Doanh nghiệp nhỏ và vừa đối mặt với nguy cơ 'vùng lõm' về an toàn số

Nhiều rủi ro từ an ninh mạng

Diễn đàn “Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa” do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phối hợp với các đơn vị tổ chức ngày hôm nay 15-4 tại Hà Nội. Ảnh: Đăng Khoa

Tại Diễn đàn “Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa”, các chuyên gia nhấn mạnh, con người đang sống trong thời kỳ mà công nghệ số không còn là lựa chọn mà là điều kiện sống còn.

Dữ liệu, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ nâng cao năng suất, tối ưu hóa quy trình mà còn quyết định khả năng cạnh tranh, uy tín và sức bền của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Cùng với đó, an toàn số chính là điều kiện để doanh nghiệp có thể tham gia vận hành và phát triển bền vững trong nền kinh tế số.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là các rủi ro an ninh mạng hiện nay không còn mang tính kỹ thuật đơn thuần, mà là nhân tố cản trở tới sự tồn tại và năng lực phát triển của doanh nghiệp. Chỉ một sự cố an ninh mạng có thể xóa bỏ thành quả nhiều năm xây dựng của doanh nghiệp chỉ trong thời gian rất ngắn.

Thực tế, theo bà Anthea Mulakala, Giám đốc khu vực chương trình Quỹ An ninh mạng châu Á-Thái Bình Dương cho biết, thiệt hại do lừa đảo tại khu vực Đông Nam Á ước tính 18-37 tỷ USD (năm 2024); trong đó có tới 43 các cuộc tấn công mạng nhắm vào doanh nghiệp nhỏ. Các rủi ro mạng tập trung qua các hình thức: Lừa đảo qua email, giả mạo, chiếm quyền tài khoản, gian lận thanh toán và nền tảng gây ra cho doanh nghiệp thiệt hại về tài chính, sự tổn hại uy tín và gây gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Đánh giá của Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao (A05), Bộ Công an, thì các doanh nghiệp nhỏ và vừa vốn hạn chế về nguồn lực, thiếu nhân sự công nghệ và kinh nghiệm ứng phó. Trong khi đó, các doanh nghiệp này cũng thường gặp phải nhiều sự cố về an ninh mạng, từ mất dữ liệu khách hàng, gián đoạn hợp đồng quan trọng cho đến các hình thức tấn công và lừa đảo trực tuyến…

Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng. Ảnh: Đ.K

Từ thực tế làm việc với cộng đồng doanh nghiệp, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thông tin, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam ngày càng quan tâm hơn đến vấn đề an toàn trên không gian số và lo lắng về nguy cơ mất an toàn của hệ thống thông tin tại đơn vị mình. Nhất là khi những công nghệ như Deepfake, mã độc thế hệ mới đã trở thành mối nguy hiện hữu, có thể gây tổn thất lớn, suy giảm niềm tin và uy tín trên thị trường của doanh nghiệp.

Như vậy, có thể thấy, việc bảo đảm an ninh mạng không còn là vấn đề kỹ thuật đơn thuần mà là bài toán chiến lược, liên quan trực tiếp đến sự ổn định và phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế quốc gia.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần chính sách kèm hỗ trợ cụ thể

Trong khuôn khổ diễn đàn, các đại biểu thực hiện nghi thức phát động sáng kiến hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ảnh: Đ.K

Theo các chuyên gia, thời gian qua, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều nghị định, thông tư, quyết định và các cuốn sổ tay hướng dẫn thực thi để giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và tuân thủ các văn bản pháp lý quan trọng, làm nền tảng cho việc hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân và phát triển khoa học công nghệ.

Ở vai trò của cơ quan nghiên cứu chính sách, ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu chính sách và chiến lược, Ban Chính sách và chiến lược Trung ương, hệ sinh thái an ninh mạng ở Việt Nam được phân loại theo 3 cấp độ, gồm: Hộ gia đình, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ; các tổ chức giáo dục, nghiên cứu, đơn vị cung cấp dịch vụ; Chính phủ và các bộ, ngành.

Đối với cơ quan quản lý, cần truyền thông rõ ràng các chính sách để doanh nghiệp không chỉ "nghe tên" mà phải biết "cách tiếp cận" và "thực thi", tăng cường đối thoại chính sách, đẩy mạnh hợp tác công tư.

Đối với hệ sinh thái an ninh mạng, cần xây dựng cổng thông tin và danh sách nhà cung cấp, để doanh nghiệp biết tìm giải pháp ở đâu, vận hành các chương trình hỗ trợ theo định hướng thị trường và thiết lập hệ thống cảnh báo sớm.

Đối với doanh nghiệp, phải chủ động trong việc tìm kiếm thách thức và giải pháp; thực hiện các biện pháp kỹ thuật như sao lưu dữ liệu (backup), chuyển đổi lên điện toán đám mây (cloud), sử dụng các công cụ bảo mật chuyên nghiệp.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần cập nhật kiến thức thường xuyên, chuẩn bị ứng phó với rủi ro an ninh mạng trước khi hậu quả xảy ra.

Phân tích cụ thể, bà Anthea Mulakala, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đứng trước những “khoảng trống” về an ninh mạng. Đầu tiên là sự nhận thức khi hiểu biết chưa đầy đủ về rủi ro an ninh mạng; thiếu kỹ năng, giải pháp khi có sự cố; thiếu công cụ thực tiễn và nguồn hỗ trợ đáng tin cậy. Trong khi đó, cách tiếp cận của các tổ chức liên quan chưa được phối hợp chặt chẽ. Việc tập huấn nâng cao nhận thức cũng chưa đủ…

“Cách chính sách chỉ phát huy tác dụng bảo vệ doanh nghiệp khi được thực hiện đi kèm với hỗ trợ cụ thể, thiết thực…”, bà Anthea Mulakala nói.

Phó Cục trưởng Cục A05 Nguyễn Hồng Quân. Ảnh: Đ.K

Từ góc độ cơ quan quản lý nhà nước, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục A05, Bộ Công an khẳng định, chuyển đổi số an toàn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ là yêu cầu kinh tế, mà còn là vấn đề chiến lược gắn với chủ quyền số, uy tín quốc gia và sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Trong bối cảnh dữ liệu, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo ngày càng quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, việc bảo đảm an ninh mạng không còn là bài toán kỹ thuật đơn thuần, mà đã trở thành điều kiện cốt lõi để duy trì hoạt động, bảo vệ niềm tin thị trường và nâng cao vị thế doanh nghiệp trong chuỗi giá trị.

Là đơn vị đồng hành với cộng đồng doanh nghiệp, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh, với sự đồng hành của các cơ quan quản lý, các tổ chức và các đối tác; cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ từng bước nâng cao năng lực tự bảo vệ, thích ứng và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm 98% tổng số doanh nghiệp cả nước, đóng góp 20% GDP và giải quyết 80% việc làm trong khu vực kinh tế tư nhân. Những con số này cho thấy tầm quan trọng chiến lược của doanh nghiệp nhỏ và vừa, không chỉ là trụ cột kinh tế mà còn là lực lượng quyết định sự ổn định việc làm, sáng tạo và năng động trong nền kinh tế số.

Đặc biệt, vừa qua, Chính phủ đã ban hành Đề án chuyển đổi số các doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2030, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc nâng cao năng lực, khả năng thích ứng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời kỳ số. Đề án đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó 300.000 doanh nghiệp được ứng dụng các sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời hình thành nhóm 200 doanh nghiệp tiêu biểu trong các ngành quan trọng.