Đổi đời hay đánh đổi cả cuộc đời?

Từ “giấc mơ đổi đời” đến chiếc bẫy xuyên biên giới

Mua bán người là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm, trực tiếp xâm phạm quyền tự do, danh dự, nhân phẩm và tính mạng của nạn nhân. Cùng với sự phát triển của công nghệ, phương thức hoạt động của tội phạm cũng thay đổi nhanh chóng.

Nếu trước đây các đối tượng thường tìm đến vùng nông thôn để “ cò mồi”, thì nay mạng xã hội trở thành địa bàn để chúng tiếp cận nạn nhân ở phạm vi rộng hơn, với những kịch bản ngày càng tinh vi.

Một trong những vụ án từng gây ám ảnh tại Cà Mau là đường dây mua bán 43 phụ nữ sang Trung Quốc do Danh Thị Mau (sinh năm 1972) và Nguyễn Thị Loan (sinh năm 1984), cùng ngụ xã Hòa Bình, tỉnh Cà Mau cầm đầu, bị đưa ra xét xử vào tháng 9/2025.

Danh Thị Mau (thứ 5 từ phải qua) cùng các đồng phạm nhận lãnh hậu quả cho tội ác gây ra

Theo hồ sơ vụ án, từ năm 2014 đến cuối năm 2023, Mau và Loan dựng lên những lời hứa về một cuộc sống sung túc, sử dụng số tiền từ 30 đến 170 triệu đồng để dụ dỗ phụ nữ xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc. Để tạo vỏ bọc, các đối tượng yêu cầu nạn nhân ký giấy cam kết “tự nguyện lấy chồng”.

Nhưng phía sau những lời hứa ấy là một đường dây mua bán người. Khi qua biên giới, các nạn nhân bị đưa đến điểm tập trung, gả bán như những món hàng. Người phản kháng có thể bị giam cầm, bỏ đói, bạo hành và cắt đứt liên lạc với gia đình.

TAND tỉnh Cà Mau tuyên phạt Danh Thị Mau 30 năm tù, Nguyễn Thị Loan 26 năm tù; 7 bị cáo khác nhận mức án từ 5 đến 12 năm tù.

Với những “cô dâu hờ”, bản án là sự trừng trị đối với kẻ phạm tội nhưng không thể xóa hết những tổn thương về thể chất và tinh thần mà nạn nhân phải gánh chịu.

Nếu những đường dây trước đây thường núp bóng môi giới hôn nhân, thì nay tội phạm chuyển mạnh sang không gian mạng. Những lời quảng cáo “việc nhẹ, lương cao”, cơ hội làm việc ở nước ngoài hay lời mời vào những công ty tưởng chừng hợp pháp được sử dụng để tạo lòng tin.

Một nạn nhân của chiêu trò “việc nhẹ, lương cao” được Công an Cà Mau giải cứu khỏi “đặc khu lừa đảo”

Tháng 6/2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Cà Mau phát thông báo khẩn tìm bị hại trong một vụ án liên quan đến mua bán người sang Campuchia nhằm mục đích cưỡng bức lao động, xảy ra tại xã Tân Thuận.

Kịch bản được dựng lên hấp dẫn: tuyển lao động làm nghề gỗ, nội thất tại Singapore với mức lương từ 30 đến 50 triệu đồng/tháng. Nhưng đích đến thực sự lại là các “đặc khu lừa đảo” trực tuyến ở Campuchia.

Tại đây, nạn nhân bị ép giả danh nhân viên ngân hàng, cán bộ nhà nước để lừa đảo chính đồng bào mình. Không đạt doanh số, họ có thể bị đánh đập, chích điện, bán sang công ty khác. Muốn trở về, gia đình phải bỏ tiền chuộc.

Từ một lời mời việc làm, người lao động bị đẩy vào vòng xoáy mà tiền bạc, giấy tờ, quyền tự do và cả tính mạng đều có thể trở thành công cụ để tội phạm khống chế.

Trao cơ hội thật, chặn “miền đất hứa” giả

Không phải nạn nhân nào cũng bước vào chiếc bẫy bằng sự cưỡng ép ngay từ đầu. Nhiều người chủ động tìm kiếm một công việc tốt hơn, tin vào lời giới thiệu của người quen hoặc những viễn cảnh thu nhập cao trên mạng xã hội. Chính nhu cầu chính đáng ấy bị tội phạm biến thành công cụ kiếm tiền.

Mới đây, Công an tỉnh Cà Mau phối hợp Công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng phát hiện vụ việc “Tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài”, qua đó khởi tố 3 đối tượng gồm Trương Thị Kim Tiên, Nguyễn Thị Ái My và Dương Văn Nam.

