Đổi mới phương thức lãnh đạo thông qua chuyển đổi số ở Nghệ An

Cán bộ xã Tam Đồng kiểm tra năng lực chuyển đổi số của cán bộ, công chức. Ảnh: Thành Trung

Khi cấp ủy hoạt động trên môi trường số

Giữa tháng 4 vừa qua, để kịp thời sử dụng nguồn kinh phí do người dân đóng góp, Chi ủy xóm Liên Trường, xã Tam Đồng đã đưa chủ trương mua máy lọc nước và xây dựng hệ thống nước sinh hoạt tại nhà văn hóa lên nhóm Zalo chi bộ để lấy ý kiến đảng viên thay vì chờ đến kỳ sinh hoạt định kỳ. Nhờ đó, chủ trương được thống nhất nhanh chóng, công trình sớm triển khai và hoàn thành, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng của người dân.

Không chỉ phục vụ giải quyết công việc thường xuyên, môi trường số còn trở thành công cụ giúp chi bộ phản ứng nhanh với các vấn đề phát sinh trong đời sống. Trước nguy cơ đuối nước, cháy nổ trong mùa nắng nóng, các thông tin cảnh báo được chuyển tải kịp thời từ nhóm Zalo của chi bộ, Ban Chỉ huy xóm, Ban Công tác Mặt trận đến 13 tổ tự quản và từng hộ dân. Những vấn đề liên quan đến vệ sinh môi trường, an ninh trật tự hay mâu thuẫn trong cộng đồng đều được nắm bắt, xử lý nhanh hơn.

Xóm Liên Trường huy động sức dân xây dựng đường giao thông và cảnh quan nông thôn. Ảnh: Mai Hoa

Đặc biệt, trong quá trình sắp xếp, sáp nhập xóm, Chi bộ Liên Trường đã chủ động đăng tải các văn bản chỉ đạo, đề án liên quan lên nhóm chi bộ và cộng đồng dân cư để cán bộ, đảng viên và nhân dân nghiên cứu trước khi họp lấy ý kiến.

Đồng chí Trang Ngọc Tân - Bí thư Chi bộ xóm Liên Trường cho biết: Nhờ tiếp cận thông tin sớm, công khai, minh bạch nên phần lớn đảng viên và người dân đều hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa của việc sắp xếp, từ đó tạo sự đồng thuận cao đối với các nội dung quan trọng về tên gọi xóm mới, vị trí nhà văn hóa, phương án tổ chức sinh hoạt cộng đồng sau sáp nhập…

Từ câu chuyện của một chi bộ khu dân cư, có thể thấy, chuyển đổi số đang góp phần thay đổi phương thức lãnh đạo ở cơ sở theo hướng nhanh hơn, công khai hơn và gần dân hơn. Nếu Chi bộ Liên Trường là hình ảnh thu nhỏ của sự đổi mới ở khu dân cư thì xã Tam Đồng là minh chứng rõ nét cho quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong kỷ nguyên số.

Cán bộ xã Tam Đồng tìm hiểu tình hình sản xuất của người dân. Ảnh: Thành Trung

Trong điều kiện địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn và khối lượng công việc nhiều hơn sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Đảng ủy xã Tam Đồng xác định chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là đổi mới tư duy lãnh đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Từ Thường trực, Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ, các bộ phận chuyên môn xã, đến bí thư chi bộ, xóm trưởng và tổ công nghệ số cộng đồng đều được kết nối trên môi trường số. Hệ thống các nhóm điều hành trực tuyến giúp các chủ trương, chỉ đạo được truyền tải gần như tức thời đến cơ sở.

Một điểm nhấn của Tam Đồng là tổ chức hội nghị, giao ban, tập huấn theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến; đồng thời chia sẻ tài liệu quán triệt nghị quyết, văn bản chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh và của xã lên các nhóm chi bộ, khu dân cư.

Theo đồng chí Nguyễn Văn Thắng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tam Đồng: Đây là bước đổi mới quan trọng trong phương thức lãnh đạo ở cơ sở, thay vì truyền đạt qua nhiều tầng nấc trung gian, cán bộ, đảng viên và nhân dân có thể tiếp cận trực tiếp các chủ trương, nghị quyết, góp phần tạo sự thống nhất nhận thức và đồng thuận xã hội ngay từ cơ sở.

Quan trọng hơn, môi trường số đang giúp cấp ủy chuyển từ tư duy “quản lý theo sự vụ” sang “quản trị chủ động”. Các phản ánh của người dân về giao thông, môi trường, an ninh trật tự hay những vấn đề phát sinh trong đời sống được cập nhật thường xuyên, giúp chính quyền phát hiện sớm và xử lý kịp thời.

Cùng với đó, Tam Đồng đang từng bước xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ lãnh đạo, điều hành. Hiện 100% văn bản của Đảng ủy và UBND xã được xử lý trên môi trường điện tử; hệ thống chữ ký số được triển khai đồng bộ; dữ liệu dân cư, dữ liệu hành chính và hồ sơ thủ tục hành chính từng bước được số hóa. Đặc biệt, địa phương triển khai hiệu quả 4 thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường số gồm thu nộp đảng phí, chuyển sinh hoạt Đảng, xác nhận sinh hoạt Đảng nơi cư trú và quản lý hồ sơ đảng viên điện tử.

