Doanh nghiệp siêu nhỏ được sử dụng người thân làm kế toán

Theo hướng dẫn tại Thông tư số 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán là cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, của người đứng đầu, của giám đốc hoặc tổng giám đốc và của cấp phó của người đứng đầu, phó giám đốc hoặc tổng giám đốc phụ trách công tác tài chính - kế toán; người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua - bán tài sản trong doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc thuê dịch vụ làm kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của pháp luật phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp siêu nhỏ được sử dụng người thân làm kế toán. Ảnh: Văn Học

Doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng. Trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ bố trí phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng thì phụ trách kế toán được ký thay kế toán trưởng tại các chứng từ kế toán, sổ kế toán, báo cáo tài chính của đơn vị.

Doanh nghiệp siêu nhỏ căn cứ vào phương pháp nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp theo pháp luật về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp để thực hiện ghi sổ kế toán, lập báo cáo tài chính.

Trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển đổi phương pháp nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thì áp dụng danh mục sổ kế toán được hướng dẫn tại thông tư này phù hợp với phương pháp nộp thuế của doanh nghiệp.

Trường hợp trong năm tài chính, doanh nghiệp siêu nhỏ có những thay đổi các tiêu chí dẫn đến không còn thuộc đối tượng áp dụng thông tư này thì được áp dụng thông tư này cho đến hết năm tài chính hiện tại và phải áp dụng chế độ kế toán phù hợp với quy định của pháp luật kể từ năm tài chính kế tiếp.

Doanh nghiệp siêu nhỏ được lựa chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa cho phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh và yêu cầu quản lý của đơn vị, nhưng phải áp dụng thống nhất trong một năm tài chính. Việc thay đổi chế độ kế toán áp dụng chỉ được thực hiện tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.

Theo thông tư, ngoài doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hộ kinh doanh) nếu có nhu cầu thì được lựa chọn áp dụng thông tư này để thực hiện công tác kế toán.

Trường hợp hộ kinh doanh lựa chọn áp dụng chế độ kế toán theo thông tư này thì phải áp dụng nhất quán trong một năm tài chính. Việc thay đổi chế độ kế toán áp dụng chỉ được thực hiện tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.

Để phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh và yêu cầu quản lý, doanh nghiệp siêu nhỏ được thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung biểu mẫu chứng từ kế toán, sổ kế toán so với các biểu mẫu chứng từ kế toán và sổ kế toán được hướng dẫn tại Thông tư.

Biểu mẫu chứng từ kế toán và sổ kế toán của doanh nghiệp khi sửa đổi, bổ sung phải đảm bảo tuân thủ quy định tại Điều 16, các khoản 1, 2, 3, 4 của Điều 24 Luật Kế toán; phản ánh đầy đủ, kịp thời, trung thực, minh bạch, dễ kiểm tra, kiểm soát và đối chiếu được tài sản, nguồn vốn của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp có phát sinh các chứng từ kế toán thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật khác thì phải thực hiện theo quy định của pháp luật đó.

Nếu doanh nghiệp siêu nhỏ sử dụng hóa đơn điện tử và được hệ thống thông tin quản lý thuế của cơ quan thuế hỗ trợ xác định, thông báo thông tin số thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, các loại thuế khác phải nộp (nếu có), thì sử dụng các mẫu sổ kế toán hướng dẫn tại Thông tư số 58/2026/TT-BTC để theo dõi, đối chiếu với số thuế phải nộp theo thông báo của cơ quan thuế.

Thông tư số 58/2026/TT-BTC có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026./.