Doanh nghiệp phân bón tăng sản xuất, giữ nguồn cung giữa biến động chi phí

Ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, chủ trì hội nghị

Chi phí tăng mạnh, doanh nghiệp vẫn giữ nhịp sản xuất

Sáng 28/3, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức hội nghị về giải pháp bình ổn giá và đảm bảo nguồn cung phân bón phục vụ sản xuất trồng trọt. Tại đây, nhiều doanh nghiệp cho biết căng thẳng Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy chi phí vận tải, nguyên liệu đầu vào và giá thành sản xuất tăng mạnh. Dù vậy, các doanh nghiệp vẫn duy trì sản xuất, bảo đảm nguồn cung cho mùa vụ cao điểm.

Ông Nguyễn Viết Hiến, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, cho biết, tổng công suất sản xuất ure các nhà máy lớn hiện đạt khoảng 2,8 triệu tấn mỗi năm, trong khi nhu cầu nội địa chỉ khoảng 2,1 triệu tấn, tạo ra dư địa khoảng 700.000 tấn. Nhờ đó, thị trường trong nước không thiếu nguồn cung, phần dư được các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu để cân đối cung - cầu. Riêng Đạm Ninh Bình mỗi năm xuất khẩu khoảng 150.000 tấn, còn lại khoảng 350.000 tấn phục vụ thị trường nội địa.

Tương tự, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo) dự kiến sản xuất khoảng 1 triệu tấn phân bón các loại trong năm 2026. Trước biến động từ thị trường quốc tế, doanh nghiệp đã duy trì sản xuất ổn định, tăng cường quản trị hệ thống phân phối và ứng dụng công cụ số để kiểm soát hàng hóa, hạn chế tình trạng găm hàng. Đồng thời, đẩy mạnh hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón tiết kiệm, hiệu quả và phát triển các dòng sản phẩm ít chịu tác động từ biến động địa chính trị, như phân bón hữu cơ.

Ở lĩnh vực phân bón DAP, ông Nguyễn Hoàng Trung, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần DAP - VINACHEM, cho biết nhu cầu tiêu thụ trong nước khoảng 1 triệu tấn mỗi năm. Những năm gần đây, các nhà máy đã tăng dần công suất vận hành để đáp ứng nhu cầu. Bên cạnh đó, Việt Nam vẫn nhập khẩu khoảng 500.000 tấn DAP mỗi năm, nên tổng nguồn cung cơ bản được đảm bảo, không xảy ra thiếu hụt.

Các doanh nghiệp khác cũng cho biết đã chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất từ sớm và nỗ lực giữ giá hợp lý. Công ty CP Phân bón miền Nam đã chuẩn bị đủ nguyên liệu để đảm bảo cung ứng cho thị trường miền Nam và duyên hải miền Trung đến giữa tháng 5, đầu tháng 6.

Công ty CP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao dự kiến cung ứng khoảng 200.000 tấn trong quý I/2026. Trong hai tháng đầu năm, công ty chưa điều chỉnh giá, đến tháng 3 mới tăng khoảng 3% đồng thời triển khai nhiều giải pháp như tiết giảm chi phí, tối ưu sản xuất và đa dạng hóa nguồn nguyên liệu.

Đáng chú ý, ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền, cho biết doanh nghiệp đã chủ động giữ giá bán ổn định trong thời gian dài nhằm hỗ trợ nông dân, dù chi phí đầu vào tăng mạnh. Từ ngày 26/3, công ty mới điều chỉnh tăng giá khoảng 5-10%, trong đó dòng sản phẩm Đầu Trâu được kiểm soát mức tăng thấp hơn mặt bằng chung.

Kiến nghị gỡ nút thắt nguyên liệu, ổn định chi phí sản xuất

Tuy vậy, áp lực đối với các doanh nghiệp sản xuất phân bón đang gia tăng rõ rệt. Ông Nguyễn Viết Hiến, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, cho biết tác động từ xung đột Trung Đông khiến chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng mạnh, đặc biệt là xăng dầu, than và chi phí vận chuyển.

Trong đó, than chiếm gần 80% giá thành sản xuất urê và phụ thuộc nhiều vào cơ chế giá trong nước. Từ thực tế này, doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ xem xét giữ ổn định giá than cho Đạm Ninh Bình nhằm giảm áp lực chi phí. Đồng thời, ông Hiến đề xuất Quốc hội đưa thuế xuất khẩu phân bón về mức 0% để tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu, nhất là khi giá thế giới biến động mạnh.

Một thách thức lớn khác của ngành là sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Với phân DAP, khoảng 80% chi phí sản xuất đến từ lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit, trong khi nguồn apatit trong nước mới chỉ đáp ứng khoảng 17% nhu cầu. Do đó, doanh nghiệp kiến nghị nâng hạn mức khai thác quặng apatit nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu và tăng tính tự chủ cho ngành.

Bên cạnh đó, đại diện Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí cho rằng trong bối cảnh thị trường sôi động và giá tăng, nguy cơ xuất hiện phân bón giả, kém chất lượng có thể gia tăng, gây khó khăn cho cả nông dân và doanh nghiệp. Vì vậy, cần tăng cường kiểm soát thị trường để bảo đảm cạnh tranh lành mạnh.

Tại hội nghị, ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đánh giá cao nỗ lực của các doanh nghiệp trong việc duy trì sản xuất ổn định, tối ưu công suất và chủ động thích ứng với biến động chi phí. Nhiều đơn vị đã chia sẻ khó khăn với nông dân thông qua việc giữ giá bán ở mức hợp lý.

Ông Đạt đề nghị các doanh nghiệp tiếp tục chủ động cân đối cung - cầu, tối đa hóa công suất để bảo đảm nguồn cung cho thị trường nội địa; đồng thời nâng cao năng lực dự báo, theo dõi sát diễn biến giá nguyên liệu, năng lượng và tình hình quốc tế để xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp. Cùng với đó, tăng cường phối hợp với địa phương, hợp tác xã nhằm nắm bắt nhu cầu theo từng mùa vụ.

Liên quan đến chính sách, các kiến nghị của doanh nghiệp về tăng hạn mức khai thác quặng apatit, ổn định giá nguyên liệu đầu vào và điều chỉnh thuế xuất khẩu sẽ được Cục tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét. Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, cơ quan quản lý cho rằng sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và Nhà nước sẽ là yếu tố then chốt để ổn định thị trường phân bón, bảo đảm nguồn cung cho sản xuất nông nghiệp, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng và xuất khẩu của ngành.

Hà Lan