Đổi mới công tác giáo dục chính trị từ những cách làm thiết thực

Tổ cán bộ giảng dạy chính trị Đồn Biên phòng Mỹ Lý tổ chức thông qua Đề cương tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân khu vực biên giới của các học viên đào tạo đại học của Học viện Biên phòng thực tập tại đơn vị. Ảnh: Bùi Hồng Mạnh

Có mặt tại Đồn Biên phòng Mỹ Lý trong những ngày nắng nóng khắc nghiệt trên dải đất miền Trung, chúng tôi được chứng kiến không khí học tập nghiêm túc của cán bộ, chiến sĩ đơn vị. Trong hội trường, từng cặp quân nhân ngồi cạnh nhau, người hỏi, người trả lời; người trình bày, người đối chiếu lại nội dung đã ghi chép. Những câu hỏi, câu trả lời ngắn gọn nhưng cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tinh thần tự giác và trách nhiệm trong học tập.

Từ ngoài hội trường, chúng tôi nghe được Thiếu tá Nguyễn Quốc Khánh, Nhân viên Đội Vũ trang đặt câu hỏi kiểm tra nhận thức đối với Thiếu tá Nguyễn Duy Thân, Nhân viên Kiểm soát Hành chính kiêm Lái xe của đơn vị: “Đồng chí cho biết, nội dung “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và phương châm “5 vững” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư Quân ủy Trung ương phát biểu tại sự kiện nào? Đồng chí nêu nội dung cơ bản của những thành tố trên?”. Sau ít phút suy nghĩ, Thiếu tá Nguyễn Duy Thân đã trả lời đúng trọng tâm. Câu hỏi và phần trả lời diễn ra tự nhiên, nhưng phản ánh rõ cách học tập chính trị đang được Đồn Biên phòng Mỹ Lý duy trì nền nếp: Học để nắm chắc, hiểu sâu, biết liên hệ với chức trách, nhiệm vụ của từng quân nhân.

Thời điểm chúng tôi có mặt, đơn vị đang tổ chức cho bộ đội ôn tập các chuyên đề giáo dục chính trị, chuẩn bị kiểm tra nhận thức chính trị giai đoạn I năm 2026. Trung tá Phan Đức Tâm, Bí thư Đảng ủy, Chính trị viên Đồn Biên phòng Mỹ Lý chia sẻ: “Đơn vị phân công từng cặp quân nhân học tập để cùng trao đổi nội dung đã học, xác định những nội dung trọng tâm cần nắm sau từng buổi học như: Tên chuyên đề, số đề mục chính, nội dung cơ bản, ý nghĩa bài học, trách nhiệm của bản thân sau mỗi bài học... làm cơ sở kiểm tra, đánh giá kết quả sau mỗi bài học”.

Để mô hình đi vào thực chất, Đảng ủy, Ban Chỉ huy đơn vị phân công đồng chí Chính trị viên phó trực tiếp hướng dẫn, triển khai, đôn đốc, kiểm tra các bộ phận thực hiện. Trên cơ sở đó, các bộ phận quán triệt chặt chẽ nội dung, phương pháp tiến hành; phân công cán bộ phụ trách; lập danh sách các cặp quân nhân học tập và thường xuyên theo dõi, hướng dẫn trong quá trình thực hiện. Việc phân công không làm theo hình thức mà căn cứ vào nhiệm vụ, điều kiện học tập, khả năng tiếp thu và sự hòa hợp giữa các quân nhân, để mỗi cặp quân nhân thực sự hỗ trợ được nhau trong học tập.

Trong các giờ lên lớp, cán bộ, chiến sĩ tập trung nghe giảng, ghi chép đầy đủ nội dung chuyên đề, tích cực tham gia phát biểu xây dựng bài khi giáo viên đặt câu hỏi gợi mở. Sau giờ học, nội dung bài giảng tiếp tục được củng cố thông qua thảo luận, trao đổi giữa các đôi bạn. Mỗi quân nhân không chỉ nhắc lại kiến thức đã học, mà còn trình bày quan điểm, liên hệ với nhiệm vụ của bản thân, từ đó hiểu sâu hơn ý nghĩa của từng chuyên đề.

