Đọc sách có thể bảo vệ não bộ suốt đời

Ảnh minh họa: AI

Một nghiên cứu mới của các nhà khoa học tại Đại học Cambridge cho thấy, qua nhiều nghiên cứu khác nhau, việc đọc sách có liên quan đến khả năng tập trung và trí nhớ tốt hơn, ít vấn đề về sức khỏe tâm thần hơn và lối sống lành mạnh hơn.

“Đọc sách là một cách tuyệt vời để hỗ trợ sức khỏe não bộ, phát triển các kỹ năng nhận thức quan trọng và nâng cao sức khỏe tổng thể”, GS Barbara Sahakian tại Đại học Cambridge và là tác giả chính nghiên cứu cho biết.

GS Barbara Sahakian khuyến khích nên bắt đầu việc này từ sớm, bởi ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy những lợi ích của việc đọc sách, đặc biệt đối với trẻ em. Tuy nhiên, thực tế là không bao giờ quá muộn để bắt đầu đọc sách, bởi hoạt động này có thể mang lại lợi ích trong suốt cuộc đời, kể cả khi về già.

Mặc dù ngày càng có nhiều bằng chứng về lợi ích của việc đọc sách đối với người trẻ, tỷ lệ trẻ em và học sinh đọc sách ở châu Âu lại đang giảm.

Báo cáo PISA 2025, đánh giá kiến thức và kỹ năng về đọc, toán và khoa học của học sinh 15 tuổi cho thấy khả năng đọc đang suy giảm trên toàn cầu. Các nhà nghiên cứu của OECD cho rằng sự suy giảm này có liên quan đến nhiều yếu tố, trong đó có việc trẻ em dành ít thời gian hơn cho việc đọc sách giải trí và ngày càng bị phân tâm bởi các thiết bị điện tử.

Tại Anh, một báo cáo gần đây của Tổ chức Tín thác Văn học Quốc gia (NLT) cho thấy 36% người trong độ tuổi 8-18 cho biết thích đọc sách trong thời gian rảnh, giảm đáng kể so với mức 58,6% vào năm 2016.

Lợi ích ở mọi lứa tuổi

Những lợi ích của việc đọc sách không chấm dứt khi trẻ trưởng thành. Các nhà nghiên cứu tìm thấy nhiều khảo sát cho thấy việc đọc sách mang lại hàng loạt lợi ích đối với người lớn, như giảm căng thẳng, thư giãn tốt hơn và trở nên cởi mở hơn với những quan điểm khác biệt.

Các tác giả đặc biệt lưu ý lợi ích của việc đọc sách đối với người lớn tuổi. Những hoạt động giải trí kích thích não bộ có liên quan đến tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn và nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn ở nhóm tuổi này.

Lợi ích có thể còn lớn hơn khi mọi người tham gia các nhóm đọc sách hoặc câu lạc bộ sách.

“Những nhóm này có thể giúp mọi người cảm thấy bớt cô lập và kết nối hơn với người khác, điều đã được chứng minh là có thể làm giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ”, GS Sahakian nói.

Theo bà, các câu lạc bộ đọc sách có thể mang lại niềm vui và lợi ích cho mọi lứa tuổi, nhưng đặc biệt phù hợp với người lớn tuổi, những người có thể không còn khả năng vận động nhiều.

Tiềm năng cho các can thiệp trong tương lai

Trong bối cảnh các vấn đề sức khỏe tâm thần ngày càng gia tăng trên toàn thế giới, các nhà nghiên cứu đang quan tâm nhiều hơn đến những yếu tố trong lối sống có thể góp phần cải thiện sức khỏe tinh thần cũng như cách tận dụng chúng.

Theo các tác giả nghiên cứu, đọc sách là một trong những yếu tố như vậy, bởi đây là một “yếu tố bảo vệ dễ tiếp cận và chi phí thấp trong suốt cuộc đời”.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng những cơ chế chính xác trong não bộ giúp việc đọc tạo ra các tác động tích cực vẫn chưa được hiểu đầy đủ và cần được nghiên cứu thêm.

Dù vậy, bài nghiên cứu cho thấy các biện pháp can thiệp dựa trên việc đọc sách có thể là một chiến lược thiết thực để hỗ trợ sức khỏe não bộ, phát triển khả năng nhận thức và nâng cao chất lượng cuộc sống.

“Các chính sách thúc đẩy thói quen đọc sách từ sớm, thông qua trường học, thư viện, câu lạc bộ sách và các sáng kiến cộng đồng, có tiềm năng giúp giảm thiểu một số tác động tiêu cực của nghèo đói đối với sự phát triển não bộ và quá trình học tập, đồng thời mang lại những lợi ích lâu dài về học tập và phát triển”, các tác giả viết.