Đổi chiến lược tuyển sinh: Đại học tinh gọn phương thức, mở rộng 'cửa vào'

Bỏ khối truyền thống, mở rộng “cửa vào” đại học

Mùa tuyển sinh năm 2026, nhiều trường đại học đã có những điều chỉnh đáng chú ý nhằm phù hợp với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, trong đó có việc thay đổi tổ hợp xét tuyển theo hướng linh hoạt hơn.

Việc Trường Đại học (ĐH) Luật TP HCM không xét tuyển các tổ hợp truyền thống từ năm 2026 đang thu hút sự quan tâm lớn của học sinh và phụ huynh. Không ít thí sinh lo ngại việc bỏ các khối quen thuộc như A00 (toán, lý, hóa) hay C00 (văn, sử, địa) sẽ làm thu hẹp cơ hội trúng tuyển. Tuy nhiên, phía nhà trường khẳng định phương án mới nhằm thích ứng với chương trình giáo dục phổ thông mới và thực chất là “mở lối” cho người học.

Một số trường cho rằng, bỏ các khối xét tuyển truyền thống và mở thêm ngành đào tạo mới đang góp phần mở rộng cơ hội cho thí sinh

Đại diện nhà trường cho biết, trường căn cứ vào dữ liệu phổ điểm các môn thi năm 2025 để xây dựng các tổ hợp xét tuyển mới cho năm 2026, với mục tiêu cao nhất là bảo đảm quyền lợi tối đa cho thí sinh. Dù lựa chọn theo hướng khoa học tự nhiên hay khoa học xã hội, cánh cửa vào Trường ĐH Luật TP HCM vẫn rộng mở với các tổ hợp môn linh hoạt và công bằng hơn.

Theo quy định mới tại Thông tư 06/2025/TT-BGDĐT và Quyết định 678/QĐ-BGDĐT, từ năm 2026, các tổ hợp xét tuyển phải có số môn chung đóng góp ít nhất 50% trọng số tính điểm. Trên cơ sở đó, học sinh theo khối C00 vẫn có thể sử dụng điểm lịch sử hoặc địa lý kết hợp với ngữ văn và ngoại ngữ để xét tuyển vào ngành luật; học sinh khối A00 có thể dùng điểm vật lý hoặc hóa học kết hợp với toán và ngoại ngữ để xét tuyển vào các ngành kinh tế.

Cùng với việc điều chỉnh tổ hợp xét tuyển, nhiều trường đại học tại TP HCM và Hà Nội cũng dự kiến mở thêm ngành đào tạo mới trong năm 2026. Trường ĐH Công nghệ TP HCM (HUTECH) dự kiến tuyển sinh 61 ngành, trong đó có các ngành mới như an ninh mạng, y khoa, y học cổ truyền, Trường ĐH Mở TP HCM, Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP HCM… cũng mở thêm nhiều ngành gắn với nhu cầu nhân lực mới.

Tương tự tại Hà Nội, Trường ĐH Ngoại thương dự kiến mở thêm các ngành theo định hướng kinh tế số, khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tài chính. Trường ĐH Thương mại xây dựng các chương trình mới gắn với logistics, quản trị chuỗi cung ứng và phân tích dữ liệu trong kinh doanh. Trường ĐH Sư phạm Hà Nội dự kiến mở thêm các ngành như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu...

Đáng chú ý, mùa tuyển sinh 2026 ghi nhận xu hướng nhiều trường đại học có “truyền thống” về kinh tế, thương mại mở thêm các ngành công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo; trong khi các trường khối kỹ thuật, công nghệ lại mở đào tạo y khoa, giáo dục, tâm lý. Các trường tốp đầu như ĐH Ngoại thương, ĐH Thương mại, ĐH Sư phạm Hà Nội… đều công bố kế hoạch mở thêm các ngành “trái lĩnh vực” so với trước đây, cho thấy mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt trong thu hút người học… Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc mở nhiều ngành mới không phải lúc nào cũng tạo lợi thế tuyển sinh nếu chương trình đào tạo không được đầu tư bài bản.

Nguyễn Quang Huy, học sinh lớp 12 (Hà Nội), chia sẻ: “Em từng dự định xét tuyển khối C00 vào ngành Luật nên khi trường bỏ tổ hợp truyền thống, em khá lo lắng. Tuy nhiên, khi tìm hiểu kỹ, em nhận ra tổ hợp mới vẫn phù hợp với thế mạnh của bản thân, thậm chí còn mở ra thêm nhiều lựa chọn ngành học phù hợp với nhu cầu nhân lực của thị trường. Dù vậy, nếu các trường thông tin sớm hơn, học sinh sẽ có lộ trình chuẩn bị rõ ràng, tránh tình trạng phải "quay xe" vào phút cuối”.

Xét tuyển tổng hợp trở thành xu hướng chủ đạo

Cùng với việc điều chỉnh tổ hợp và mở ngành mới, mùa tuyển sinh 2026 ghi nhận sự thay đổi rõ nét trong cách thức tuyển sinh của nhiều trường đại học. Thay vì triển khai dàn trải 5–6 phương thức như các năm trước, không ít cơ sở đào tạo đã chuyển sang xét tuyển tổng hợp, tích hợp nhiều tiêu chí trong một phương thức duy nhất.

Xu hướng này cũng phù hợp với định hướng quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo, khi Bộ đã yêu cầu các cơ sở đào tạo sớm hoàn thiện đề án tuyển sinh năm 2026 và giảm số lượng phương thức xét tuyển theo hướng ổn định hơn, bảo đảm phù hợp với công tác quản lý, công bằng và tin cậy cho người học.

Xét tuyển tổng hợp giúp thí sinh tăng cơ hội trúng tuyển, giảm phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất

Phương thức xét tuyển tổng hợp thường kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ, chứng chỉ quốc tế (IELTS, SAT…), kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực cùng một số tiêu chí bổ trợ khác như thành tích học tập, hoạt động ngoại khóa hoặc phỏng vấn. Thí sinh chỉ cần đăng ký một phương thức, hệ thống sẽ tự động quy đổi và xếp hạng theo thang điểm chuẩn hóa, thay vì phải “chạy” nhiều cổng xét tuyển cùng lúc như trước.

Thực tế những mùa tuyển sinh trước cho thấy, việc các trường triển khai quá nhiều phương thức xét tuyển đã phát sinh không ít bất cập: thí sinh và phụ huynh rơi vào tình trạng rối thông tin, hiện tượng trúng tuyển ảo gia tăng; các trường cũng gặp nhiều áp lực. Không ít thí sinh dù đạt điểm cao vẫn bỏ lỡ cơ hội vì đăng ký sai phương thức hoặc không kịp cập nhật thông tin thay đổi từ các trường.

Trong bối cảnh đó, nhiều cơ sở đào tạo lớn đã chủ động điều chỉnh chiến lược tuyển sinh. Đại học Quốc gia TP HCM dự kiến đẩy mạnh xét tuyển tổng hợp từ năm 2026; Đại học Kinh tế TP HCM giảm số phương thức xét tuyển từ 5 xuống còn 2; Trường ĐH Công nghiệp TP HCM cũng chuyển sang đánh giá tích hợp nhiều tiêu chí thay vì các phương thức riêng lẻ.

Theo ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Công Thương TP HCM, việc tinh gọn phương thức xét tuyển không chỉ giúp giảm tình trạng trúng tuyển ảo mà còn phản ánh toàn diện hơn năng lực và quá trình học tập của người học, thay vì phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất. Tuy nhiên, thí sinh vẫn cần nghiên cứu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, bởi cách quy đổi điểm và trọng số các tiêu chí trong xét tuyển tổng hợp có thể khác nhau đáng kể.

Không ít chuyên gia tuyển sinh cho rằng, việc mở rộng và đa dạng hóa các tiêu chí xét tuyển là xu hướng phù hợp trong bối cảnh cách học và cách đánh giá năng lực học sinh phổ thông đang thay đổi. Các phương thức tuyển sinh được thiết kế theo hướng đánh giá toàn diện hơn, không chỉ dựa vào kết quả học tập mà còn chú trọng năng lực tư duy và mức độ phù hợp của thí sinh với đặc thù đào tạo. Việc kết hợp nhiều tiêu chí cũng giúp thí sinh có thêm cơ hội trúng tuyển nếu kết quả các kỳ thi chưa đạt như kỳ vọng, thay vì phụ thuộc vào một kênh đánh giá duy nhất.

Có thể thấy, mùa tuyển sinh 2026 đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, khi các trường đại học vừa tinh gọn phương thức xét tuyển, vừa mở rộng ngành đào tạo để đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường. Trong bối cảnh đó, thí sinh cần chủ động cập nhật thông tin, hiểu rõ thế mạnh của bản thân và lựa chọn ngành học phù hợp, thay vì chỉ bám vào các khối xét tuyển truyền thống như trước đây.

Thu Hằng/VOV.VN