Đổi mới công tác ngoại giao văn hóa: Tạo động lực phát triển địa phương

Các đại biểu tham dự Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Bên cạnh “ngoại giao kinh tế” và “ngoại giao công nghệ” đóng vai trò là đòn bẩy đột phá chỉ tiêu tăng trưởng, “ngoại giao văn hóa” đang phát huy “sức mạnh mềm” đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh của các địa phương và đất nước trong quá trình hội nhập.

Đó là ý kiến chung của nhiều đại biểu tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 với chủ đề “Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển” diễn ra chiều 2/8, tại Hà Nội.

Phát huy sức mạnh của ngoại giao văn hóa

Đánh giá bối cảnh chung của công tác đối ngoại địa phương, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho hay Việt Nam ngày càng có vị thế cao hơn trên trường quốc tế, nhiều quốc gia coi trọng quan hệ với Việt Nam và sẵn sàng mở rộng hợp tác. Do đó, đối ngoại địa phương có nhiệm vụ biến những cơ hội đó thành kết quả phát triển thực chất.

Theo Bộ trưởng, nếu địa phương không tận dụng được các điều kiện quốc tế thuận lợi thì sẽ bỏ lỡ những cơ hội phát triển rất quan trọng. Do đó, công tác đối ngoại địa phương phải được tổ chức theo hướng chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn và gắn chặt với các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu chỉ đạo. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị các địa phương tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp với Bộ Ngoại giao và Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trên tinh thần thực chất, hiệu quả.

Bộ Ngoại giao cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu, quán triệt và cụ thể hóa những định hướng lớn trong các phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thành các chương trình hành động, tài liệu hướng dẫn và giải pháp cụ thể; góp phần đưa công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế thực sự trở thành một nguồn lực quan trọng phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.

Đánh giá vai trò của công tác đối ngoại địa phương, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn khẳng định việc khai thác hiệu quả các sự kiện đối ngoại cấp cao là yếu tố quan trọng giúp Hà Nội huy động nguồn lực quốc tế cho sự phát triển toàn diện và bứt phá.

Thông qua các diễn đàn ngoại giao, hội nghị thượng đỉnh, và các cuộc gặp gỡ cấp cao, Hà Nội không chỉ quảng bá hình ảnh “Thành phố vì hòa bình” và “Thành phố sáng tạo” mà còn chủ động thu hút nguồn vốn đầu tư chất lượng cao, tiếp cận công nghệ tiên tiến cùng tri thức từ các quốc gia phát triển.

Đoàn Chủ tọa điều hành Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Thành phố Hà Nội luôn định hình công tác đối ngoại Thủ đô trong mối quan hệ gắn kết toàn diện và chặt chẽ với đối ngoại quốc gia, trong đó, chú trọng vào lĩnh vực văn hóa.

Theo ông Đỗ Anh Tuấn, Nghị quyết Đại hội XVIII xác định văn hóa là một trong những cột trụ phát triển bền vững của Thủ đô. Do đó, công tác đối ngoại địa phương cũng sẽ thúc đẩy ứng dụng công nghệ số để đổi mới tuyên truyền đối ngoại, định vị thương hiệu Hà Nội không chỉ là “Thành phố vì hòa bình,” “Thành phố sáng tạo” mà còn là trung tâm hội tụ tinh hoa văn hóa quốc tế. Đối ngoại phải tạo tiền đề, động lực, kết nối để phát triển mạnh mẽ công nghệ và công nghiệp văn hóa, phấn đấu đạt mục tiêu đóng góp 9% vào GRDP của thành phố vào năm 2030.

