Doanh nghiệp xanh hóa sản xuất theo tinh thần Quyết định 889

Tạo động lực cho sản xuất xanh

Quyết định 889/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 - 2030 đã đặt ra định hướng rõ ràng đối với quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất, tiêu dùng theo hướng xanh và bền vững hơn.

Quyết định 889/QĐ-TTg đã đặt ra định hướng rõ ràng đối với quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất, tiêu dùng theo hướng xanh và bền vững hơn.

Một trong những mục tiêu quan trọng của Chương trình là thúc đẩy quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên, nhiên liệu, nguyên vật liệu; khuyến khích phát triển các nguồn tài nguyên, nhiên liệu, nguyên vật liệu và sản phẩm thân thiện với môi trường, có thể tái tạo, tái sử dụng và tái chế.

Cùng với đó là thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững trên nền tảng đổi mới, sáng tạo; phát triển các mô hình sản xuất, tiêu dùng bền vững; tạo việc làm ổn định, việc làm xanh và hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.

Quyết định 889 cũng xác định nhiều mục tiêu cụ thể như xây dựng các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật về sản xuất bền vững, thiết kế sinh thái, thiết kế để tái chế, tái sử dụng; thúc đẩy sản phẩm, bao bì thân thiện môi trường thay thế các sản phẩm nhựa khó phân hủy, sử dụng một lần. Đồng thời hướng tới 85% siêu thị, trung tâm thương mại phân phối, sử dụng sản phẩm bao bì thân thiện môi trường thay thế dần bao bì nhựa dùng một lần, khó phân hủy; đồng thời thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng bền vững và khuyến khích phân phối sản phẩm thân thiện môi trường.

Những mục tiêu này đang từng bước được cộng đồng doanh nghiệp cụ thể hóa bằng những thay đổi ngay từ nguyên liệu, quy trình sản xuất, sản phẩm đến khâu phân phối. Năm 2017, tại tỉnh Đồng Tháp, anh Đỗ Đăng Khoa sáng lập thương hiệu Mr. Mướp với mong muốn biến xơ mướp thành nguyên liệu cho các sản phẩm tiêu dùng xanh.

Sau khi thu mua từ nông dân, mướp khô được làm sạch, phơi khô, đưa vào máy cán để định hình rồi dập khuôn thành nhiều loại sản phẩm khác nhau. Phần lớn công đoạn được thực hiện thủ công. Tùy từng mục đích sử dụng, xơ mướp được xử lý với độ dày, mỏng khác nhau nhằm bảo đảm độ bền, độ dẻo và sự mềm mại.

Không dừng lại ở những sản phẩm truyền thống như bông tắm hay miếng rửa chén, Mr. Mướp còn phát triển các sản phẩm trang trí và kết hợp xơ mướp với những phụ phẩm nông nghiệp khác như vỏ bắp, quả mè.

Từ một miếng xơ mướp nhỏ, doanh nghiệp có thể sản xuất đồ chơi cho thú cưng với chi phí khoảng 6.000 - 7.000 đồng/sản phẩm. Khi xuất khẩu sang Nhật Bản, sản phẩm đạt giá khoảng 100 yên, tương đương hơn 21.000 đồng. Đây là một minh chứng cho khả năng gia tăng giá trị từ nguyên liệu nông nghiệp khi được đầu tư sáng tạo và phát triển thành sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường.

Hiện các sản phẩm của Mr. Mướp đã có mặt tại hệ thống siêu thị AEON (Nhật Bản), duy trì xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc. Tại thị trường trong nước, sản phẩm được phân phối tại Co.opmart, Satra; một số sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao và 4 sao.

Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp không chỉ tập trung vào sản xuất mà còn chủ động xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết với khoảng 20 hộ nông dân, cung cấp khoảng 70% nguyên liệu đầu vào. Mướp có thời gian sinh trưởng khoảng 6 tháng, doanh thu có thể đạt 150 triệu đồng/ha, lợi nhuận khoảng 70%. Trung bình mỗi ha có thể tạo ra khoảng 80.000 sản phẩm, mang lại lợi nhuận khoảng 120 triệu đồng/vụ. Qua đó, mô hình không chỉ góp phần tạo ra sản phẩm thân thiện môi trường mà còn hình thành chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp và người dân, tạo thêm sinh kế và giá trị từ nông nghiệp địa phương.

