Doanh nghiệp học cách dung hòa lợi ích với cổ đông

Khi cổ đông không “tới họp cho vui”

Phương án tăng vốn điều lệ thông qua chi trả cổ tức năm 2025 với 10% bằng tiền mặt và 15% bằng cổ phiếu, kết hợp chào bán 805 triệu cổ phần mới cho cổ đông hiện hữu tạo không ít tranh luận giữa các nhóm cổ đông tại cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên 2026 của MB.

Một bên kỳ vọng sẽ gia tăng lượng cổ phiếu nắm giữ với chi phí đầu tư thấp. Bên còn lại đánh giá phương án tăng vốn của ngân hàng làm giảm ý nghĩa của đợt chia cổ tức trước đó. Bởi cổ đông phải đồng thời thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân với phần cổ tức thực nhận và bỏ tiền mua cổ phiếu phát hành mới, trong khi ngân hàng hoàn toàn có thể tăng vốn thêm 25% qua chi trả cổ tức bằng cổ phiếu.

“Ngân hàng muốn huy động nguồn lực từ cổ đông để tăng vốn nhưng có gì vướng mắc khiến cổ đông cá nhân phải ý kiến lòng vòng như vậy?” một cổ đông nêu vấn đề.

Những áp lực từ cổ đông khiến lãnh đạo MB phải thẳng thắn thừa nhận không có phương án làm hài lòng tất cả. Đồng thời, lãnh đạo ngân hàng cũng đưa ra lý giải ngắn gọn với phương án trả cổ tức năm 2025.

“Chúng tôi thường nhận được câu hỏi tại sao trả cổ tức tiền mặt ít như vậy, nên năm nay chúng tôi tăng tỷ lệ cổ tức tiền mặt lên 10% và phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu”, ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT MB nói và cho biết ngân hàng buộc phải chọn cách dung hòa giữa hai nhóm cổ đông.

Cổ đông làm thủ tục đăng ký tham dự một cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên diễn ra tại Hà Nội. Ảnh minh họa: Thắng Hoàng.

Với SHS, phương án nâng trần thù lao và thưởng cho HĐQT lên mức 1,5% lợi nhuận sau thuế năm 2026 thu hút sự quan tâm đặc biệt từ các cổ đông. Quan điểm được cổ đông đưa ra là kế hoạch kinh doanh năm 2026 chưa thể hiện rõ những động lực thúc đẩy sự tăng trưởng về quy mô doanh thu, lợi nhuận và thị phần của doanh nghiệp. Còn biên lợi nhuận của doanh nghiệp có xu hướng giảm do chi phí gia tăng.

Đặc biệt, chỉ số EPS (phản ánh lợi nhuận sau thuế được doanh nghiệp phân bổ cho mỗi cổ phiếu phổ thông đang lưu hành) giảm từ mức 1,608 vào quí 3-2025 xuống mức 1,483 vào quí 1-2026 khiến cổ đông nhận thấy hoạt động đầu tư không mang lại hiệu quả. “Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu không tăng nhưng thù lao của thành viên HĐQT vẫn tăng thì khó thúc đẩy doanh nghiệp phá triển”, nhà đầu tư Vũ Đình Tuấn nói.

Những góp ý của ông Tuấn chưa được Chủ tịch HĐQT Đỗ Quang Vinh phản hồi thỏa đáng, nhưng đủ khiến vị này lưu tâm và hứa sẽ xem xét bổ sung chỉ tiêu EPS vào cơ chế đánh giá thời gian tới.

Bên cạnh thông tin về định hướng năm 2026, những cam kết trong quá khứ của lãnh đạo doanh nghiệp cũng được cổ đông đặc biệt quan tâm. Tới với cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên 2026 của SHB, nhà đầu tư Đặng Đình Hiệp tiếp tục đặt câu hỏi về tiến độ cấp phép và xây dựng trụ sở mới của ngân hàng tại địa chỉ 31-33 Lý Thường Kiệt, Hà Nội.

Đáng lưu ý, ông từng đặt câu hỏi tương tự tại cuộc họp năm 2025 và nhận được lời hẹn “sẽ khởi công xây dựng vào cuối năm”. Năm nay, lời hẹn khởi công được rời sang đầu năm 2027 nếu ngân hàng hoàn tất thủ tục pháp lý trong năm 2026.

