Độc đáo Lễ hội Lồng tồng trên đỉnh đèo De ở 'thủ đô gió ngàn'

Trên đỉnh đèo cách mạng, từ Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiếng chuông đều đặn ngân rung âm hưởng hùng thiêng sông núi, vọng vào ngàn dặm nước non. Ảnh: Bảo Hân

Sắc xuân giữa "thủ đô gió ngàn"

Bà Lý Thị Chiên (dân tộc Tày – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Hợp tác xã Gió Ngàn) được coi là chuyên gia về văn hóa các dân tộc ATK Định Hóa cho biết, đã hàng chục năm nay, dịp đầu năm Bính Ngọ 2026 là lần đầu tiên xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên tái hiện lại các nghi thức lễ hội Lồng tồng, tức là xuống đồng theo đúng tinh thần bà con dân tộc Tày.

Cùng với đó là các nghi thức dâng hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh – Người đã có nhiều năm tháng ở và làm việc tại ATK Định Hóa để cùng Trung ương Đảng, Chính phủ lãnh đạo toàn dân tộc Việt Nam kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi.

Người dân ATK Định Hóa và ATK Tân Trào thành kính dâng hương Bác trên đỉnh đèo De cầu cho quốc thái dân an. Ảnh: Bảo Hân

Hội Lồng tồng ATK Định Hóa tại đèo De là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Với ý nghĩa là trung tâm ATK – Thủ đô kháng chiến, trong nhiều năm qua, lễ hội Lồng tồng ATK Định Hóa là nơi gặp gỡ, hội tụ của khoảng 40 dân tộc anh em hai vùng ATK Tân Trào (tỉnh Tuyên Quang) và Định Hóa (tỉnh Thái Nguyên) mở ra liên kết vùng, phát triển du lịch cho cửa ngõ Tây Bắc.

Bà con dân tộc xuống đồng từ tinh mơ. Ảnh: Bảo Hân

Góp mặt trong lễ hội, anh Nguyễn Văn Hinh (ở xã Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang) cho biết, từ lâu ATK Định Hóa (Thái Nguyên) và ATK Tân Trào (Tuyên Quang) đã liền một dải với đèo De là gạch nối 2 địa phương. Người dân 2 vùng đất luôn tự hào là người dân trái tim Việt Bắc “thủ đô kháng chiến” , “thủ đô gió ngàn” năm xưa để không ngừng, học tập xây dựng quê hương xứng đáng với niềm tin yêu của Bác Hồ dành cho vùng đất ATK.

Đóa sen nở giữa đại ngàn

Theo đúng nghi lễ truyền thống, từ tinh mơ dưới cánh đồng dưới chân đèo De, bà con dân tộc với những trang phục đẹp nhất đã có mặt chứng kiến những đường cày đầu tiên do một lão nông uy tín thực hiện biểu tượng cho việc khởi đầu vụ mùa mới.

Tái hiện trung thực nghi lễ Lồng tồng. Ảnh: Bảo Hân

Là người sinh ra và lớn lên ở ATK Định Hóa, ông Đỗ Văn Thao, Chủ nhiệm HTX nông nghiệp Phú Thịnh cho biết, hàng chục năm nay mới thấy lại hình ảnh dân bản lấy nước từ ruộng đồng tượng trưng cho mưa thuận gió hòa theo nghi lễ xưa.

Sắc xanh trong mâm cỗ tượng trưng cho mùa màng bội thu, đời sống sung túc. Ảnh: Bảo Hân

Ở sân vận động trung tâm đèo De, sau nhiều năm, cây nêu cao hơn 15m cũng được dựng lên, quả còn ngũ sắc được bày biện trang trọng. Đúng như ước nguyện quốc thái dân an, ngay màn ném còn đầu tiên do Bí thư Đảng ủy xã Phú Đình cùng nhiều người có uy tín thực hiện, quả còn được ném qua vòng tròn trên ngọn tre, biểu trưng cho một năm mới mưa thuận gió hòa, bội thu. Lồng tồng ATK Định Hóa mở màn phần hội với bao tín hỉ.

Niềm vui của người dân 2 vùng ATK trong ngày hội. Ảnh: Bảo Hân

Ông Lê Ngọc Linh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên cho biết, nối liền hai tỉnh Thái Nguyên và Tuyên Quang, đi qua địa phận núi Hồng - đèo De là một "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng, thu hút nhiều du khách về dâng hương và tìm hiểu lịch sử.

Trong kháng chiến chống Pháp, đây là vùng căn cứ địa quan trọng nơi Bác Hồ, Trung ương Đảng và Chính phủ hoạt động. Hiện tại, trên đỉnh đèo có công trình Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh được khánh thành năm 2005, là điểm du lịch văn hóa - lịch sử tâm linh quan trọng của cả nước.

Cờ Tổ quốc và ảnh Bác Hồ luôn có vị trí quan trọng trong ngôi nhà bà con dân tộc trên ATK. Ảnh: Bảo Hân

“Từ trên cao nhìn xuống thấy khu Nhà tưởng niệm đẹp tựa đóa sen tươi hồng vừa độ nở, với 79 cây vạn tuế tượng trưng cho những cánh sen tươi ngời sức sống. Mỗi ngày trên đỉnh đèo cách mạng, từ Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiếng chuông, tiếng khánh đều đặn ngân rung âm hưởng hùng thiêng sông núi, vọng vào ngàn dặm nước non, thong thả bâng khuâng giữa đất trời một niềm nhớ công ơn trời bể của Bác với non sông. Cũng vì thế, lễ hội Lồng tồng ATK Định Hóa mang một tầm vóc quan trọng trong đời sống tinh thần người dân”, ông Lê Ngọc Linh khẳng định.

Hình ảnh quả còn lan tỏa may mắn và sức xuân nơi rẻo cao. Ảnh: Bảo Hân

Ông Vũ Đức Hảo, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thông tin và Thể thao, tỉnh Thái Nguyên thông tin thêm, cùng với phát huy các giá trị truyền thống, địa phương sẽ phát huy lợi thế khi sáp nhập hai địa danh Thái Nguyên và Bắc Kạn. Tự hào là trung tâm của chiến khu Việt Bắc, sắp tới, Thái Nguyên sẽ đặt cột mốc km số 0 trên đỉnh đèo De, khẳng định dấu mốc của “Thủ đô kháng chiến” - nơi các thế hệ cháu con luôn tự hào nhắc nhớ và mong muốn hằng năm quay về nguồn.

ATK mãi là "địa chỉ đỏ" - nơi tự hào của bao thế hệ người Việt. Ảnh: Bảo Hân

Có thể nói Hội Lồng tồng ATK Định Hóa không những thể hiện tinh thần đoàn kết của khoảng 40 dân tộc anh em nơi “thủ đô kháng chiến” mà còn khẳng định, khi di sản được gìn giữ đúng cách và “thức dậy” trong đời sống đương đại, càng có điều kiện hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, đậm hồn cốt núi rừng. Đây chính là nền tảng quan trọng đóng góp lớn trong giai đoạn phát triển mới của Thái Nguyên.

Ngân Hạ - Bảo Hân