Cũng tại Đồng Tháp, Công ty Cổ phần Thực phẩm Sao Khuê - SK Foods lại lựa chọn bột gạo, bột sắn để phát triển sản phẩm thay thế nhựa dùng một lần. Từ lợi thế của làng nghề bột gạo Sa Đéc có lịch sử hơn 100 năm, doanh nghiệp nghiên cứu sản xuất ống hút từ bột gạo và các sản phẩm chế biến từ nông sản theo hướng sử dụng nguyên liệu tự nhiên, hạn chế phụ gia.

Công nghệ sấy lạnh được áp dụng nhằm giữ lại màu sắc, hương vị của nguyên liệu. Một số sản phẩm có màu được tạo từ hoa đậu biếc, gấc, lá cẩm thay cho phẩm màu công nghiệp. Đặc biệt,ống hút làm từ bột gạo và bột sắn có thể sử dụng trong nước lạnh trong vài giờ và mềm dần sau một thời gian sử dụng. Khi thải ra môi trường tự nhiên, sản phẩm có khả năng phân hủy trong vài tháng, nhanh hơn đáng kể so với nhựa truyền thống.

Không chỉ thay đổi nguyên liệu sản xuất, SK Foods còn sử dụng giấy Kraft nhập khẩu từ Nhật Bản để đóng gói ống hút thay cho túi nilon hoặc nhựa. Sản phẩm hiện đã được đưa tới một số thị trường nước ngoài như Mỹ, Úc và một số quốc gia khác.

Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sử dụng những sản phẩm sạch.

Hưởng ứng từ sản xuất đến phân phối

Tinh thần sản xuất và tiêu dùng bền vững của Quyết định 889 cũng đang được triển khai ở khâu phân phối. Theo bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Giám đốc đại siêu thị GO! Thăng Long, tiêu dùng xanh tại Việt Nam những năm gần đây đã chuyển từ nhận thức sang hành động thực tế. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm tới chất lượng, giá cả mà còn chú ý tới nguồn gốc xanh, tính thân thiện với môi trường của sản phẩm và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Từ ngày 9/4/2026, GO! Thăng Long cùng toàn bộ hệ thống bán lẻ thực phẩm của Central Retail Việt Nam đã hoàn tất chuyển đổi sang 100% túi phân hủy sinh học tại quầy thu ngân và quầy cân thực phẩm.

Hệ thống cũng áp dụng bán túi môi trường sinh học có thu phí từ 500 - 1.000 đồng/túi nhằm hạn chế tình trạng lấy túi vượt nhu cầu. Với khách hàng không mua túi, siêu thị bố trí thùng carton và băng keo miễn phí để đóng gói hàng hóa. Theo thống kê, lượng túi nilon tiêu thụ tại siêu thị đã giảm trên 40% mỗi tháng, từ khoảng 5 tấn túi xốp/tháng xuống còn khoảng 3 tấn/tháng.

Việc chuyển sang túi phân hủy sinh học khiến chi phí bao bì tăng gấp ba lần so với túi xốp thông thường, nhưng hệ thống GO! và Tops Market vẫn tiếp tục thực hiện. Riêng tháng 4/2026, GO! Thăng Long đã tặng 5.000 túi Lohas tái sử dụng cùng 5.000 phần quà cho khách hàng chủ động mang túi từ nhà.

Từ sản xuất đến phân phối, những mô hình trên cho thấy cộng đồng doanh nghiệp đang từng bước đưa các mục tiêu của Quyết định 889 vào hoạt động thực tế. Sản xuất bền vững vì thế không chỉ là thay một loại nguyên liệu bằng nguyên liệu khác, mà còn là quá trình tổ chức lại cách khai thác tài nguyên, thiết kế sản phẩm, hình thành chuỗi cung ứng và thay đổi hành vi tiêu dùng.

Dù các sản phẩm xanh vẫn còn những bài toán về chi phí, khả năng mở rộng quy mô và thói quen người tiêu dùng, sự tham gia ngày càng rõ nét của doanh nghiệp đang tạo thêm nền tảng để sản xuất, tiêu dùng bền vững đi sâu hơn vào đời sống kinh tế, từng bước hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế tuần hoàn theo tinh thần Quyết định 889.