Nguyễn Thị Ái My (áo nâu) và Trương Thị Kim Tiên (áo xám) bị khởi tố về tội “Tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài”

Theo điều tra, các đối tượng tổ chức cho 25 người xuất cảnh sang đảo Jeju, Hàn Quốc dưới hình thức du lịch để lao động, thu từ 100 - 160 triệu đồng/người.

Vụ việc không đồng nhất với tội mua bán người, nhưng cho thấy một nguy cơ khác: khi người dân thiếu thông tin để kiểm chứng doanh nghiệp, hợp đồng, visa và điều kiện làm việc, nhu cầu tìm việc ở nước ngoài có thể trở thành cơ hội để những người môi giới bất hợp pháp trục lợi.

Theo Đại tá Lê Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, tội phạm mua bán người hiện hoạt động liên tỉnh, xuyên quốc gia; đối tượng chủ mưu thường ẩn danh trên mạng, sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ, sim rác để giao dịch.

Khi nạn nhân đã ra nước ngoài, việc giải cứu phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp của lực lượng chức năng nước sở tại và Cảnh sát quốc tế. Rào cản địa lý, ngôn ngữ cùng thủ đoạn tinh vi khiến việc thu thập chứng cứ mất nhiều thời gian.

Công an Cà Mau tiếp nhận các công dân bị trục xuất từ Campuchia

Cuộc đấu tranh chống mua bán người vì thế không chỉ diễn ra ở biên giới. Nó có thể bắt đầu từ một tài khoản mạng xã hội, một cuộc trò chuyện hay một lời mời việc làm.

Nhìn sâu hơn, khó có thể tách tội phạm mua bán người khỏi những áp lực về kinh tế, việc làm và sinh kế. Khi thu nhập bấp bênh, việc làm tại chỗ chưa đáp ứng nhu cầu, những lời hứa về mức lương cao ở một nơi khác dễ trở nên hấp dẫn. Đây chính là khoảng trống để tội phạm dựng lên những “miền đất hứa”.

Ngày 29/3/2026, UBND tỉnh Cà Mau ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035, hướng tới phòng ngừa, đấu tranh và hỗ trợ nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng.

Lực lượng Công an tăng cường tuyên truyền, nâng cao cảnh giác của người dân trước tội phạm mua bán người

Cùng với đấu tranh tội phạm, tỉnh tăng cường tuyên truyền nhận diện thủ đoạn mua bán người trên không gian mạng; lực lượng Công an, Biên phòng phối hợp các ngành, đoàn thể phổ biến pháp luật tại địa bàn dân cư, trường học, trong đó có các phiên tòa giả định.

Với người thường xuyên sử dụng mạng xã hội, cảnh giác vẫn là lớp phòng vệ đầu tiên: không tin lời mời “việc nhẹ, lương cao”; không giao giấy tờ tùy thân cho người trung gian không rõ lai lịch; tìm hiểu kỹ doanh nghiệp, hợp đồng và điều kiện làm việc trước khi quyết định.

Nhưng cảnh giác chỉ giải quyết một phần của bài toán. Nếu người dân thiếu thông tin để kiểm chứng cơ hội việc làm hoặc không có lựa chọn sinh kế an toàn, những lời hứa về thu nhập cao vẫn có sức hút.

Phòng ngừa từ gốc vì thế phải đi cùng việc tạo thêm cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập và xây dựng sinh kế bền vững. Khi người dân có những lựa chọn an toàn ngay tại quê hương, “miền đất hứa” do tội phạm dựng lên sẽ khó còn sức hút.

Công an, Biên phòng tăng cường tuần tra, bảo vệ biên giới biển, phòng chống tội phạm mua bán người bằng con đường vượt biên trái phép

Hiệu quả của cuộc chiến chống mua bán người không chỉ nằm ở số vụ án được triệt phá hay số đối tượng bị đưa ra xét xử. Điều quan trọng hơn là có bao nhiêu người nhận ra cái bẫy trước khi bước vào; bao nhiêu gia đình không phải nhận một cuộc gọi cầu cứu từ nơi đất khách; bao nhiêu người trẻ tìm được một công việc an toàn mà không phải đánh cược với tương lai.

Đổi đời là một khát vọng chính đáng. Nhưng khát vọng ấy không thể trở thành cái cớ để những kẻ buôn người định giá một con người, cũng không thể là lý do để bất kỳ ai trao tự do và tương lai của mình cho một lời hứa chưa được kiểm chứng.

Một công việc tốt có thể thay đổi cuộc sống. Nhưng một lời hứa sai chỗ cũng có thể lấy đi cả cuộc đời.