EU đối mặt ý kiến trái chiều về chi phí năng lượng từ ngạch phát thải mới
Theo Kế hoạch triển khai Hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải mới, các nhà cung cấp xăng dầu và khí đốt phải mua giấy phép phát thải cho lĩnh vực sưởi ấm và giao thông đường bộ.

Một phiên họp của các nước Liên minh châu Âu. (Ảnh: THX/TTXVN)
Kế hoạch triển khai Hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải mới (ETS2) của Liên minh châu Âu (EU) kể từ năm 2028 đang vấp phải hai luồng ý kiến trái chiều do những lo ngại về chi phí năng lượng đối với hộ gia đình.
Dựa trên cơ chế ETS2, các nhà cung cấp xăng dầu và khí đốt phải mua giấy phép phát thải cho lĩnh vực sưởi ấm và giao thông đường bộ. Mục tiêu của EU là cắt giảm 43% lượng khí thải vào năm 2030 so với mức 2005. Tuy nhiên, các nhà phân tích dự báo việc định giá carbon sẽ đẩy giá nhiên liệu tăng lên.
Với mức giá giả định 60 euro/tấn CO2, một hộ gia đình trung bình có thể phải chi thêm khoảng 207 euro/năm, thậm chí lên tới 400 euro tùy điều kiện nhà ở và nhu cầu di chuyển.
Tại Bỉ và nhiều quốc gia, các chính trị gia kêu gọi trì hoãn tăng giá nhiên liệu hóa thạch càng lâu càng tốt để bảo vệ sức mua và năng lực cạnh tranh. Họ cảnh báo việc vội vàng áp dụng một cơ chế chưa hoàn thiện có thể làm suy giảm sự đồng thuận xã hội.
Nhiều ý kiến cho rằng các dự báo hiện tại có thể chưa phản ánh đủ rủi ro khi giá xăng dầu tăng mạnh kết hợp với các cú sốc địa chính trị, đẩy người dân vào thế dễ bị tổn thương.
Trái lại, các ý kiến ủng hộ cho rằng việc trì hoãn là sai lầm chiến lược, làm chậm lộ trình đầu tư vào các giải pháp thay thế và kéo dài sự lệ thuộc vào năng lượng hóa thạch - nguyên nhân gốc rễ của những bất ổn hiện nay. Họ cho rằng việc đưa chi phí carbon vào giá nhiên liệu là công cụ bắt buộc để thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao hiệu suất năng lượng.
Trên thực tế, thời điểm triển khai ETS2 đã được lùi từ năm 2027 sang 2028 và khó có khả năng trì hoãn thêm, khi đa số các quốc gia thành viên EU đều ủng hộ. Để trấn an các nước còn do dự, Ủy ban châu Âu đã tăng cường các công cụ can thiệp trong trường hợp giá CO2 tăng đột biến.
Đáng chú ý, phần tăng giá nhiên liệu chỉ là một mặt của vấn đề. Toàn bộ nguồn thu từ thị trường ETS2 sẽ được hoàn trả cho các quốc gia thành viên nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng.
Dự kiến, đơn cử như trong giai đoạn 2027-2030, Bỉ có thể thu về khoảng 5,2 tỷ euro (hơn 6 tỷ USD), trong đó 1,66 tỷ euro sẽ được đưa vào Quỹ Khí hậu Xã hội để hỗ trợ các hộ gia đình dễ bị tổn thương. Nguồn lực này sẽ được phân bổ cho các vùng và cấp liên bang theo tỷ lệ cụ thể.
Dù vậy, ETS2 vẫn được xem là "phép thử" quan trọng đối với khả năng duy trì đồng thuận của EU trong việc cân bằng giữa mục tiêu khí hậu và ổn định an sinh xã hội./.












