Đổi mới giáo dục bắt đầu từ cách nhìn người học

Học sinh Trường Tiểu học Từ Liêm 1 (Hà Nội) hân hoan trong Lễ khai giảng năm học mới 2026-2027. Ảnh: Trường Tiểu học Từ Liêm 1

Tiếng trống khai trường vang lên, đánh dấu sự bắt đầu của một năm học mang tính bước ngoặt. Phía sau không khí rực rỡ của ngày hội khai giảng là một hành trình hoàn toàn mới - xây dựng và vận hành môi trường học tập tại các cơ sở giáo dục vừa trải qua đợt sáp nhập trường học và quy hoạch lại mạng lưới.

Sáp nhập trường học không chỉ đơn thuần là việc cộng gộp cơ học về quy mô diện tích, số lượng lớp học hay dồn dịch điểm trường. Đây là bài toán tái cấu trúc toàn diện, mở ra cơ hội để các cơ sở giáo dục hòa nhập, chia sẻ thế mạnh và tạo ra xung lực cộng hưởng mạnh mẽ hơn. 

Tuy nhiên, trước những biến chuyển lớn về mô hình tổ chức, một câu hỏi cốt lõi cần được đặt ra: Mọi sự đổi mới, tinh gọn và tái cấu trúc bộ máy rốt cuộc phải bắt đầu từ đâu?

Câu trả lời nằm ngay ở triết lý giáo dục cơ bản nhất: Đổi mới giáo dục trước hết phải bắt đầu từ cách nhìn người học.

Môi trường học tập lấy học sinh làm trung tâm sau sáp nhập trường học

Mọi mô hình quản trị, dù hiện đại hay tối ưu đến đâu, cũng sẽ trở nên vô nghĩa nếu xa rời đối tượng thụ hưởng trực tiếp là học sinh. 

Việc sáp nhập trường học dù tạo ra nhiều thay đổi về không gian sinh hoạt hay bộ máy quản lý, nhưng mục tiêu tối thượng vẫn phải là mang lại môi trường giáo dục lấy người học làm trung tâm.

Đó phải là nơi các em không chỉ đến để tiếp thu kiến thức hay lấp đầy những bảng điểm, mà quan trọng hơn là học cách làm người, định hình nhân cách và phát triển bản lĩnh sống.

Khi nhìn một đứa trẻ bằng sự thấu hiểu và tôn trọng giá trị phát triển tự nhiên, nhà trường sẽ không ép các em vào những khuôn mẫu thành tích. 

Việc sáp nhập trường lớp, dù có thể tạo ra những xáo trộn ban đầu về không gian học tập hay không khí sinh hoạt, phải hướng tới mục tiêu cuối cùng đảm bảo mang lại cho từng học sinh điều kiện giáo dục tốt hơn, bình đẳng hơn và giàu tính nhân văn hơn.

Cơ hội nâng tầm tư duy quản trị từ chủ trương sáp nhập trường học

Để triết lý "lấy học sinh làm trung tâm" không dừng lại ở báo cáo hình thức, năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường đóng vai trò quyết định. Đổi mới không thể diễn ra nếu bộ máy hậu sáp nhập vẫn vận hành theo tư duy cũ.

Chủ trương sáp nhập trường học mang đến cơ hội lớn để cán bộ quản lý nâng tầm tư duy. Đội ngũ lãnh đạo đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển mạnh từ quản lý giáo dục mang tính hành chính sang quản trị phát triển giáo dục - phương thức quản trị hiện đại, linh hoạt và dựa trên tầm nhìn chiến lược.

Trong bối cảnh mới, người hiệu trưởng phải thoát khỏi vai trò điều hành sự vụ đơn thuần để trở thành người kiến tạo hệ thống.

Hiệu trưởng là người điều phối hiệu quả các nguồn lực, tổ chức kết nối giữa trường chính, các phân hiệu và điểm trường, đồng thời điều hành dựa trên dữ liệu chuẩn hóa và chuyển đổi số.

Tự do phát triển của học trò là thước đo thành công sau sáp nhập trường học

Chủ trương sáp nhập trường học là bước ngoặt về hạ tầng và tổ chức, nhưng đổi mới tư duy quản trị mới là yếu tố tiên quyết mở đường cho sự thành công của mô hình trường học mới.

Khi người quản lý nhìn người học bằng tư duy phát triển, họ sẽ vận hành nhà trường bằng sự minh bạch và tinh thần trách nhiệm. Khi người thầy nhìn học trò bằng sự thấu cảm, từng giờ lên lớp sẽ trở thành hành trình khai phóng tiềm năng thay vì áp lực thành tích.

Sau tiếng trống khai trường, hành trình xây dựng môi trường học tập sau đợt sáp nhập trường học sẽ còn nhiều thử thách. 

Nhưng chỉ cần giữ vững điểm tựa cốt lõi - nhìn người học để điều chỉnh chính sách, nhìn học trò để hoàn thiện môi trường giáo dục - chúng ta mới có thể biến những cơ hội từ đợt sáp nhập này thành giá trị thực chất cho thế hệ tương lai.