Đối với chiến sĩ, sau mỗi bài học trên lớp, các cặp quân nhân tranh thủ giờ nghỉ, ngày nghỉ, giờ sinh hoạt "Tổ 3 người" để truy bài, trao đổi. Hình thức tiến hành khá linh hoạt: Từng người trình bày nội dung mình nắm được, người còn lại nghe, đối chiếu với bút ký trên lớp để xác định phần trình bày đã đúng, đủ hay chưa; sau đó đổi vai cho nhau. Trường hợp một trong hai thành viên vắng mặt trong buổi học do thực hiện nhiệm vụ, người tham gia buổi học đó có trách nhiệm truyền đạt lại những nội dung chính để đồng đội nắm được, không để gián đoạn việc học tập.

Nhờ làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng nên cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Mỹ Lý luôn xác định rõ vai trò, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ được giao. Ảnh: Bùi Hồng Mạnh

Cán bộ phụ trách từng bộ phận phải ghi chép, nắm chắc nội dung chính của bài, làm cơ sở kiểm tra, thẩm định tính chính xác trong quá trình quân nhân trao đổi. Khi kiểm tra, cán bộ có thể mời quân nhân xung phong hoặc chỉ định ngẫu nhiên, nhưng luôn chú trọng tạo tâm lý thoải mái, khuyến khích người học mạnh dạn trình bày suy nghĩ, tránh áp đặt mệnh lệnh hành chính, cứng nhắc. Cách làm ấy giúp việc học chính trị trở nên nhẹ nhàng hơn nhưng không giảm tính nghiêm túc; tạo điều kiện để bộ đội tự giác học tập, tự kiểm tra và tự điều chỉnh nhận thức của mình.

Quá trình thực hiện mô hình, đơn vị chú ý phân công các cặp quân nhân học tập trên tinh thần cùng tổ, đội; đề cao vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ các cấp. Cán bộ phải nắm chắc nội dung bài học, có phương pháp duy trì, hướng dẫn, kiểm tra khoa học, linh hoạt, sáng tạo; đồng thời gần gũi, động viên, giúp đỡ những quân nhân còn hạn chế trong tiếp thu, ghi nhớ hoặc diễn đạt nội dung.

Từ những buổi truy bài, trao đổi tưởng như giản dị ấy, tinh thần đồng chí, đồng đội trong đơn vị được bồi đắp thêm. Người học tốt có thêm trách nhiệm kèm cặp, hỗ trợ đồng đội mình; người còn hạn chế có điều kiện tiếp cận kiến thức bằng cách gần gũi, dễ hiểu hơn. Mỗi cặp quân nhân không chỉ cùng nhau học tập, mà còn nhắc nhở nhau trong rèn luyện, chấp hành kỷ luật, xây dựng nền nếp chính quy và hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Trung tá Phan Đức Tâm cho biết: “Mô hình “Đôi bạn cùng tiến” trong học tập giúp cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị nắm chắc nội dung bài học hơn, nhất là đối với một số quân nhân có nhận thức còn hạn chế; trình độ nhận thức của cán bộ, chiến sĩ ngày càng được nâng lên rõ rệt; tình hình tư tưởng ổn định; quân nhân chấp hành nghiêm pháp luật của Nhà nước, kỷ luật Quân đội, các chế độ, quy định của đơn vị. Kết quả đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục chính trị và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”.

Từ thực tiễn ở Đồn Biên phòng Mỹ Lý cho thấy, đổi mới công tác giáo dục chính trị không nhất thiết bắt đầu từ những việc lớn, mà có thể từ những cách làm gần gũi, sát với bộ đội, phù hợp với đơn vị cơ sở. Khi mỗi quân nhân có một người bạn đồng hành trong học tập, khi việc truy bài, trao đổi trở thành nền nếp hằng ngày, kiến thức chính trị sẽ từng bước thấm sâu vào nhận thức, chuyển hóa thành niềm tin, trách nhiệm và hành động cụ thể của người lính quân hàm xanh trên tuyến đầu biên giới.