Doanh nhân cần được tham gia sâu hơn vào quá trình hoạch định chính sách

* Ông nhìn nhận thế nào về vai trò của tiếng nói doanh nhân trong các diễn đàn chính sách hiện nay?

- Hiện nay, các diễn đàn chính sách có sự tham gia của đại biểu đến từ nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nhân vẫn cần một tiếng nói rõ ràng hơn để phản ánh đầy đủ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp.

Thực tế cho thấy không ít chính sách khi ban hành còn khoảng cách nhất định so với môi trường kinh doanh. Khi triển khai, doanh nghiệp gặp nhiều vướng mắc do quy định chưa sát với thực tiễn vận hành. Vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng có nhiều đại diện từ giới doanh nhân tham gia vào quá trình trao đổi và phản biện chính sách.

Đặc biệt, trong giai đoạn Việt Nam đang hướng tới mục tiêu phát triển mạnh mẽ hơn, các chính sách cần được xây dựng trên cơ sở thực tiễn và có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Khi tiếng nói của doanh nghiệp được lắng nghe đầy đủ, các quyết sách ban hành sẽ có tính khả thi cao hơn và đi vào cuộc sống hiệu quả hơn.

*Từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, theo ông điều gì giúp các đại biểu hiểu rõ hơn môi trường kinh doanh hiện nay?

- Điều quan trọng nhất là sự sâu sát. Doanh nghiệp muốn phát triển phải bám sát thị trường, khách hàng và đội ngũ nhân sự. Đại biểu cũng cần tiếp cận trực tiếp với doanh nghiệp và đời sống kinh tế để hiểu rõ những vấn đề đang diễn ra.

Hiện nay, việc tiếp xúc cử tri hoặc gặp gỡ doanh nghiệp thường diễn ra theo định kỳ và trong thời gian khá ngắn. Một buổi làm việc chỉ vài giờ rất khó phản ánh hết những khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải.

Vì vậy, cần có cơ chế để đại biểu tiếp xúc với cộng đồng doanh nghiệp thường xuyên hơn. Chẳng hạn, có thể tổ chức các buổi làm việc theo chu kỳ ba tháng một lần, với nội dung cụ thể và mục tiêu rõ ràng. Điều này không chỉ giúp ghi nhận ý kiến mà còn theo dõi quá trình giải quyết vấn đề.

Bên cạnh đó, chính sách nếu chỉ tập trung xử lý những vấn đề phát sinh theo từng thời điểm sẽ khó tạo nền tảng phát triển lâu dài cho doanh nghiệp.

*Ông đánh giá ra sao về cách thức tổ chức hoạt động giám sát và tiếp xúc doanh nghiệp hiện nay?

- Theo tôi, vẫn còn nhiều điểm cần cải thiện. Hiện nay, dù ở cấp Quốc hội hay Hội đồng nhân dân, các cuộc họp và hoạt động giám sát thường được tổ chức theo chu kỳ khá thưa, chẳng hạn sáu tháng một lần. Với khoảng thời gian như vậy, rất khó nắm bắt đầy đủ những biến động của thị trường và hoạt động doanh nghiệp.

Một vấn đề khác là phạm vi đại diện của đại biểu còn khá rộng. Trong khi đó, hệ sinh thái doanh nghiệp hiện nay gồm nhiều nhóm: doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ. Mỗi nhóm có đặc điểm hoạt động và nhu cầu hỗ trợ khác nhau.

Nếu đại biểu chủ yếu tiếp xúc với các doanh nghiệp lớn thì tiếng nói của khối doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ - vốn chiếm tỷ lệ rất lớn trong nền kinh tế - sẽ khó được phản ánh đầy đủ. Vì vậy, cần có sự phân công rõ ràng hơn trong việc đại diện cho từng nhóm doanh nghiệp hoặc từng khu vực kinh tế. Khi trách nhiệm được xác định cụ thể, đại biểu sẽ hiểu sâu hơn những khó khăn của từng nhóm doanh nghiệp và từ đó đề xuất chính sách phù hợp.

Ông Nguyễn Ngọc Luận phát biểu trong một chương trình lãnh đạo TP.HCM gặp gỡ doanh nghiệp kiều bào

*Theo kinh nghiệm của ông, hoạt động giám sát của đại biểu cần thay đổi như thế nào để hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả hơn?

- Điều quan trọng là phải duy trì sự giám sát thường xuyên. Nếu mỗi năm chỉ có vài buổi làm việc ngắn thì rất khó đánh giá đầy đủ tình hình hoạt động của doanh nghiệp.

