Doanh nghiệp Việt trước cơ hội bứt phá

Dư địa mới cho doanh nghiệp bứt tốc

Tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên không chỉ là một chỉ tiêu điều hành, mà còn là lời khẳng định về quyết tâm đưa nền kinh tế bứt phá, tạo lập vị thế mới trong khu vực. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cộng đồng doanh nghiệp được xác định là lực lượng trung tâm, là động lực của tăng trưởng.

Hàng loạt chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước đã được ban hành nhằm tạo không gian phát triển mới cho doanh nghiệp. Từ Kết luận số 18-KL/TW, Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế nhà nước đến Nghị quyết số 10 về phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đều hướng tới mục tiêu khơi thông mọi nguồn lực của nền kinh tế.

Ngành Dệt may đang nỗ lực triển khai các giải pháp để đạt mục tiêu tăng trưởng trong năm 2026. Ảnh: Khắc Kiên

Đây được xem là giai đoạn hiếm có khi cả ba khu vực doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI đều được xác định rõ vai trò, nhiệm vụ và cơ chế phát triển. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu được hỗ trợ theo từng nhóm chính sách riêng lẻ thì nay định hướng điều hành là tạo lập hệ sinh thái liên kết, phát huy sức mạnh của toàn bộ khu vực sản xuất, kinh doanh.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, việc huy động và phát huy nguồn lực từ các thành phần kinh tế được đặt trong tổng thể yêu cầu nâng cao năng lực nội sinh, sức chống chịu và năng lực cạnh tranh. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà sẽ trở thành chủ thể trực tiếp dẫn dắt tăng trưởng.

Không gian phát triển mới còn đến từ định hướng cải cách mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh. Chính phủ đặt mục tiêu tiếp tục hoàn thiện thể chế, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở dữ liệu, đẩy nhanh chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính và bảo đảm nguyên tắc doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần.

Song song với đó là định hướng phát triển đồng bộ thị trường vốn, khơi thông các kênh huy động vốn trung và dài hạn; hoàn thiện cơ chế cho vay dựa trên dòng tiền, đơn hàng và dữ liệu thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài sản thế chấp. Những cải cách này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận nguồn lực thuận lợi hơn.

Không chỉ dừng ở việc cải thiện môi trường đầu tư, Chính phủ còn định hướng hình thành các chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI trong những ngành có sức lan tỏa lớn, như năng lượng, công nghiệp chế biến chế tạo, logistics, hạ tầng số, nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi xanh. Đây được xem là dư địa phát triển rất lớn để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp mới đây, nhiều tập đoàn, hiệp hội doanh nghiệp đều bày tỏ sự đồng tình với định hướng này. Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel cho rằng, việc xác định các doanh nghiệp đầu tàu và giao nhiệm vụ chiến lược sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, giúp mỗi đồng vốn đầu tư của doanh nghiệp lớn kéo theo nhiều đồng vốn của doanh nghiệp nhỏ, hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp Việt đủ sức cạnh tranh.

Trong khi đó, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam Nguyễn Văn Thân đề xuất, tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, phát triển mô hình doanh nghiệp một người, tạo điều kiện để hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế chính thức.

Có thể thấy, chưa bao giờ doanh nghiệp đứng trước nhiều cơ hội phát triển như hiện nay. Tuy nhiên, cơ hội sẽ chỉ trở thành động lực khi những rào cản hoạt động sản xuất, kinh doanh được tháo gỡ một cách thực chất.

Tháo gỡ điểm nghẽn để biến cơ hội thành động lực tăng trưởng

Bên cạnh những cơ hội rộng mở, thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp vẫn tồn tại không ít khó khăn. Qua tổng hợp ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp và kết quả rà soát của các bộ, ngành, Bộ Tài chính đã nhận diện 6 nhóm điểm nghẽn lớn cần sớm được tháo gỡ.

Đầu tiên là những bất cập về thể chế và tổ chức thực hiện. Nhiều quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ; văn bản hướng dẫn ban hành chậm; việc thực hiện giữa các địa phương chưa thống nhất. Không ít doanh nghiệp vẫn phải thực hiện song song hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử, làm gia tăng chi phí và thời gian.

Tiếp đến là khó khăn trong tiếp cận tín dụng, đất đai và các nguồn lực phát triển. Thị trường vốn trung và dài hạn chưa phát huy đầy đủ vai trò, trong khi các thủ tục liên quan đến đất đai, xác định giá đất, giải phóng mặt bằng còn kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư.

Doanh nghiệp cũng đang chịu áp lực lớn từ chi phí nguyên liệu, logistics, năng lượng, lao động cùng các yêu cầu mới về chuyển đổi xanh, ESG, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng nhiều rào cản, đây là thách thức không nhỏ đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.

Một vấn đề khác được nhiều doanh nghiệp phản ánh là sự liên kết giữa các khu vực doanh nghiệp còn lỏng lẻo. Chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ, mở rộng nhà cung ứng trong nước và hình thành chuỗi giá trị nội địa vẫn chưa đạt kỳ vọng.

Điều đáng chú ý, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, phần lớn các khó khăn hiện nay không xuất phát từ việc thiếu chủ trương hay thiếu chính sách mà chủ yếu nằm ở khâu thực thi.

Đánh giá này cũng nhận được sự đồng tình của cộng đồng doanh nghiệp. Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho biết, VCCI đã tổng hợp gần 900 ý kiến của doanh nghiệp thành 53 nhóm vướng mắc. Nhiều phản ánh cho thấy, điểm nghẽn lớn nhất là chi phí phát sinh từ sự thiếu thống nhất trong thực thi chính sách. Có những quy định pháp luật không yêu cầu hồ sơ giấy nhưng doanh nghiệp vẫn phải nộp; nhiều thủ tục liên ngành chưa có đầu mối giải quyết thống nhất; không ít kiến nghị mới dừng ở mức “ghi nhận” mà chưa có thời hạn xử lý cụ thể.

Để biến cơ hội thành động lực tăng trưởng, Bộ Tài chính đề xuất hàng loạt giải pháp đồng bộ. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách mạnh thủ tục hành chính, tái thiết kế quy trình trên nền tảng số, khơi thông dòng vốn, tháo gỡ vướng mắc về đất đai, phát triển hạ tầng chiến lược, giảm chi phí logistics và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Các tập đoàn, hiệp hội doanh nghiệp cũng kiến nghị Chính phủ sớm ban hành cơ chế phát triển doanh nghiệp đầu tàu, thúc đẩy tín dụng xanh, mở rộng thị trường vốn, hoàn thiện chính sách năng lượng, logistics, phát triển chuỗi cung ứng hàng Việt và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số là thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng hiện đại, tự chủ và bền vững hơn. Khi những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và thực thi được tháo gỡ, cộng đồng doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa để đầu tư, đổi mới sáng tạo và mở rộng sản xuất, từ đó đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng.