Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng

Kiểm tra, giám sát - “lá chắn” giữ nghiêm kỷ luật của Đảng

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo”. Quan điểm đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, nhất là trong bối cảnh Đảng ta đang đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.

Trong điều kiện hiện nay, khi yêu cầu phát triển nhanh và bền vững ngày càng cao, quá trình phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính diễn ra mạnh mẽ; nhiều lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực, sai phạm…, công tác kiểm tra, giám sát càng trở thành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng nhằm kiểm soát quyền lực, giữ nghiêm kỷ luật của Đảng. Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TW về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng đã thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát trong tình hình mới. Điểm nổi bật của nghị quyết là khẳng định kiểm tra, giám sát phải là “một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng nhất” của Đảng; là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền.

Đồng chí Đỗ Văn Thắng, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Tỉnh ủy khằng định: Nghị quyết số 05-NQ/TW có ý nghĩa hết sức quan trọng, thể hiện quan điểm, tư duy đổi mới của Đảng ta về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng trong tình hình mới. So với các nhiệm kỳ trước, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 05 đã khẳng định kiểm tra, giám sát phải là một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng nhất của Đảng.

Sự thay đổi trong nhận thức ấy xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của công tác xây dựng Đảng hiện nay. Công tác kiểm tra, giám sát không chỉ dừng lại ở xử lý vi phạm mà còn phải trở thành công cụ hữu hiệu để phòng ngừa sai phạm, kiểm soát quyền lực, bảo đảm cho chủ trương, nghị quyết của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn.

Đối với Cao Bằng, tỉnh miền núi biên giới còn nhiều khó khăn đang nỗ lực thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, yêu cầu nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát càng có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là nhiệm vụ xây dựng Đảng mà còn là giải pháp để bảo đảm các chương trình, dự án phát triển được triển khai đúng định hướng, công khai, minh bạch, hiệu quả.

Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Phan Thăng An kiểm tra tiến độ Dự án tái định cư mỏ sắt Nà Rụa, phường Thục Phán.

Đổi mới tư duy kiểm tra: lấy phòng ngừa là chính

Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị quyết số 05-NQ/TW là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp và cách thức tiến hành công tác kiểm tra, giám sát. Theo đó, công tác kiểm tra phải được thực hiện chủ động, thường xuyên, kịp thời, đúng quy trình, thủ tục, thẩm quyền; chuyển mạnh từ tư duy “phát hiện và xử lý vi phạm” sang “phòng ngừa, cảnh báo sớm, ngăn chặn sai phạm ngay từ khi mới phát sinh”.

Đây được xem là bước chuyển căn bản trong tư duy kiểm tra của Đảng. Nếu như trước đây, hoạt động kiểm tra thường tập trung xử lý sau khi đã có vi phạm thì nay, yêu cầu đặt ra là phải chủ động phát hiện nguy cơ, kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh từ sớm, từ xa; bảo vệ cán bộ, bảo vệ tổ chức đảng và giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng.

Đồng chí Nguyễn Minh Thuyên, Chủ nhiệm UBKT Đảng ủy xã Đàm Thủy chia sẻ: Qua nghiên cứu, quán triệt Nghị quyết số 05-NQ/TW, chúng tôi nhận thấy điểm mới rất quan trọng là Trung ương đã xác định rõ công tác kiểm tra, giám sát không chỉ để xử lý vi phạm mà phải hướng mạnh sang phòng ngừa, cảnh báo sớm, ngăn chặn sai phạm ngay từ khi mới phát sinh. Điều này rất sát với thực tiễn ở cơ sở, bởi nếu làm tốt giám sát thường xuyên, kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh thì sẽ hạn chế được vi phạm từ sớm, từ xa. Đảng ủy xã xác định phải chuyển mạnh từ tư duy bị động sang chủ động, lấy giám sát, phòng ngừa là chính; tăng cường nắm tình hình cơ sở, sâu sát cán bộ, đảng viên và những lĩnh vực dễ phát sinh sai phạm để kịp thời chấn chỉnh, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng ngay từ cơ sở.

Quan điểm này cho thấy công tác kiểm tra, giám sát không phải để “siết chặt”, gây tâm lý e dè mà nhằm xây dựng môi trường thực thi công vụ minh bạch, kỷ cương; tạo điều kiện để cán bộ yên tâm đổi mới, sáng tạo trên cơ sở đúng quy định. Cùng với đổi mới tư duy, Nghị quyết số 05 cũng đặt ra yêu cầu từng bước thực hiện “kiểm tra, giám sát trên dữ liệu”, đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành Kiểm tra Đảng nhằm nâng cao tính khách quan, chính xác, kịp thời và hiệu quả.

Cùng với đổi mới phương pháp nghiệp vụ, nhiều cấp ủy cơ sở chú trọng nâng cao chất lượng giám sát thường xuyên, chủ động nắm tình hình địa bàn, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh hạn chế ngay từ cơ sở. Đồng chí Tô Thị Kiều, Bí thư Đảng ủy xã Khánh Xuân cho biết: Khánh Xuân là địa bàn còn nhiều khó khăn, các xóm cách xa trung tâm, trình độ dân trí không đồng đều nên việc nắm tình hình cơ sở, triển khai công tác kiểm tra, giám sát gặp nhiều trở ngại. Tuy nhiên, quán triệt tinh thần Nghị quyết số 05, cấp ủy nhận thức rõ hơn yêu cầu phải chuyển mạnh từ kiểm tra khi có vi phạm sang chủ động giám sát, phòng ngừa từ sớm, từ xa. “Chúng tôi xác định phải tăng cường bám cơ sở, sâu sát cán bộ, đảng viên, kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh ngay từ những vấn đề nhỏ để giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng ở cơ sở” - Bí thư Đảng ủy xã Tô Thị Kiều khẳng định.

Đưa Nghị quyết vào cuộc sống - tạo chuyển biến từ tỉnh đến cơ sở

Ngay sau khi Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TW, các cấp ủy, tổ chức Đảng trên địa bàn tỉnh nhanh chóng tổ chức học tập, quán triệt và triển khai thực hiện với tinh thần nghiêm túc, quyết liệt. Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBKT Tỉnh ủy tập trung chỉ đạo triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở; chú trọng đổi mới phương pháp kiểm tra theo hướng chủ động, trọng tâm, trọng điểm, lấy phòng ngừa là chính. Các cấp ủy, tổ chức đảng trong toàn tỉnh xây dựng chương trình kiểm tra, giám sát sát với nhiệm vụ chính trị của từng địa phương, cơ quan, đơn vị, đề cao trách nhiệm tự kiểm tra, tự giám sát của cán bộ, đảng viên và người đứng đầu.

Từ đầu năm đến nay, cấp ủy, UBKT các cấp trong toàn Đảng bộ tỉnh tiến hành kiểm tra trên 400 tổ chức Đảng, gần 150 đảng viên; giám sát chuyên đề đối với 206 tổ chức Đảng, 62 đảng viên; tổ chức xác minh tài sản, thu nhập đối với 101 cán bộ, công chức. Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào việc chấp hành chỉ thị, nghị quyết của Đảng; thực hiện nhiệm vụ chính trị, công tác xây dựng Đảng, trách nhiệm nêu gương và những điều đảng viên không được làm. Qua kiểm tra, giám sát kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh nhiều hạn chế ngay từ cơ sở, góp phần phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Tại cơ sở, việc triển khai nghị quyết cũng từng bước tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đồng chí Vũ Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy xã Phục Hòa cho rằng, trước đây nhiều nơi còn tâm lý e ngại khi thực hiện kiểm tra, giám sát, nhưng nay cấp ủy cơ sở xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên để giữ nghiêm kỷ luật của Đảng. Thông qua các cuộc kiểm tra, nhiều hạn chế được nhắc nhở, chấn chỉnh kịp thời, giúp cán bộ nâng cao ý thức trách nhiệm, hạn chế vi phạm phát sinh.

Điểm đáng chú ý là công tác kiểm tra, giám sát ngày càng đi vào thực chất, bám sát những lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm, những vấn đề nổi cộm, dư luận quan tâm; gắn công tác kiểm tra, giám sát với thực hiện nhiệm vụ chính trị, công trình trọng điểm, tình hình phát triển kinh tế - xã hội. Việc kết hợp giữa kiểm tra thường xuyên với giám sát chuyên đề, giữa nhắc nhở, cảnh báo với xử lý nghiêm minh khi có vi phạm đã tạo sức răn đe, giáo dục rõ nét hơn. Vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng tiếp tục được nâng lên, kỷ luật, kỷ cương trong Đảng ngày càng được siết chặt.

Chủ nhiệm UBKT Tỉnh ủy Đỗ Văn Thắng cho biết: Yêu cầu đặt ra là phải chuyển mạnh từ bị động sang chủ động nắm tình hình; tăng cường giám sát thường xuyên để kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm ngay từ cơ sở. Do đó, các cấp ủy không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm tra của cấp trên đối với cấp dưới mà còn phải coi trọng tự kiểm tra, tự soi, tự sửa trong nội bộ; lấy hiệu quả phòng ngừa, cảnh báo sớm làm mục tiêu xuyên suốt; tăng cường giám sát thường xuyên đối với các nhiệm vụ trọng tâm, dự án lớn của tỉnh. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành kiểm tra Đảng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra và tăng cường phối hợp giữa UBKT với các cơ quan liên quan nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát trong tình hình mới.

Trong bối cảnh yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng ngày càng cao, đổi mới công tác kiểm tra, giám sát không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là yêu cầu cấp thiết để giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng. Khi Nghị quyết số 05-NQ/TW được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, công tác kiểm tra, giám sát sẽ tiếp tục trở thành “lá chắn” vững chắc, góp phần xây dựng Đảng bộ tỉnh ngày càng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.