Cục Thuế cảnh báo tình trạng lập 2 sổ kế toán để giấu doanh thu, né thuế

Cục Thuế (Bộ Tài chính) mới có văn bản gửi các hiệp hội nghề nghiệp trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán; các đại lý thuế, tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán, tư vấn thuế về việc phối hợp tuyên truyền nâng cao tuân thủ pháp luật thuế, kế toán và phòng ngừa hành vi lập 2 hệ thống sổ kế toán, tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu.

Trong bối cảnh yêu cầu minh bạch tài chính ngày càng được chú trọng, việc chấp hành đúng quy định về kế toán, thuế được xem là nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp, đồng thời là nền tảng để duy trì hoạt động kinh doanh ổn định, bền vững.

Theo Cục Thuế, thời gian qua cơ quan quản lý vẫn ghi nhận tình trạng một số doanh nghiệp sử dụng đồng thời 2 hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu, làm sai lệch nghĩa vụ thuế.

Vẫn còn tình trạng doanh nghiệp lập 2 sổ kế toán để giấu doanh thu, né thuế.

Cơ quan thuế nhấn mạnh đây là hành vi vi phạm pháp luật về kế toán và thuế, có thể dẫn đến các rủi ro pháp lý, đồng thời ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Thực hiện kế hoạch tuyên truyền nâng cao tuân thủ pháp luật thuế, kế toán và phòng ngừa hành vi lập nhiều hệ thống sổ kế toán, Cục Thuế triển khai thông điệp "Minh bạch sổ sách - Vững vàng pháp lý", đồng thời đề nghị các đơn vị liên quan phối hợp thực hiện nhiều hoạt động.

Trước hết, các hiệp hội nghề nghiệp, đại lý thuế và tổ chức dịch vụ kế toán được đề nghị tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về kế toán, thuế đến hội viên, khách hàng.

Nội dung tuyên truyền cần làm rõ ranh giới giữa hoạt động quản trị nội bộ hợp pháp và hành vi vi phạm như lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên hoặc cung cấp, công bố báo cáo tài chính có số liệu không đồng nhất trong cùng một kỳ kế toán.

Bên cạnh đó, các đơn vị cần cảnh báo doanh nghiệp về những rủi ro trong việc ghi nhận doanh thu, chi phí, sử dụng hóa đơn, chứng từ trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cục Thuế cũng đề nghị các tổ chức chuyên môn tham gia tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định; hướng dẫn xây dựng quy chế quản trị nội bộ, kiểm soát nội bộ nhằm phân định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bộ phận, cá nhân liên quan trong việc quản lý các giao dịch kinh tế phát sinh.

Đồng thời, các đơn vị được khuyến nghị hỗ trợ doanh nghiệp kê khai, nộp thuế đúng quy định; rà soát, đối chiếu dữ liệu giữa sổ kế toán, hóa đơn và giao dịch thanh toán; kịp thời cảnh báo các rủi ro pháp lý.

Ngoài ra, Cục Thuế đề nghị nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp của các tổ chức cung cấp dịch vụ. Các đơn vị cần tuân thủ chuẩn mực nghề nghiệp, không tham gia hoặc hỗ trợ các hành vi gian lận thuế, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch.

Cục Thuế cũng đề nghị phối hợp trong các hoạt động tuyên truyền như hội nghị, hội thảo, chương trình tập huấn, đối thoại với doanh nghiệp; đồng thời tiếp nhận ý kiến chuyên môn, phản hồi thực tiễn để nâng cao hiệu quả quản lý.

Cục Thuế kỳ vọng các hiệp hội nghề nghiệp, đại lý thuế và tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán, tư vấn thuế sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối với cộng đồng doanh nghiệp, lan tỏa tinh thần tuân thủ pháp luật, phòng ngừa vi phạm và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Sự phối hợp của các đơn vị được xem là yếu tố quan trọng nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và phát triển bền vững.

Trước đó, tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính, Phó cục trưởng Cục Thuế Lê Long nhấn mạnh việc xử lý nghiêm các hành vi gian lận kế toán, đặc biệt là tình trạng doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ sách nhằm trốn thuế.

Theo ông Lê Long, việc duy trì một hệ thống sổ kế toán để theo dõi thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh và một hệ thống khác để cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Mục đích của hành vi này thường nhằm gian lận thuế hoặc làm sai lệch báo cáo tài chính để phục vụ các mục đích như tham gia đấu thầu, vay vốn ngân hàng. Điều này phản ánh ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm xã hội còn hạn chế của một bộ phận chủ doanh nghiệp.

Lãnh đạo Cục Thuế cho rằng, đây không chỉ là nguyên nhân gây thất thu ngân sách Nhà nước mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường kinh doanh và sự phát triển của nền kinh tế. Đáng lo ngại hơn, các hành vi này thường được thực hiện có hệ thống, tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có hoạt động thanh tra, kiểm tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra của cơ quan chức năng.

Thực tế, thời gian qua đã xuất hiện nhiều vụ việc điển hình như Công ty Hoàng Long lập hai hệ thống sổ sách kế toán để che giấu doanh thu hay Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng hai phần mềm kế toán khác nhau để quản lý hoạt động và kê khai thuế. Theo Cục Thuế, đây là dấu hiệu cho thấy quy mô và mức độ vi phạm đang có xu hướng gia tăng.

Hiện cơ quan thuế các địa phương cũng đã có tuyên truyền, thông báo tới doanh nghiệp và hộ kinh doanh, nhấn mạnh việc lập từ hai hệ thống sổ kế toán, tài chính trở lên là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Tùy theo mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân có thể bị xử phạt hành chính trong lĩnh vực thuế và kế toán, bị truy thu thuế, tính tiền chậm nộp hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi trốn thuế và các vi phạm nghiêm trọng khác.