Theo tôi, cần xây dựng cơ chế theo dõi dài hạn. Trong một nhiệm kỳ, đại biểu có thể xây dựng kế hoạch giám sát và hỗ trợ một nhóm doanh nghiệp trong khoảng thời gian từ 5 đến 10 năm. Nếu đại biểu tiếp tục tái cử thì có thể triển khai tiếp; nếu không, kế hoạch đó vẫn có thể trở thành nền tảng để người kế nhiệm tiếp tục thực hiện.

Hiện nay, nhiều hoạt động vẫn tập trung xử lý những vấn đề “nóng” tại thời điểm họp, trong khi sự phát triển của doanh nghiệp cần các chính sách mang tính chiến lược và dài hạn hơn.

*Ông từng tham gia HĐND tại địa phương. Trải nghiệm đó mang lại cho ông những góc nhìn gì về vai trò của đại biểu?

- Tôi từng là đại biểu HĐND phường An Nhơn (quận Gò Vấp) nhiệm kỳ 2021-2026. Với tư cách là doanh nhân tại địa phương, chúng tôi rất mong muốn đóng góp cho cộng đồng.

Trong nhiệm kỳ đó, nhiều hoạt động cộng đồng đã được triển khai như kết nối thông tin trong khu dân cư, tổ chức các nhóm sinh hoạt văn hóa và xây dựng môi trường sống văn minh. Các nhóm cộng đồng trên mạng xã hội cũng được sử dụng để cập nhật thông tin và tăng cường kết nối người dân.

Tuy nhiên, khi các kiến nghị liên quan đến hoạt động kinh doanh được đưa ra thì không phải lúc nào cũng nhận được sự quan tâm tương xứng. Nhiều vấn đề thiết thực đối với doanh nghiệp địa phương chưa được giải quyết triệt để.

Một phần nguyên nhân là quyền hạn của đại biểu ở cấp cơ sở còn hạn chế. Khi vấn đề vượt thẩm quyền, kiến nghị phải chuyển lên cấp trên xem xét, khiến quá trình xử lý kéo dài và làm giảm hiệu quả phản ánh ý kiến của doanh nghiệp.

*Theo ông, những yếu tố nào quyết định hiệu quả hoạt động của đại biểu trong việc kết nối với doanh nghiệp?

- Trước hết cần làm rõ quyền hạn và trách nhiệm của đại biểu trong hệ thống quản lý. Khi quyền hạn được xác định cụ thể, đại biểu sẽ chủ động hơn trong việc hỗ trợ doanh nghiệp và phản ánh ý kiến của người dân.

Bên cạnh đó, đại biểu cần tiếp xúc thường xuyên với doanh nghiệp để nắm bắt tình hình thực tế. Khi hiểu rõ những khó khăn và nhu cầu của doanh nghiệp, họ mới có thể đưa ra các đề xuất chính sách phù hợp.

Ngoài ra, việc phân công đại biểu phụ trách từng nhóm doanh nghiệp cũng rất quan trọng. Ví dụ, có những đại biểu theo dõi riêng nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ trong một khu vực. Khi trách nhiệm rõ ràng, hoạt động giám sát và phản ánh thực tiễn sẽ hiệu quả hơn.

*Từ góc nhìn của một doanh nhân, ông kỳ vọng đại biểu cần làm gì để tạo niềm tin và sự đồng hành lâu dài với cộng đồng doanh nghiệp?

- Trước hết, những người được đề cử hoặc ứng cử làm đại biểu cần được sàng lọc kỹ lưỡng. Ba yếu tố quan trọng là trình độ, kiến thức và tâm huyết. Nếu thiếu một trong những yếu tố này thì rất khó hoàn thành tốt vai trò đại diện cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Ngoài ra, mỗi đại biểu khi tham gia ứng cử thường có chương trình hành động. Chương trình này cần được xây dựng trên cơ sở thực tế của địa phương và của cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời phù hợp với năng lực thực hiện của người đại biểu.

Thực tế cho thấy một số chương trình hành động trước đây còn xa rời thực tiễn, dẫn đến hiệu quả triển khai chưa cao. Khi đại biểu xây dựng kế hoạch hành động thiết thực, gắn với nhu cầu của doanh nghiệp và có khả năng triển khai trong thực tế, họ sẽ tạo được niềm tin và sự đồng hành lâu dài từ cộng đồng doanh nghiệp cũng như người dân.

* Xin cảm ơn ông!

Minh Hào