Đổi mới giáo dục mầm non, tăng quyền chủ động cho trường

Mô hình đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non giai đoạn 2026 - 2030 được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, tăng quyền chủ động cho cơ sở giáo dục, không làm phát sinh thêm hồ sơ, sổ sách.

Toàn cảnh hội nghị.

Theo bà Hoàng Thị Dinh, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục mầm non (Bộ Giáo dục và Đào tạo), mô hình được xây dựng một cách hệ thống, gồm định hướng, mục tiêu, cách thức triển khai, nội dung thực hiện và bộ tiêu chí đổi mới. Qua đó, xác định rõ vai trò, nhiệm vụ của nhà trường, cán bộ quản lý và giáo viên trong quá trình nâng cao chất lượng giáo dục mầm non.

Điểm đáng chú ý là bộ tiêu chí thống nhất về nội dung nhưng không đồng nhất về cách triển khai. Các cơ sở giáo dục được chủ động lựa chọn cách thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế, thay vì áp dụng một cách thức chung cho tất cả các trường.

Việc triển khai mô hình cũng không làm phát sinh thêm hồ sơ, sổ sách, báo cáo, kế hoạch đối với nhà trường và giáo viên. Các nội dung đổi mới được tích hợp vào nhiệm vụ thường xuyên của đơn vị, gắn với hoạt động quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.

Bộ tiêu chí gồm 5 nhóm, với 21 tiêu chí và 70 chỉ báo, bao quát những nội dung từ chương trình giáo dục, quản trị nhà trường đến các điều kiện bảo đảm chất lượng.

Trong đó, nhóm thứ nhất tập trung đổi mới, phát triển chương trình và tổ chức hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ, đáp ứng mục tiêu giáo dục mầm non. Nhóm thứ hai hướng đến đổi mới quản trị cơ sở giáo dục theo hướng hiệu quả, tăng cường tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình. Nhóm thứ ba chú trọng phát triển các điều kiện bảo đảm chất lượng, tạo môi trường giúp trẻ phát triển toàn diện.

Hai nhóm còn lại tập trung vào chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động giáo dục mầm non; hợp tác và hội nhập quốc tế.

Để triển khai phù hợp với thực tế, trong năm học 2026 - 2027, TP Hồ Chí Minh và Hà Nội sẽ lựa chọn các cơ sở giáo dục mầm non tham gia thí điểm, không áp dụng đồng loạt đối với tất cả các trường. Sở Giáo dục và Đào tạo hai địa phương lồng ghép bộ tiêu chí vào công tác chỉ đạo chuyên môn và các hoạt động giáo dục, hướng dẫn cơ sở xác định nội dung ưu tiên, từng bước cải tiến chất lượng.

Hội nghị có sự tham gia của các cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non khu vực phía Nam.

Kết quả thí điểm và ý kiến đóng góp của các địa phương sẽ là cơ sở tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí. Dự kiến từ năm học 2027 - 2028, mô hình được xem xét nhân rộng trên cả nước, phù hợp với đặc thù từng địa phương. Đến năm 2030, mô hình sẽ được đánh giá toàn diện để đề xuất định hướng triển khai trong giai đoạn tiếp theo.

Về cách tổ chức thực hiện, PGS. Tiến sĩ Đặng Thị Thanh Huyền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Quản lý Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục, cho rằng quản lý trường học trước đây còn thiên về kiểm tra, đánh giá, nặng về thủ tục hành chính và tổ chức hoạt động theo khuôn mẫu định sẵn.

Theo bà Huyền, cần chuyển sang quản trị chất lượng, trong đó việc đánh giá dựa trên dữ liệu và những chuyển biến thực tế trong hoạt động của nhà trường. Các cơ sở giáo dục cần tăng cường tự chủ, tự đánh giá và cải tiến liên tục, đồng thời không phát sinh thêm hồ sơ, sổ sách ngoài quy định.

Với cách tiếp cận này, bộ tiêu chí giúp mỗi trường nhận diện những nội dung cần cải thiện, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển và kế hoạch giáo dục phù hợp. Trong quá trình thực hiện, nhà trường cần thường xuyên tự đánh giá, rà soát kết quả và điều chỉnh kế hoạch. Việc cải tiến chất lượng vì thế trở thành công việc thường xuyên, gắn với hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ thay vì chỉ tập trung vào các đợt kiểm tra, đánh giá.