Doanh nghiệp thích ứng quy định SPS để giữ vững thị trường xuất khẩu Trung Quốc

Mới đây tại hội nghị “Cập nhật và phổ biến thông tin các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định RCEP và Nghị định số 280 của Trung Quốc”, nhiều chuyên gia, nhà quản lý đã đưa ra khuyến nghị cụ thể nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu thị trường, hạn chế rủi ro và thúc đẩy xuất khẩu bền vững.

Doanh nghiệp cần nắm chắc quy định SPS và Nghị định 280

Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Ngô Xuân Nam cho biết, từ ngày 1-6-2026, Trung Quốc sẽ áp dụng Nghị định 280 với nhiều yêu cầu mới về đăng ký cơ sở sản xuất, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm, buộc doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam phải chủ động thích ứng để tránh gián đoạn xuất khẩu. Trung Quốc hiện đang tăng cường siết chặt quản lý đối với thực phẩm nhập khẩu, yêu cầu doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và hồ sơ đăng ký. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nghiên cứu kỹ các quy định liên quan để xác định đúng nhóm hàng thuộc diện đăng ký qua cơ quan thẩm quyền hay tự đăng ký trực tiếp với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC). Theo đó, hồ sơ đăng ký phải được chuẩn bị đầy đủ theo đúng hướng dẫn, sử dụng tiếng Anh hoặc tiếng Trung, đồng thời kê khai chính xác thông tin doanh nghiệp, địa chỉ cơ sở sản xuất và các nội dung liên quan. Chỉ một số sai sót nhỏ trong khai báo cũng có thể khiến hồ sơ bị trả lại hoặc kéo dài thời gian xét duyệt.

Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ lớn nhất của thủy sản Việt Nam. Ảnh: PV

“Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các thông báo SPS mới có thể ảnh hưởng tới hoạt động xuất khẩu. Các thông tin này hiện được đăng tải thường xuyên trên website của Văn phòng SPS Việt Nam. Ngoài ra, doanh nghiệp phải tăng cường hệ thống quản lý và giám sát an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi sản xuất, từ vùng nguyên liệu đến cơ sở chế biến, đóng gói. Trước khi xuất khẩu, cần kiểm tra kỹ hiệu lực của mã số đăng ký doanh nghiệp để tránh trường hợp mã bị đình chỉ hoặc tạm dừng nhưng không kịp thời cập nhật”.- TS Ngô Xuân Nam nhấn mạnh.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, để đáp ứng điều kiện xuất khẩu vào Trung Quốc, doanh nghiệp cần xây dựng và vận hành hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo nguyên tắc HACCP. Đây hiện là một trong những yêu cầu quan trọng mà phía Trung Quốc áp dụng đối với nhiều nhóm thực phẩm nhập khẩu. Thực tế hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong quá trình đăng ký trực tuyến do khai báo thiếu chính xác. Những lỗi thường gặp bao gồm thông tin tài khoản không thống nhất, khai sai địa chỉ văn phòng hoặc địa chỉ nơi sản xuất, nhầm tên khoa học của sản phẩm, thiếu thông tin liên hệ hoặc ghi chú chưa đầy đủ.

Sầu riêng là loại trái cây xuất khẩu mạnh vào thị trường Trung Quốc. Ảnh: PV

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh Trung Quốc liên tục cập nhật và hoàn thiện hệ thống quản lý nhập khẩu thực phẩm, doanh nghiệp Việt Nam không thể giữ cách làm cũ mà buộc phải chuyên nghiệp hóa toàn bộ quy trình quản trị chất lượng và hồ sơ pháp lý nếu muốn duy trì thị trường xuất khẩu.

Hoàn thiện quy trình hỗ trợ doanh nghiệp

Bên cạnh các quy định liên quan đến SPS, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ hướng dẫn đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm xuất khẩu sang Trung Quốc đối với từng nhóm ngành hàng cụ thể. Chi cục Chăn nuôi và Thú y vùng V (Cục Chăn nuôi và Thú y) cho biết, các cơ sở sản xuất thực phẩm có nguồn gốc động vật xuất khẩu sang Trung Quốc cần tuân thủ nguyên tắc đăng ký, điều kiện cơ sở trước khi đăng ký, hồ sơ cần chuẩn bị, quy trình thực hiện và quản lý sau đăng ký. Đặc biệt, phần checklist kiểm tra hồ sơ trước khi gửi sang Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) được nhiều doanh nghiệp quan tâm bởi đây là khâu giúp hạn chế rủi ro hồ sơ bị trả lại hoặc kéo dài thời gian xử lý.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng: "Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) được đánh giá là khuôn khổ hợp tác kinh tế quan trọng". Ảnh: PV

Liên quan đến ghi nhãn sản phẩm trong các nước RCEP, Phó trưởng ban Ban Tiêu chuẩn thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) Tôn Nữ Thục Quyên cho biết, một số quy định ghi nhãn của các nước thành viên RCEP như Hàn Quốc và Australia. Theo đó, Hàn Quốc từng đưa ra dự thảo quy định cảnh báo bằng hình ảnh trên đồ uống có cồn vào năm 2019 và vấp phải nhiều quan ngại thương mại từ Mỹ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Australia, Canada và Mexico. Điều này cho thấy các quy định kỹ thuật và ghi nhãn hiện nay ngày càng có tác động lớn tới thương mại quốc tế, buộc doanh nghiệp phải theo dõi thường xuyên để kịp thời thích ứng.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, điều doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay không chỉ là nội dung quy định mà còn là quy trình thực hiện cụ thể như đăng ký ra sao, nộp hồ sơ theo mẫu nào, thời gian xử lý bao lâu và cơ quan nào chịu trách nhiệm xác nhận hồ sơ. “Dù tài liệu hướng dẫn đã khá đầy đủ, nhưng khi triển khai thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn lúng túng, nhất là trong việc xin xác nhận hoặc cấp thư từ các cơ quan chuyên môn”.-Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết.

Từ thực tế đó, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng đề nghị các đơn vị của Bộ và Văn phòng SPS Việt Nam cần sớm xây dựng hệ thống hướng dẫn chi tiết, thống nhất và công khai trên hệ thống thông tin điện tử với các biểu mẫu chuẩn, quy trình rõ ràng để doanh nghiệp dễ tiếp cận và thực hiện. Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ có văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành trong việc hướng dẫn và giải đáp các vấn đề liên quan đến SPS tại địa phương. Cách làm này sẽ giúp doanh nghiệp không phải tìm kiếm nhiều đầu mối khác nhau khi cần hỗ trợ. Đồng thời, sự phối hợp giữa cơ quan Trung ương với hệ thống sở, ngành địa phương sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực thi các quy định SPS, tạo thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới.