Đối diện áp lực lớn, Cần Thơ gấp rút giải ngân vốn đầu tư công

Nguồn vật liệu san lắp (cát) được đưa về công trường dự án thành phần 4, cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng. (Ảnh: Tuấn Phi/TTXVN)

Đến giữa tháng 7/2026, Cần Thơ mới giải ngân hơn 4.223 tỷ đồng, tương đương 21,53% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026.

Để đạt mục tiêu giải ngân 75% vào cuối quý 3 theo kịch bản tăng trưởng kinh tế, thành phố phải giải ngân thêm khoảng 10.489 tỷ đồng trong hơn hai tháng còn lại, bình quân trên 3.000 tỷ đồng mỗi tháng.

Áp lực rất lớn này đòi hỏi địa phương phải đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu xây dựng, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao trách nhiệm của các chủ đầu tư, đơn vị thi công.

Áp lực giải ngân hơn 10.000 tỷ đồng

Giải ngân vốn đầu tư công được xác định là một trong những động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của thành phố Cần Thơ đạt hai con số trong năm 2026. Tuy nhiên, kết quả thực hiện sau hơn nửa năm cho thấy tiến độ còn thấp hơn nhiều so với yêu cầu của kịch bản tăng trưởng, tạo sức ép rất lớn đối với các đơn vị trong thời gian còn lại của quý 3/2026.

Theo báo cáo của Sở Tài chính, năm 2026, Thủ tướng Chính phủ giao thành phố Cần Thơ kế hoạch vốn đầu tư công hơn 19.616 tỷ đồng. Đến ngày 16/7, thành phố đã giao chi tiết hơn 19.266 tỷ đồng, đạt trên 98% kế hoạch. Mặc dù vậy, giá trị giải ngân mới đạt 4.223 tỷ đồng, tương đương 21,53% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao và 21,92% kế hoạch đã giao chi tiết.

Ông Lê Thanh Tâm, Giám đốc Sở Tài chính, cho biết theo Kế hoạch số 16/KH-UBND về triển khai kịch bản tăng trưởng kinh tế năm 2026, đến hết quý 2/2026, tỷ lệ giải ngân phải đạt 50% và đến hết quý 3/2026 đạt 75%. Tuy nhiên, kết quả thực tế đến giữa tháng 7 mới đạt hơn 21%. Điều đó đồng nghĩa, để hoàn thành mục tiêu đến hết quý 3, thành phố phải giải ngân thêm khoảng 10.489 tỷ đồng, bình quân trên 3.000 tỷ đồng mỗi tháng trong thời gian còn lại. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và tất cả chủ đầu tư.

Áp lực càng lớn hơn khi phần lớn nguồn vốn tập trung ở các công trình trọng điểm. Theo thống kê của Sở Tài chính, toàn thành phố có 68 dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm, liên vùng và các dự án có tổng mức đầu tư từ 100 tỷ đồng trở lên, với tổng kế hoạch vốn gần 12.894 tỷ đồng, chiếm khoảng 65,7% tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Tuy nhiên, nhóm dự án này mới giải ngân được hơn 2.112 tỷ đồng, đạt 16,38% kế hoạch, thấp hơn nhiều so với yêu cầu của kịch bản tăng trưởng.

Bức tranh giải ngân giữa các chủ đầu tư cũng cho thấy sự chênh lệch đáng kể. Ở cấp thành phố, trong số 22 chủ đầu tư chỉ có 5 đơn vị đạt tỷ lệ giải ngân từ 50% trở lên, còn tới 13 chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân của toàn thành phố. Ở cấp xã, phường, dù tỷ lệ giải ngân đạt 25,75%, vẫn còn 40 chủ đầu tư có kết quả thấp hơn mức bình quân chung. Những con số này cho thấy dư địa tăng tốc vẫn còn rất lớn nhưng cũng phản ánh trách nhiệm không đồng đều giữa các đơn vị được giao quản lý vốn đầu tư công.

Áp lực giải ngân thể hiện rõ tại dự án đường bộ cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng giai đoạn 1, gồm các dự án thành phần 2, 3 và 4. Theo Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố Cần Thơ, kế hoạch vốn năm 2026 của ba dự án thành phần là 3.763,6 tỷ đồng nhưng đến đầu tháng 6 mới giải ngân 804,3 tỷ đồng, đạt 21,37% kế hoạch; trong đó, dự án thành phần 2 đạt 67,89%, song dự án thành phần 3 chỉ đạt 13,26% và dự án thành phần 4 đạt 12,32%, cho thấy tiến độ giải ngân còn rất chậm ở các gói vốn lớn.