Cùng bàn về sức mạnh của ngoại giao văn hóa, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Huế Trần Hữu Thùy Giang khẳng định, đối với Huế, ngoại giao văn hóa không chỉ là hoạt động quảng bá hình ảnh địa phương mà đã trở thành phương thức quan trọng để huy động nguồn lực quốc tế phục vụ bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa và du lịch bền vững.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Huế Trần Hữu Thùy Giang trình bày tham luận tại Hội nghị Ngoại vụ lần thứ 22. (Ảnh: Quang Hòa)

Theo ông Trần Hữu Thùy Giang, đây cũng là cách Huế cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết lớn của Trung ương về phát triển văn hóa, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Từ thực tiễn đó, Huế xác định “di sản là lợi thế cạnh tranh khác biệt, văn hóa là sức mạnh mềm, hội nhập quốc tế là động lực và ngoại giao văn hóa là cầu nối chuyển hóa sức mạnh mềm thành nguồn lực phát triển.”

Chuyển hóa văn hóa thành giá trị kinh tế

Từ những nhận thức đó, các đại biểu đã thảo luận về việc kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đối ngoại địa phương trong lĩnh vực văn hóa.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn cho hay Hà Nội sẽ không ngừng đổi mới thể chế, tối ưu hóa môi trường đầu tư và hoàn thiện hạ tầng đồng bộ để luôn là điểm đến tin cậy, an toàn và hấp dẫn nhất của các dòng vốn đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo toàn cầu; cùng với công nghiệp văn hóa sẽ tạo thành động lực kép, sẽ mở ra một chương mới cho sự phát triển bứt phá của Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Quang cảnh Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Trong bối cảnh mới, ông Đỗ Anh Tuấn đề xuất Bộ Ngoại giao cùng các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục sát cánh, hỗ trợ Hà Nội để xây dựng, lồng ghép các nội dung, chương trình hợp tác về chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và thu hút tri thức trong hoạt động đối ngoại cấp cao, đặc biệt là hỗ trợ giới thiệu, kết nối các đối tác đổi mới sáng tạo, công nghiệp văn hóa hàng đầu thế giới phù hợp với định hướng phát triển của Hà Nội.

Chia sẻ kinh nghiệm từ Huế, ông Trần Hữu Thùy Giang cho hay giải pháp trọng tâm là phát huy vai trò của ngoại giao văn hóa trong huy động nguồn lực quốc tế phục vụ bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Thông qua các chương trình hợp tác quốc tế, Huế không chỉ huy động được nguồn lực tài chính mà còn tiếp nhận tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị, mô hình phát triển du lịch bền vững, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Công bố Festival Huế 2026. (Ảnh: Mai Trang/TTXVN)

Khi đã bảo tồn được di sản, Huế từng bước chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực kinh tế thông qua phát triển du lịch di sản, công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và các sản phẩm văn hóa đặc sắc mà Festival Huế là ví dụ điển hình.

Nhóm giải pháp thứ ba được Huế xác định là thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm mở rộng không gian phát triển của ngoại giao văn hóa.

Theo đó, thành phố đang đẩy mạnh số hóa di sản, xây dựng cơ sở dữ liệu số, ứng dụng công nghệ 3D, thực tế ảo (VR/AR), hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ, nền tảng Hue-S và các giải pháp du lịch thông minh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và quảng bá di sản.

Đại diện Thành phố cho rằng chuyển đổi số không chỉ giúp đưa di sản đến gần hơn với người dân và du khách mà còn tạo ra không gian kết nối mới giữa Huế với cộng đồng quốc tế, góp phần nâng cao hiệu quả của ngoại giao văn hóa trong thời đại số.

Lãnh đạo Ninh Bình đang triển khai ứng dụng công nghệ số, thu hút các dự án đầu tư chất lượng như “đô thị di sản thiên nhiên” để tạo đột phá. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Cùng quan điểm đó, ông Đặng Thanh Sơn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số. Cụ thể, Ninh Bình đã ứng dụng công nghệ, tăng cường phối hợp để hình thành chuỗi liên kết quảng bá sản phẩm văn hóa, du lịch và kinh tế di sản giá trị gia tăng cao, khiến cho công tác đối ngoại địa phương phát huy hiệu quả hơn.

Ông Đặng Thanh Sơn kiến nghị Bộ Ngoại giao tiếp tục phát huy vai trò chỉ đạo, định hướng, hỗ trợ các địa phương triển khai đường lối đối ngoại phối hợp thúc đẩy hợp tác quốc tế về bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam./.