Doanh nghiệp triển khai ESG: Từ nỗ lực đơn lẻ đến sức mạnh hệ sinh thái

Từ áp lực thực tế

Phần thảo luận tại hội thảo “Từ chiến lược ESG đến vị thế tiên phong trong sản xuất bền vững” cho thấy cách doanh nghiệp tiếp cận ESG đang thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây quan tâm của doanh nghiệp chủ yếu dừng ở định hướng, thì nay các câu hỏi đã đi thẳng vào những vấn đề sát sườn như chi phí đầu tư, hiệu quả vận hành và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường.

Bà Lê Thị Như Ý - Phó phòng Quản lý hệ thống kiêm Phó Ban ESG Công ty cổ phần Kết cấu thép ATAD, chia sẻ hành trình triển khai ESG của doanh nghiệp.

Đại diện doanh nghiệp sản xuất, bà Lê Thị Như Ý - Phó phòng Quản lý hệ thống kiêm Phó Ban ESG Công ty cổ phần Kết cấu thép ATAD, cho biết khi bắt tay vào triển khai ESG, một trong những băn khoăn lớn nhất là chi phí đầu tư ban đầu khi xây dựng nhà máy theo tiêu chuẩn xanh. Nhiều ý kiến lo ngại rằng chi phí xây dựng cao, trong khi hiệu quả vận hành và khả năng hoàn vốn trong dài hạn lại không chắc chắn.

Từ thực tiễn triển khai, nhiều ý kiến cho rằng chi phí ban đầu có thể cao hơn, nhưng lợi ích không chỉ dừng ở tiết kiệm năng lượng hay tối ưu vận hành, mà còn mở ra cơ hội tham gia vào các đơn hàng có giá trị cao hơn.

Ở góc độ doanh nghiệp vừa và nhỏ, bài toán đặt ra là nên bắt đầu từ đâu để tránh dàn trải nguồn lực. Các chuyên gia cho rằng việc ưu tiên những yếu tố có tác động trực tiếp như năng lượng, nước và kiểm soát phát thải là hướng đi phù hợp, giúp doanh nghiệp từng bước hình thành nền tảng ESG.

Trong khi đó, ông TJ Yoon - Giám đốc Kinh doanh toàn cầu Công ty Glassdome, chỉ ra rằng rào cản lớn không nằm ở nhận thức, mà ở khả năng triển khai khi dữ liệu vẫn phân tán và thiếu đồng nhất. Việc số hóa từng bước, bắt đầu từ các điểm tiêu thụ năng lượng chính, được xem là hướng đi khả thi để hình thành hệ thống dữ liệu phục vụ quản trị.

Đồng tình với ý kiến trên, ông Hồ Ngọc Thiên Khải - Quản lý quan hệ khách hàng chiến lược Công ty LRQA Việt Nam, cho biết để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, doanh nghiệp cần chuẩn bị hệ thống dữ liệu cốt lõi ngay từ đầu. Tuy nhiên, nhiều đơn vị vẫn gặp khó do dữ liệu phân tán, thiếu đồng nhất hoặc chưa đáp ứng yêu cầu kiểm chứng.

Ở cấp độ chuỗi cung ứng, ông Nguyễn Thành Long - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Houselink, cho rằng thách thức nằm ở việc xác minh tiêu chuẩn ESG của các nhà cung cấp. Khi ESG trở thành điều kiện bắt buộc, việc lựa chọn đối tác không còn dựa trên chi phí, mà dựa trên mức độ minh bạch và khả năng tuân thủ.

Các chuyên gia, doanh nghiệp thảo luận tại hội thảo.

Ba điểm nghẽn phổ biến được các chuyên gia và doanh nghiệp chỉ ra gồm thiếu dữ liệu đầu vào đáng tin cậy, thiếu hệ thống quản trị đồng bộ và thiếu hiểu biết về tiêu chuẩn. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp kéo dài thời gian hoặc không đạt chứng nhận như kỳ vọng.

Đến vai trò hệ sinh thái

Những trao đổi rất cụ thể của doanh nghiệp cũng cho thấy ESG hoàn toàn có thể bắt đầu từ chính nội lực của từng đơn vị. Nhưng khi triển khai, nhiều vấn đề phát sinh lại vượt ra ngoài phạm vi một doanh nghiệp có thể tự giải quyết, từ dữ liệu, tiêu chuẩn đến chi phí vận hành. Khi đó, giải pháp không còn dừng ở nỗ lực riêng lẻ của doanh nghiệp, mà gắn nhiều hơn với chất lượng hạ tầng và các hệ sinh thái hỗ trợ phía sau.

TS Lý Duy Khiêm - Giám đốc Trung tâm Điều hành thông minh Tập đoàn Becamex, chia sẻ tại Hội thảo.

Từ góc nhìn này, TS Lý Duy Khiêm - Giám đốc Trung tâm Điều hành thông minh Tập đoàn Becamex, cho rằng một hướng tiếp cận hiệu quả là chuyển một phần gánh nặng triển khai ESG sang hệ thống hạ tầng dùng chung của khu công nghiệp.

Theo ông, thay vì mỗi doanh nghiệp phải tự đầu tư hệ thống đo lường và quản trị riêng lẻ, khu công nghiệp có thể cung cấp sẵn các nền tảng dữ liệu, năng lượng và môi trường đã được chuẩn hóa. Điều này cho phép doanh nghiệp tiếp cận ngay các chỉ số tiêu thụ và phát thải được xác thực, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian triển khai ESG.

Không chỉ dừng ở dữ liệu, mô hình hạ tầng này còn mở rộng sang kinh tế tuần hoàn và cộng sinh công nghiệp. Nước sau xử lý có thể được tái sử dụng cho các mục đích phi sản xuất, trong khi chất thải của doanh nghiệp này có thể trở thành đầu vào của doanh nghiệp khác. Cách tiếp cận này vừa giúp giảm chi phí tài nguyên, vừa cải thiện các chỉ số môi trường trong đánh giá ESG.

Ở một khía cạnh khác, hệ thống logistics tích hợp và giao thông nội khu cũng góp phần giảm phát thải trong quá trình vận chuyển, yếu tố ngày càng được các đối tác quốc tế quan tâm khi đánh giá chuỗi cung ứng.

Đáng chú ý, theo TS Lý Duy Khiêm, các tiện ích xanh trong khu công nghiệp không làm tăng chi phí vận hành như nhiều doanh nghiệp lo ngại. Ngược lại, việc tối ưu năng lượng, tái sử dụng tài nguyên và sử dụng hạ tầng dùng chung có thể giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí trong dài hạn, đồng thời hạn chế rủi ro liên quan đến các quy định về môi trường và thuế carbon.

Từ góc nhìn này, ESG không còn chỉ là câu chuyện nội bộ của từng doanh nghiệp, mà ngày càng gắn với chất lượng hạ tầng, khả năng chia sẻ dữ liệu và mức độ hoàn chỉnh của hệ sinh thái sản xuất. Trong cuộc dịch chuyển ấy, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết kết nối sớm với các nền tảng hỗ trợ phù hợp.

Viên Hữu