Theo ông Phan Minh Trí, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố Cần Thơ, tiến độ thi công các công trình cầu trên toàn tuyến cơ bản đạt và vượt kế hoạch, song nhiều đoạn tuyến vẫn bị ảnh hưởng do nguồn cát san lấp đưa về công trường chậm. Ban Quản lý dự án đang chỉ đạo các đơn vị tư vấn và nhà thầu tăng cường nhân lực, thiết bị, triển khai các giải pháp rút ngắn tiến độ để bảo đảm hoàn thành dự án theo yêu cầu của Quốc hội và Chính phủ; đồng thời, tiếp tục làm việc với các địa phương nhằm bổ sung nguồn cát, đá phục vụ thi công.

Phân tích nguyên nhân, Giám đốc Sở Tài chính thành phố Cần Thơ Lê Thanh Tâm cho biết có hai nhóm khó khăn lớn đang tác động trực tiếp đến tiến độ giải ngân. Thứ nhất là những vướng mắc trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng khiến nhiều dự án không thể triển khai thi công đúng kế hoạch. Thứ hai là tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng, làm gia tăng nguy cơ phải điều chỉnh đơn giá vật tư, nhân công và máy thi công, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện cũng như thanh toán vốn.

Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ từng dự án, việc giải ngân chậm còn tác động trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế của địa phương. Trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục được xác định là động lực dẫn dắt tăng trưởng, nếu các công trình hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị, phòng chống sạt lở, y tế, giáo dục và các dự án trọng điểm không được triển khai đúng tiến độ, hiệu quả lan tỏa đối với phát triển kinh tế-xã hội cũng sẽ bị hạn chế.

Trang thiết bị, máy móc được các nhà thầu huy động trên các công trường dự án tuyến tỉnh lộ 940 tuyến trong thành phố. (Ảnh: Tuấn Phi/TTXVN)

Phát động cao điểm "90 ngày đêm"

Trước áp lực phải giải ngân gần 10.500 tỷ đồng trong thời gian ngắn, Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ đã ban hành Kế hoạch số 326 phát động đợt thi đua cao điểm "90 ngày đêm hoàn thành mục tiêu giải ngân đến hết quý 3/2026 đạt 75% kế hoạch, phấn đấu hoàn thành giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026." Phong trào hướng tới huy động sự vào cuộc của toàn bộ hệ thống chính trị, các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư và doanh nghiệp nhằm tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm.

Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Trương Cảnh Tuyên, trong đợt thi đua này, các chủ đầu tư phải phân công lãnh đạo trực tiếp phụ trách công tác giải ngân, thường xuyên kiểm tra tiến độ tại hiện trường, kịp thời tháo gỡ khó khăn, xây dựng kế hoạch và tiến độ thi công cụ thể để bảo đảm hoàn thành mục tiêu giải ngân trong 90 ngày đêm; đồng thời, các xã, phường cần tập trung tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao mặt bằng; Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố phải đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng; Kho bạc Nhà nước khu vực 19 rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ thanh toán; các doanh nghiệp thi công huy động tối đa nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công theo phương châm "3 ca, 4 kíp" để bù tiến độ.

Song song với phong trào thi đua, Sở Tài chính cũng đề xuất hàng loạt giải pháp nhằm tạo dư địa giải ngân trong những tháng còn lại; trong đó, đáng chú ý là phương án điều chỉnh nội bộ gần 1.950 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương để ưu tiên bổ sung cho các dự án có khả năng giải ngân nhanh, gồm dự án đường Nguyễn Văn Cừ nối dài giai đoạn 2, các cầu vượt tại những nút giao trọng điểm, các dự án xử lý sạt lở cấp bách cùng một số công trình quốc phòng, an ninh.

Sở Tài chính cũng kiến nghị tăng cường phối hợp giữa các chủ đầu tư với các sở, ngành và chính quyền địa phương nhằm đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng; giao vốn ngay khi dự án đủ điều kiện; rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư; đồng thời tiếp tục duy trì hoạt động của 7 tổ công tác kiểm tra hiện trường để xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh.

Cùng với đó, thành phố đặt mục tiêu cải cách toàn diện quy trình đầu tư, phấn đấu rút ngắn từ 30-50% thời gian thực hiện các thủ tục từ chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà thầu đến nghiệm thu, thanh toán vốn. Cùng với đó là xem xét trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân để xảy ra tình trạng chậm giải ngân do nguyên nhân chủ quan và kịp thời biểu dương, khen thưởng những đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Nếu hoàn thành mục tiêu giải ngân 75% vào cuối quý 3/2026, Cần Thơ không chỉ bảo đảm tiến độ thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026 mà còn tạo động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, sớm đưa các công trình hạ tầng trọng điểm vào khai thác, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng phát triển bền vững cho thành phố trong những năm tiếp theo./.