng chú ý, gần như toàn bộ khoản vay nằm ở nợ ngắn hạn, với 790,9 tỷ đồng, trong khi nợ dài hạn chỉ 0,44 tỷ đồng.

Một cách khác để bổ sung dòng tiền là vay từ các bên liên quan. Tổng Công ty 36 - CTCP (mã chứng khoán: G36) vừa thông qua hợp đồng vay 252 tỷ đồng với ông Nguyễn Đăng Hùng để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Khoản vay có thời hạn 1 tháng, lãi suất 9,4%/năm và không có tài sản bảo đảm.

Ông Nguyễn Đăng Hùng là em trai ông Nguyễn Đăng Giáp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty 36. Đây cũng không phải lần đầu ông Hùng cho doanh nghiệp do anh trai làm Chủ tịch vay vốn, khi các giao dịch vay tiền giữa hai bên đã diễn ra nhiều lần trong những năm gần đây.

Những động thái trên cho thấy bài toán vốn của doanh nghiệp hiện không chỉ nằm ở việc huy động được bao nhiêu tiền, mà còn là làm thế nào để kéo dài thời gian trả nợ và giảm áp lực thanh khoản trong ngắn hạn.

Tại Báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, Công ty Chứng khoán SSI lưu ý lãi suất nhiều khả năng tiếp tục chịu áp lực tăng, phản ánh chênh lệch kéo dài giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Việc các chương trình ân hạn gốc vay mua nhà hết hiệu lực cũng có thể tiếp tục tạo sức ép lên thị trường bất động sản và hệ thống ngân hàng trong những tháng tới.

Trong bối cảnh đó, tái cơ cấu nợ có thể giúp doanh nghiệp kéo dài thời gian và giảm áp lực đáo hạn, nhưng chưa giải quyết được bài toán cốt lõi nếu dòng tiền từ hoạt động kinh doanh không cải thiện. Khi vốn mới chủ yếu được dùng để trả nợ cũ, bài toán lớn hơn nằm ở khả năng tạo ra dòng tiền đủ mạnh để doanh nghiệp từng bước thoát khỏi vòng xoáy đảo nợ.