Dốc hàng trăm tỷ Euro, Địa Trung Hải tham vọng dẫn dầu cuộc đua năng lượng tái tạo

Theo phân tích mới dựa trên dữ liệu của Global Integrated Power Tracker, cơ sở dữ liệu theo dõi các dự án điện trên toàn cầu, khu vực Địa Trung Hải hiện có khoảng 552 GW công suất điện gió và điện mặt trời quy mô lớn đã được công bố hoặc đang được triển khai. Quy mô các dự án này tương đương khoảng 792 tỷ USD, tương đương 682,79 tỷ Euro vốn đầu tư.

Trang trại điện mặt trời Las Rozas gần thành phố Seville (Tây Ban Nha), với hệ thống pin quang điện trải rộng trên khu vực rộng lớn. (Nguồn: Getty Images)

Tổng công suất trên thậm chí vượt công suất của tất cả các dự án phát điện được lên kế hoạch tại Mỹ, hiện ở mức 548,3 GW. Đây là lợi thế đáng kể của Địa Trung Hải trước thềm Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31), dự kiến diễn ra tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ.

Bùng nổ điện gió và điện mặt trời

Gần 2/3 công suất điện gió và điện mặt trời trong danh mục dự án tại Địa Trung Hải, tương đương 361,3 GW, được kỳ vọng sẽ đi vào vận hành thương mại trước năm 2030.

Nếu các dự án này hoàn thành đúng kế hoạch, công suất điện gió và điện mặt trời đang vận hành tại khu vực sẽ tăng khoảng 43%, chiếm gần 1/3 tổng công suất phát điện hiện nay.

Theo báo cáo mới của Global Energy Monitor, tổ chức chuyên theo dõi và nghiên cứu dữ liệu năng lượng toàn cầu, dù công suất các dự án đang được phát triển vẫn chưa đủ để đáp ứng các mục tiêu năng lượng sạch của khu vực, nhưng quy mô đầu tư hiện nay cho thấy các chính phủ đang triển khai “những chính sách, chương trình và chiến lược đầy tham vọng” để thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng.

Biểu đồ thể hiện công suất điện gió và điện mặt trời dự kiến tại khu vực Địa Trung Hải. (Nguồn: Global Energy Monitor)

Tây Ban Nha dẫn đầu

Tây Ban Nha đang nổi lên là một trong những quốc gia dẫn đầu châu Âu về chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Nước này đứng đầu về công suất điện mặt trời quy mô lớn dự kiến với 108,8 GW và đứng thứ ba về điện gió với 56,6 GW.

Năm ngoái, các nguồn năng lượng sạch chiếm 75% tổng sản lượng điện của Tây Ban Nha. Nhờ phát triển năng lượng tái tạo, nước này đã giảm 75% mức độ tác động của các nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch có chi phí cao đến giá điện kể từ năm 2019.

Việc đầu tư vào điện gió và điện mặt trời cũng mang lại lợi ích trực tiếp cho người tiêu dùng. Trung bình, mỗi hộ gia đình Tây Ban Nha tiết kiệm khoảng 10 Euro mỗi tháng nhờ giá điện giảm.

Cối xay gió tại một trang trại điện gió ở vùng Catalonia, Tây Ban Nha. (Nguồn: Getty Images)

Tiến sĩ Chris Rosslowe, nhà phân tích cấp cao tại tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, nhận định Tây Ban Nha đã giảm đáng kể sự phụ thuộc của giá điện vào nhiên liệu hóa thạch, vốn thường biến động mạnh. Đây cũng là mục tiêu mà nhiều nước châu Âu đang nỗ lực hướng tới.

Theo ông Rosslowe, việc đầu tư thêm vào hệ thống lưới điện và các hệ thống lưu trữ bằng pin sẽ giúp Tây Ban Nha giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong dài hạn.

Tuy nhiên, ông cảnh báo Tây Ban Nha có nguy cơ “quay trở lại” sự phụ thuộc tốn kém vào khí đốt trong bối cảnh những lo ngại gia tăng sau sự cố mất điện. Dù vậy, các dự án năng lượng tái tạo đang được lên kế hoạch cho thấy Tây Ban Nha vẫn theo đuổi mục tiêu xây dựng một hệ thống năng lượng sạch.

Ai Cập cũng đang nổi lên như một quốc gia dẫn đầu tại khu vực Bắc Phi, với gần 100 GW công suất điện gió và điện mặt trời đang được lên kế hoạch hoặc phát triển.

Các tấm pin tại Công viên điện mặt trời Benban, gần thành phố Aswan, Ai Cập. (Nguồn: Wood)

Theo báo cáo, quá trình khử carbon trong công nghiệp đang thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển này. Trong đó, 37,7 GW công suất năng lượng tái tạo đang được phát triển để phục vụ trực tiếp các ứng dụng hydro xanh.

Xếp sau Ai Cập là Hy Lạp, Italy, Morocco, Pháp và Tây Sahara.

Bà Hailey Deres, nhà nghiên cứu cấp cao tại Global Energy Monitor, nhận định các quốc gia Địa Trung Hải không phải bắt đầu quá trình chuyển đổi năng lượng từ đầu, khi nhiều nền tảng cho quá trình này đã được xây dựng. Theo bà, “COP31 là cơ hội để giới thiệu những tiến bộ đáng kinh ngạc đã đạt được cho đến nay, đồng thời tiếp tục phát huy những nền tảng đã được xây dựng”.

Bà Deres đồng thời cảnh báo việc giải quyết những rào cản, trong đó có hệ thống lưới điện lỗi thời của châu Âu, sẽ “quyết định phần lớn” liệu các dự án năng lượng tái tạo đã được lên kế hoạch có thực sự được triển khai hay không.