Doanh nghiệp tăng tốc chuyển đổi xanh để nâng cao năng lực cạnh tranh

Ngày 26/8, tại Hà Nội, Viện Công nghiệp và Đổi mới sáng tạo doanh nghiệp (Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI) tổ chức Hội thảo “Áp lực CBAM, ESG và Tiêu chuẩn xanh toàn cầu: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp khu công nghiệp”.

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: T.THIỆN

Chia sẻ tại Hội thảo, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI cho biết, chuyển đổi xanh đang diễn ra nhanh chóng và ngày càng tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, đầu tư, thương mại của doanh nghiệp. Các yêu cầu về giảm phát thải carbon, sử dụng năng lượng hiệu quả, truy xuất dữ liệu và thực hiện trách nhiệm về môi trường, xã hội, quản trị (ESG) không còn chỉ mang tính định hướng mà đang từng bước trở thành điều kiện để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, tiếp cận thị trường, nguồn vốn và hợp tác với các đối tác quốc tế.

Đối với doanh nghiệp trong khu công nghiệp, nơi tập trung phần lớn hoạt động sản xuất, tiêu thụ năng lượng và xuất khẩu, sức ép này càng rõ nét. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu cùng các tiêu chuẩn xanh ngày càng cao tại nhiều thị trường đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm kê phát thải, quản trị dữ liệu carbon, sử dụng năng lượng hiệu quả và xây dựng lộ trình giảm phát thải có thể đo lường, kiểm chứng.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo VCCI, dù nhận thức được yêu cầu chuyển đổi, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp không ít khó khăn trong quá trình triển khai. Không ít doanh nghiệp chưa xác định được điểm bắt đầu, thiếu dữ liệu và công cụ đo lường, hạn chế về công nghệ, nhân lực, nguồn vốn; đồng thời còn lúng túng trong việc lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô và đặc thù sản xuất.

Từ góc độ ESG, ông Nguyễn Quang Huân - Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty Halcom Việt Nam - chỉ ra 4 khoảng trống lớn, gồm: chưa có khung thể chế thống nhất; thiếu các tiêu chí phù hợp với từng ngành; hệ thống đo lường, kiểm chứng và giám sát dữ liệu chưa đồng bộ; hệ sinh thái hỗ trợ về nhân lực, công nghệ, tư vấn và nguồn vốn còn hạn chế.

Theo ông Nguyễn Quang Huân, ESG cần được tích hợp vào chiến lược và hoạt động quản trị doanh nghiệp, thay vì chỉ thực hiện để hoàn thiện hồ sơ hoặc đáp ứng những yêu cầu ngắn hạn từ đối tác.

Nhấn mạnh yêu cầu về một lộ trình chuyển đổi phù hợp, ông Hoàng Quang Phòng cho rằng nếu triển khai thiếu kế hoạch, chuyển đổi xanh có thể trở thành áp lực gia tăng chi phí. Ngược lại, nếu chuẩn bị sớm và thực hiện đúng hướng, quá trình này sẽ tạo cơ hội để doanh nghiệp tối ưu vận hành, tiết kiệm năng lượng, nâng cao năng suất, củng cố uy tín và mở rộng thị trường.

“Điều doanh nghiệp cần lúc này không chỉ là nhận diện xu hướng, mà là những hướng dẫn và giải pháp có thể triển khai được” - ông Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh, đồng thời cho rằng doanh nghiệp cần xác định rõ nội dung cần đo lường, dữ liệu phải chuẩn hóa, lựa chọn công nghệ và nguồn năng lượng phù hợp, phương án huy động tài chính cũng như xây dựng lộ trình chuyển đổi vừa đáp ứng yêu cầu thị trường, vừa bảo đảm hiệu quả đầu tư và kinh doanh.

Ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI phát biểu. Ảnh: T.THIỆN

Đưa ra khuyến nghị, TS. Nguyễn Minh Thảo - Trưởng Ban Nghiên cứu Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược - cho rằng, doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật các chính sách xanh liên quan đến sản phẩm, chủ động chuẩn bị và hành động sớm; đồng thời nâng cao năng lực về vốn, công nghệ, kỹ thuật, nhân lực và quản trị.

Về dài hạn, doanh nghiệp cần quản lý phát thải trên toàn bộ chuỗi sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải, phát triển năng lượng sạch, thúc đẩy cộng sinh công nghiệp và thực hiện báo cáo ESG.

Từ góc độ xúc tiến thương mại, ông Nguyễn Bá Hải - Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương - đề xuất tăng cường thông tin, cảnh báo sớm; đào tạo năng lực thực hành; đẩy mạnh xúc tiến xuất khẩu gắn với thương hiệu xanh; kết nối tài chính, công nghệ xanh; đồng thời thúc đẩy phối hợp liên ngành và hợp tác công - tư.

Đối với các doanh nghiệp được khuyến nghị cần chủ động kiểm kê phát thải, tận dụng các chương trình hỗ trợ, tăng cường liên kết theo chuỗi cung ứng và kịp thời phản ánh những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi chính sách.

“CBAM và các tiêu chuẩn xanh toàn cầu đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam, nhất là các doanh nghiệp trong khu công nghiệp. Tuy nhiên, đây cũng là động lực để doanh nghiệp tái cơ cấu sản xuất theo hướng bền vững, nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu và củng cố năng lực cạnh tranh dài hạn” - ông Hải nhấn mạnh.

Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, ông Hoàng Anh Dũng - Tổng Giám đốc Công ty INTRACO - cho rằng kiểm kê khí nhà kính là bước khởi đầu để doanh nghiệp vừa đáp ứng yêu cầu tuân thủ, vừa quản trị carbon hiệu quả. Theo đó, doanh nghiệp có thể triển khai chuyển đổi theo 3 giai đoạn: ngắn hạn tập trung nâng cao hiệu quả vận hành và đào tạo; trung hạn xây dựng dấu chân carbon sản phẩm, chuyển đổi nhiên liệu; dài hạn đẩy mạnh giảm phát thải chuyên sâu và đổi mới công nghệ.

Từ kinh nghiệm tại Khu công nghiệp Du Long, TS. Trần Hồng Hải - Giám đốc Phát triển bền vững - cho rằng khu công nghiệp và doanh nghiệp cần đánh giá tổng thể khả năng chuyển đổi theo mô hình khu công nghiệp sinh thái; xây dựng mạng lưới cộng sinh công nghiệp; tăng cường giám sát hiệu quả sử dụng tài nguyên, sản xuất sạch; đồng thời kết nối tài chính xanh với các mục tiêu xã hội nhằm nâng cao lợi thế trong chuỗi cung ứng quốc tế./.