Hình thành lớp cổ đông gắn bó lâu dài với doanh nghiệp

Thời điểm nhà đầu tư cá nhân nhận thức rõ hơn về quyền, trách nhiệm của bản thân với tư cách là cổ đông thực sự cũng là lúc hành vi đầu tư của nhóm này chuyển từ “lướt sóng” theo giá cổ phiếu sang gắn bó lâu dài.

Các cổ đông trò chuyện sau cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên 2026 của Tập đoàn PAN. Ảnh minh họa: Thắng Hoàng.

Để thích ứng với thế hệ nhà đầu tư mới, doanh nghiệp phải tăng cường minh bạch thông tin và gia tăng trải nghiệm cho nhóm này. Đơn cử, Tập đoàn PAN thường tổ chức cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên tại trụ sở Vinaseed (một đơn vị thành viên chủ chốt của PAN) với mục tiêu thúc đẩy cổ đông hiện hữu tiếp cận gần hơn với những sản phẩm, giá trị cốt lõi trong hệ sinh thái nông nghiệp của tập đoàn.

Tương tự, những chuyến tham quan thực tế tại cơ sở sản xuất cũng được Tập đoàn Hòa Phát tổ chức đều đặn nhằm giúp nhà đầu tư, đối tác, đại lý phân phối hiểu hơn về sản phẩm và định hướng phát triển của tập đoàn. Đây là một trong những yếu tố thu hút 300.000 nhà đầu tư chọn mua cổ phiếu HPG và hàng nghìn nhà đầu tư tới tham dự cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên của tập đoàn.

Ngược lại, CEO Group thuộc số ít đơn vị rơi vào tình huống 4 năm liên tiếp phải tổ chức họp ĐHĐCĐ thường niên hai lần do tổng số cổ phần có quyền biểu quyết tham dự cuộc họp cổ đông thường niên lần 1 không đạt tỷ lệ 50%. Việc cổ đông đầu tư nhưng không thực sự muốn đồng hành khiến doanh nghiệp tốn kém hàng tỉ đồng và chậm trễ triển khai kế hoạch kinh doanh, theo thừa nhận của lãnh đạo CEO Group.

Để thu hút nhà đầu tư gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, Chủ tịch HĐQT PAN Nguyễn Duy Hưng cho rằng người mọi định hướng, chiến lược đầu tư - kinh doanh đều phải bao hàm mục tiêu gia tăng giá trị cổ đông. Đơn cử, việc lựa chọn thời điểm thoái vốn tại Bibica được đưa ra trong bối cảnh khoản đầu tư không còn phù hợp với định hướng tăng trưởng chung của tập đoàn và giá trị cổ phần đơn vị thoái vốn ở mức tốt nhất.

Sau khi thu về khoảng 2.600 tỉ đồng từ thương vụ này, PAN nhanh chóng chốt danh sách cổ đông để chi trả cổ tức tiền mặt và cổ phiếu với tỷ lệ lần lượt là 30% và 20%. “Lợi ích cổ đông luôn được đặt ra và tăng trưởng hằng năm, từ việc trước đây không thể chia cổ tức thì năm nay đã có cổ tức tiền mặt”, ông Hưng nói tại cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên 2026.

Bên cạnh những yếu tố trên, đại diện PAN cho rằng những doanh nghiệp có chỉ số tài chính tốt, cùng định hướng phát triển bền vững với nhiều hoạt động mang lại giá trị tích cực xã hội sẽ thu hút cổ đông đồng hành trong dài hạn. Theo đó, đơn vị đã lựa chọn tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao triển khai các gói sản phẩm hỗ trợ nông dân.

Bổ sung, Bà Nguyễn Hoài Thu, Phó tổng giám đốc Công ty quản lý quỹ VinaCapital, cho biết quyền đối xử công bằng với cổ đông (Shareholder equitable treatment) với yêu cầu mọi cổ đông sở hữu cùng loại cổ phần phải được đối xử bình đẳng là yếu tố được nhà đầu tư tổ chức đặc biệt quan tâm trước. Ngoài ra, còn có các yêu cầu về hiệu quả hoạt động của HĐQT, công bố thông tin và phát triển bền vững.

“Khi các doanh nghiệp được chúng tôi đầu tư đều nhận thức tốt về 4 vấn đề trên thì không cần quá lo lắng việc đạt hiệu suất đầu tư nhất định với doanh nghiệp đó nữa”, đại diện VinaCapital chia sẻ với báo chí trước thềm diễn đàn thường niên về quản trị công ty lần thứ 8 (AF8).