"Việc số hóa dữ liệu đã giảm đáng kể thời gian, giấy tờ hành chính, hạn chế sai sót và tạo điều kiện để cán bộ tập trung nhiều hơn cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế - xã hội", Bí thư Đảng ủy Nguyễn Văn Thắng chia sẻ.

Đổi mới lãnh đạo bằng dữ liệu

Không chỉ ở xã Tam Đồng, chuyển đổi số đang trở thành công cụ mở rộng năng lực lãnh đạo và năng lực quản trị của cấp ủy, chính quyền các cấp ở Nghệ An. Hệ thống quản lý văn bản điện tử, phần mềm điều hành công việc, sổ tay đảng viên điện tử, dịch vụ công trực tuyến, cơ sở dữ liệu dân cư và các nền tảng tương tác số đang từng bước hình thành hệ sinh thái quản trị hiện đại trong hệ thống chính trị.

Tại phường Quỳnh Mai, các cơ sở dữ liệu dùng chung đang trở thành nền tảng quan trọng giúp cấp ủy, chính quyền xây dựng nghị quyết, ban hành chủ trương và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ trên cơ sở dữ liệu thực tiễn, hạn chế tình trạng báo cáo hình thức hoặc số liệu thiếu thống nhất.

Cán bộ phường Quỳnh Mai nắm bắt việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường. Ảnh: Mai Hoa

Theo đồng chí Hoàng Quyền - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Quỳnh Mai: Địa phương đang tăng cường sử dụng các nền tảng số trong giao việc, theo dõi tiến độ giải quyết công việc, nhất là giải quyết thủ tục hành chính, đơn thư, kiến nghị của cử tri và nhân dân. Đồng thời, công nghệ số được ứng dụng trong công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá cán bộ. Thay vì chủ yếu dựa vào nhận xét định tính, phường từng bước xây dựng hệ thống theo dõi kết quả công việc trên môi trường số, hướng tới đánh giá cán bộ bằng sản phẩm và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Các nền tảng số cũng hỗ trợ phát hiện công việc chậm tiến độ, cảnh báo bất thường và tăng cường giám sát trực tuyến, góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính.

Hiệu quả của cách làm này được thể hiện rõ qua kết quả xây dựng chính quyền số. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, phường Quỳnh Mai đã tiếp nhận gần 19.000 hồ sơ thủ tục hành chính; 100% hồ sơ được thực hiện trực tuyến; tỷ lệ giải quyết trước hạn đạt gần 99,6%; tỷ lệ số hóa hồ sơ và thanh toán trực tuyến đạt 100%. Toàn bộ văn bản chỉ đạo, điều hành của Đảng ủy, HĐND, UBND và MTTQ phường đều được ký số, luân chuyển trên môi trường mạng.

Đối với HĐND tỉnh Nghệ An, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc tổ chức thành công các “Kỳ họp số” mà còn được mở rộng sang nhiều hoạt động khác như tổ chức kỳ họp, phiên giải trình theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến nhiều điểm cầu; chia sẻ đường link phiên giải trình trên nền tảng số để đại biểu, cử tri và địa phương thuận tiện theo dõi, giám sát.

Đồng chí Bùi Duy Sơn - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Chánh Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND tỉnh cho rằng: Những giải pháp này đã tạo ra sự thay đổi rõ nét trong phương thức hoạt động của cơ quan dân cử. Trong điều kiện nhiều địa phương miền núi cách trung tâm tỉnh hàng trăm kilômét, việc ứng dụng công nghệ số giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí đi lại, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát và chất lượng hoạt động của HĐND.

HĐND tỉnh tổ chức hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng hoạt động bằng 2 hình thức, trực tiếp và trực tuyến. Ảnh: Mai Hoa

Có thể thấy, khi dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, khi quá trình chỉ đạo, điều hành được thực hiện trên môi trường số và khi việc đánh giá kết quả công việc dựa trên sản phẩm cụ thể, phương thức lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền cũng đang chuyển từ kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu.

Tuy nhiên, chuyển đổi số vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, một số phần mềm chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn thì yếu tố con người vẫn là khâu quyết định, trước hết là vai trò của người đứng đầu.

Thực tế cho thấy, một cán bộ lãnh đạo có thể tham gia nhiều nhóm điều hành trên môi trường số nhưng nếu không chủ động sử dụng, không có tư duy đổi mới và không coi dữ liệu là công cụ lãnh đạo thì hiệu quả mang lại sẽ rất hạn chế. Ngược lại, ở những nơi người đứng đầu chủ động ứng dụng công nghệ, thường xuyên tương tác trên môi trường số, sử dụng dữ liệu để đánh giá cán bộ và giải quyết công việc thì hiệu quả quản trị được nâng lên rõ rệt.

Cùng với đó, năng lực chuyển đổi số của cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị và ở thôn, bản, cùng người dân chưa đồng đều. Đây là vấn đề cần sớm được khắc phục, đảm bảo chuyển đổi số thật sự tác động tích cực đến hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền trong kỷ nguyên số.