Doanh thu 155.000 tỷ đồng, xổ số miền Nam đang 'gánh' ngân sách ra sao?

Tại hội nghị xổ số kiến thiết khu vực miền Nam, đại diện 21 công ty cho biết tỷ lệ tiêu thụ bình quân đạt 98,71%, trong đó 17 đơn vị đạt 100%. Tổng doanh thu khu vực đạt khoảng 155.557 tỷ đồng, tăng 10,65% so với năm trước và vượt kế hoạch đề ra. Lợi nhuận trước thuế vượt 20.000 tỷ đồng, số nộp ngân sách xấp xỉ 52.000 tỷ đồng.

Trong cơ cấu tài khóa địa phương, đây là con số đáng chú ý. Toàn bộ nguồn thu từ xổ số kiến thiết được để lại 100% cho ngân sách địa phương nhằm chi cho đầu tư phát triển, y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Ở một số địa phương, tỷ trọng đóng góp rất lớn. Sau sáp nhập, ba công ty xổ số tại Cần Thơ nộp ngân sách chiếm hơn 24% tổng thu trên địa bàn năm 2025.

Xổ số miền Nam đạt doanh thu hơn 155.000 tỷ đồng trong năm 2025.

Thị trường xổ số cả nước hiện gồm 63 công ty xổ số kiến thiết địa phương và Vietlott - doanh nghiệp xổ số điện toán quốc gia, tất cả đều 100% vốn nhà nước. Tuy nhiên, hiệu quả phân hóa rõ rệt giữa các vùng.

Tại miền Nam vận hành theo mô hình phân phối truyền thống với mạng lưới đại lý phủ rộng, kiểm soát phát hành theo ngày quay và tồn kho chặt chẽ. Nhu cầu tiêu dùng ổn định, kinh tế năng động và thói quen mua vé thường xuyên tạo ra vòng lặp tăng trưởng: tiêu thụ cao - doanh thu lớn - nộp ngân sách nhiều - địa phương có động lực duy trì hệ thống.

Ngược lại, một số công ty xổ số miền Bắc hoạt động kém hiệu quả, lỗ lũy kế nhiều năm và bị âm vốn chủ sở hữu. Sự cạnh tranh từ sản phẩm điện toán của Vietlott cùng với thị trường “lô đề” phi chính thức khiến thị phần xổ số truyền thống bị thu hẹp. Tại miền Bắc, Vietlott chiếm hơn 40% doanh thu và số nộp ngân sách toàn khu vực, phản ánh xu hướng dịch chuyển sang sản phẩm công nghệ.

Năm 2026, khối xổ số miền Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 10%, với doanh thu dự kiến khoảng 172.931 tỷ đồng. Để đạt mục tiêu, các công ty đề xuất nâng doanh số phát hành mỗi kỳ từ 140 tỷ đồng lên 160 tỷ đồng.

Theo các chuyên gia, về mặt tài chính, mở rộng quy mô phát hành có thể gia tăng nguồn thu ngân sách trong ngắn hạn. Tuy nhiên, xổ số không chỉ là câu chuyện lợi nhuận. Về bản chất, đây là một dạng “thuế tự nguyện”, khi người dân tự lựa chọn tham gia và ngân sách địa phương hưởng lợi trực tiếp. Ở góc độ kinh tế học hành vi, nhóm thu nhập thấp thường chi tỷ trọng thu nhập cao hơn cho loại hình này.

Do đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là tăng trưởng bao nhiêu phần trăm, mà là giới hạn hợp lý của thị trường xổ số trong cấu trúc kinh tế - xã hội. Khi nguồn thu đã chiếm tỷ trọng đáng kể trong ngân sách một số địa phương, sự phụ thuộc quá lớn có thể tạo ra rủi ro nếu điều kiện thị trường thay đổi.

Giữa những con số doanh thu hàng trăm nghìn tỷ đồng, bài toán cân bằng giữa hiệu quả tài khóa và trách nhiệm xã hội sẽ quyết định tính bền vững của ngành xổ số trong những năm tới.

Xuân Bắc