Doanh nghiệp phải có trách nhiệm đến cùng trong việc thanh toán nghĩa vụ trái phiếu

Thời gian qua, những sai phạm trên thị trường TPDN đã khiến cho thị trường này đánh mất niềm tin của nhà đầu tư, trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Theo đánh giá của giới chuyên gia, những bất cập, rủi ro của TPDN đến từ việc phát triển quá nóng.

Nhiều doanh nghiệp xin “khất nợ” trái phiếu doanh nghiệp.

“Các DN quản lý chưa tốt khâu luân chuyển dòng tiền, sử dụng đòn bẩy tài chính lớn, có trường hợp vi phạm trong tổ chức phát hành và giao dịch TPDN. Tính tuân thủ và đạo đức nghề nghiệp của một số tổ chức cung cấp dịch vụ chưa cao, lợi dụng uy tín và mối quan hệ sẵn có để lôi kéo người dân gửi tiền tiết kiệm ngân hàng chuyển sang mua trái phiếu, trong khi không cung cấp đầy đủ thông tin về TPDN, tư vấn trái phiếu là sản phẩm tiết kiệm linh hoạt.

Chất lượng nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân còn thấp, kiến thức tài chính, năng lực phân tích rủi ro hạn chế, mua trái phiếu chỉ vì lãi suất cao; ngay cả khi Luật Chứng khoán và các Nghị định hướng dẫn đã quy định chỉ nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp mới được mua TPDN riêng lẻ, tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư cá nhân cố tình vi phạm quy định, trở thành nhà đầu tư chuyên nghiệp để mua TPDN riêng lẻ”, Bộ Tài chính chỉ rõ.

Đặc biệt, khi những vụ việc vỡ lở trên thị trường tài chính, cùng với những khó khăn khách quan của nền kinh tế, thị trường TPDN đã chật vật để duy trì niềm tin của nhà đầu tư. Không những phát hành bị thu hẹp, mà động thái mua lại TPDN trước hạn cũng diễn ra mạnh mẽ, bên cạnh những DN phải xin khất nợ trái phiếu đến kỳ đáo hạn. Theo thông tin từ Bộ Tài chính, trong 10 tháng năm 2023, có 70 DN phát hành trái phiếu với khối lượng 180,4 nghìn tỷ đồng (giảm 45,1% so với cùng kỳ năm 2022).

Kể từ khi Nghị định 08/2023/NĐ-CP có hiệu lực thi hành (5/3/2023), khối lượng phát hành là 179,5 nghìn tỷ đồng. Riêng tháng 10, khối lượng phát hành là 41 nghìn tỷ đồng, tăng 17 nghìn tỷ đồng so với tháng 9. Về mua lại TPDN, từ đầu năm, các DN đã mua lại lượng trái phiếu trước hạn là 190,7 nghìn tỷ (tăng 30,2% so với cùng kỳ năm 2022), cao hơn tổng số phát hành. Nhà đầu tư chính mua TPDN riêng lẻ trên thị trường sơ cấp trong 10 tháng là các nhà đầu tư tổ chức chiếm 95% tổng khối lượng phát hành (chủ yếu là ngân hàng chiếm 61%), các nhà đầu tư cá nhân mua 5%. Trên thị trường thứ cấp, tính đến 30/6/2023, nhà đầu tư cá nhân nắm giữ khoảng 28,5% tổng dư nợ TPDN riêng lẻ (tương đương khoảng 285,6 nghìn tỷ đồng).

Bên cạnh đó, nhiều DN đã phải xin “khất nợ” đáo hạn TPDN do khó khăn về dòng tiền, không thể thanh toán cho nhà đầu tư. Báo cáo của VNDirect cho biết, hoạt động đàm phán gia hạn kỳ hạn trái phiếu giữa các tổ chức phát hành và các trái chủ vẫn diễn ra sôi động trong quý III/2023. Tính đến tháng 10, đã có hơn 50 tổ chức phát hành đã đạt được thỏa thuận gia hạn kỳ hạn trái phiếu với các trái chủ và đã có báo cáo chính thức lên Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX). Tổng giá trị trái phiếu đã được gia hạn kỳ hạn là hơn 95.200 tỷ đồng.

Bộ Tài chính tính toán: Lượng TPDN đáo hạn trong năm 2023 là khá lớn, trong đó, 3 tháng cuối năm, khối lượng TPDN đáo hạn là 61,6 nghìn tỷ đồng. Dù hoạt động mua lại TPDN trước hạn làm thế chân kiềng trên thị trường, song việc xin khất nợ cũng sẽ khiến cho thị trường khó phát triển.

Vì vậy, Bộ Tài chính cho biết, thời gian qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán đã làm việc trực tiếp với các DN có dư nợ trái phiếu lớn. Bộ Tài chính yêu cầu, DN phát hành yêu cầu DN có trách nhiệm tới cùng trong việc thanh toán nghĩa vụ trái phiếu, trường hợp có khó khăn phải chủ động làm việc với nhà đầu tư để có phương án thanh toán trái phiếu phù hợp. Đồng thời, DN phải tự thay đổi, chủ động tăng cường công khai minh bạch, công bố thông tin về tình hình của DN để lấy lại niềm tin của thị trường và nhà đầu tư.

Hiện, các DN đang nỗ lực cân đối dòng tiền để thu xếp thanh toán đúng hạn. Đối với các DN gặp khó khăn, căn cứ Nghị định 08 của Chính phủ, có thể thực hiện theo các phương án cụ thể. Đó là đàm phán với nhà đầu tư để thanh toán trái phiếu bằng tài sản hợp pháp của mình; đàm phán với nhà đầu tư để thay đổi điều kiện, điều khoản của trái phiếu, trường hợp gia hạn trái phiếu thì tối đa không quá 2 năm.