Đổi mới phương thức tổ chức để Hội giảng giúp nhà giáo phát triển nghề nghiệp

Một tiết hội giảng tại Trường Cao đẳng Dược Hà Nội.

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến góp ý rộng rãi đối với dự thảo Thông tư quy định Hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp, thay thế Thông tư số 19/2020/TT-BLĐTBXH ngày 30/12/2020. Những đề xuất mới tập trung đổi mới phương thức tổ chức, phù hợp hơn với yêu cầu phát triển đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn mới.

Tạo không gian chia sẻ chuyên môn, phát triển nghề nghiệp

Khác với mô hình tổ chức Hội giảng theo nhiều cấp quy định tại Thông tư số 19/2020/TT-BLĐTBXH, dự thảo Thông tư không quy định Hội giảng cấp quốc gia; không ấn định chu kỳ tổ chức Hội giảng theo thời gian cố định, tạo điều kiện để chủ thể tổ chức chủ động lựa chọn thời điểm phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế; nhà giáo tham gia Hội giảng trên cơ sở tự nguyện.

Theo ThS Nguyễn Thị Ngọc Bích, Phó Trưởng ban Kiểm định - Đảm bảo chất lượng, kiêm Trưởng khoa Y Dược - Thẩm mỹ, Trường Cao đẳng Viễn Đông, đây là hướng điều chỉnh phù hợp với đặc thù giáo dục nghề nghiệp hiện nay.

Khi không còn đặt nặng việc tham gia theo chu kỳ và theo các cấp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ chủ động hơn trong lựa chọn thời điểm, nội dung, hình thức tổ chức phù hợp với ngành, nghề đào tạo và điều kiện thực tế. Nhà giáo cũng có thể tham gia với tâm thế chia sẻ chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm thay vì quá chú trọng kết quả thi.

Điều này có thể giúp Hội giảng trở về đúng bản chất là một hoạt động chuyên môn, qua đó khuyến khích nhà giáo đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ, khai thác học liệu số, sử dụng AI phù hợp và quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả thực tế của người học.

ThS Nguyễn Thị Ngọc Bích cho rằng, giáo dục nghề nghiệp có tính đa dạng rất cao, mỗi ngành, nghề có yêu cầu về kiến thức, kỹ năng và môi trường thực hành khác nhau. Vì vậy, việc tạo điều kiện để nhà giáo trao đổi trong đúng lĩnh vực chuyên môn sẽ thiết thực hơn việc chỉ so sánh thành tích giữa các ngành nghề khác nhau.

“Tuy nhiên, tôi cũng cho rằng cơ chế tự nguyện cần đi cùng với sự định hướng và kết nối chung của toàn hệ thống. Nếu mỗi cơ sở tổ chức theo một cách và không có hoạt động chia sẻ, kết nối, những mô hình hay, bài giảng tốt hoặc sáng kiến có giá trị có thể chỉ dừng lại trong phạm vi từng trường, trong khi những cơ sở còn hạn chế về nguồn lực có thể ít có cơ hội tổ chức và giao lưu chuyên môn. Vì vậy, bên cạnh quyền chủ động của cơ sở, cần có cơ chế để duy trì sự kết nối, chia sẻ và lan tỏa kinh nghiệm giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp”, ThS Nguyễn Thị Ngọc Bích chia sẻ.

Ông Nguyễn Thế Lực, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dược Hà Nội cũng nhận định những điểm mới trong dự thảo là một bước chuyển đáng chú ý, phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị giáo dục nghề nghiệp hiện nay. Nếu Thông tư được ban hành theo hướng dự thảo, Hội giảng sẽ chuyển mạnh từ tư duy tổ chức theo cấp hành chính, theo chu kỳ tương đối cứng sang mô hình lấy nhu cầu phát triển đội ngũ, chất lượng chuyên môn và điều kiện thực tế của cơ sở làm căn cứ.

Những đề xuất mới tập trung đổi mới phương thức tổ chức, phù hợp hơn với yêu cầu phát triển đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn mới.

Một khung chuẩn, nhiều cách tổ chức

Góp ý để quy định mới vừa phát huy quyền chủ động của cơ sở giáo dục nghề nghiệp, vừa bảo đảm chất lượng, tính khách quan trong đánh giá, ghi nhận và tôn vinh nhà giáo, ông Nguyễn Thế Lực cho rằng tự chủ cần đi cùng chuẩn chất lượng và trách nhiệm giải trình và nêu ba đề xuất.

Thứ nhất, Bộ GD&ĐT nên tiếp tục giữ một khung nguyên tắc và chuẩn tối thiểu thống nhất, đặc biệt về cấu trúc tiêu chí, yêu cầu đối với giám khảo, nguyên tắc công khai kết quả, xử lý xung đột lợi ích và cơ chế phản hồi. Dự thảo đã có những nội dung quy định giám khảo phải độc lập, khách quan, không có xung đột lợi ích và đánh giá theo tiêu chí đã công bố trước.

Thứ hai, cần chú trọng hơn đến tính đặc thù của từng ngành, nghề. Một bài giảng Dược, Điều dưỡng, Cơ khí hay Công nghệ có những yêu cầu rất khác nhau. Vì vậy, khung chung nên bảo đảm chuẩn về năng lực chuyên môn, sư phạm, đổi mới sáng tạo và kết quả học tập của người học, nhưng cho phép cơ sở cụ thể hóa tiêu chí phù hợp với ngành nghề. Dự thảo hiện đã tiếp cận theo hướng này khi quy định các nhóm tiêu chí từ chuẩn bị bài, năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề, năng lực sư phạm đến ứng dụng công nghệ và đánh giá kết quả học tập của người học.

Thứ ba, cần coi vấn đề sau Hội giảng quan trọng không kém của Hội giảng. Đó là sử dụng kết quả của Hội giảng, mỗi bài trình giảng tốt nên được chuyển hóa thành học liệu, chuyên đề sinh hoạt chuyên môn, video hoặc ngân hàng bài giảng để đồng nghiệp có thể tiếp cận và vận dụng. Đây cũng là cách để thành tích của một cá nhân trở thành giá trị chung của nhà trường.

Ông Nguyễn Thế Lực cũng cho rằng, cần tránh một tình trạng có thể phát sinh trong quá trình thực hiện: cơ sở có quyền tự chủ nhưng mỗi nơi xây dựng một cách đánh giá quá khác nhau, dẫn đến khó so sánh và khó tạo sự tin cậy xã hội. Vì vậy, ông ủng hộ mô hình “một khung chuẩn - nhiều cách tổ chức”: Bộ GD&ĐT quy định những nguyên tắc và chuẩn cốt lõi; cơ sở, hiệp hội chủ động thiết kế Hội giảng phù hợp với ngành nghề và điều kiện thực tế; đồng thời chịu trách nhiệm giải trình về chất lượng và kết quả.