Đổi mới quản lý an toàn lao động trong kỷ nguyên số

Ông Lê Xuân Hải, Phó Giám đốc Sở Nội vụ

Thưa ông, chủ đề “Đổi mới quản lý và nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động trong kỷ nguyên số” đặt ra yêu cầu gì mới đối với doanh nghiệp và người lao động hiện nay?

Điểm mới của chủ đề năm nay là yêu cầu công tác an toàn, vệ sinh lao động phải chuyển từ cách làm theo đợt sang quản trị thường xuyên, trong đó chuyển đổi số đóng vai trò quan trọng. Doanh nghiệp cần ứng dụng chuyển đổi số để nhận diện sớm mối nguy, giám sát rủi ro và nâng cao hiệu quả phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Đối với người lao động, yêu cầu đặt ra là phải chủ động tiếp cận kiến thức, kỹ năng an toàn; hình thành thói quen tuân thủ quy trình, đồng thời biết sử dụng các công cụ số để phản ánh nguy cơ mất an toàn tại nơi làm việc. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi cả doanh nghiệp và người lao động cùng thay đổi nhận thức, cùng xây dựng văn hóa an toàn trong sản xuất.

Năm 2025, công tác an toàn, vệ sinh lao động trên địa bàn TP. Huế đã đạt được những kết quả nổi bật nào, đồng thời vẫn còn những khó khăn, hạn chế gì cần được khắc phục?

Năm 2025, công tác an toàn, vệ sinh lao động trên địa bàn thành phố Huế có nhiều chuyển biến tích cực. Các cấp, các ngành đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp, người lao động trong bảo đảm an toàn tại nơi làm việc.

Công tác tuyên truyền, huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động tiếp tục được chú trọng, từng bước đổi mới về nội dung, hình thức và phù hợp hơn với thực tế doanh nghiệp, người lao động.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp đã quan tâm hơn đến công tác huấn luyện an toàn, khám sức khỏe định kỳ và cải thiện điều kiện làm việc. Năm 2025, gần 20.000 lao động thuộc diện bắt buộc đã được huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động; các doanh nghiệp cũng chi hơn 105 tỷ đồng cho công tác này.

Tuy vậy, năm qua, trên địa bàn thành phố vẫn xảy ra 13 vụ tai nạn lao động làm 5 người bị thương nặng và 4 người chết, tăng 1 người chết so với năm 2024. Nguyên nhân chủ yếu là một số doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến công tác an toàn, vệ sinh lao động; việc huấn luyện ở một số nơi còn hình thức, trong khi một bộ phận người lao động vẫn còn chủ quan trong chấp hành quy định an toàn tại nơi làm việc.

Người lao động Công ty TNHH MSV đang thao tác máy cắt vòng với bảo hộ an toàn lao động găng tay inox

Riêng chuyển đổi số hỗ trợ gì trong việc phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp thưa ông?

Chuyển đổi số có thể hỗ trợ công tác phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo hướng giảm bớt sự phụ thuộc vào lao động thủ công trong những công việc nặng nhọc, độc hại và nguy hiểm.

Hiện nay, tự động hóa, robot và các công nghệ của Cách mạng công nghiệp 4.0 đang từng bước thay thế con người trong một số khâu sản xuất có nguy cơ cao. Tại Huế, nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng robot, hệ thống tự động trong các công đoạn nặng nhọc, độc hại nhằm giảm nguy cơ tai nạn lao động và cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ cũng giúp doanh nghiệp theo dõi tốt hơn các yếu tố nguy hiểm trong quá trình sản xuất, kịp thời phát hiện nguy cơ và có biện pháp xử lý sớm trước khi xảy ra sự cố.

Chuyển đổi số đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giúp doanh nghiệp từng bước chuyển từ cách làm mang tính xử lý sự cố sang chủ động phòng ngừa rủi ro trong sản xuất.

Đâu là thách thức lớn nhất trong công tác an toàn, vệ sinh lao động hiện nay khi nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh chuyển đổi số và tự động hóa sản xuất?

Thách thức lớn nhất hiện nay là nguồn lực tài chính, năng lực quản lý của doanh nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực trong môi trường sản xuất mới.

Việc đầu tư công nghệ hiện đại đòi hỏi kinh phí lớn, nhất là với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong khi đó, quá trình chuyển đổi số cũng làm phát sinh những nguy cơ mới khi người lao động phải thích nghi với robot, dây chuyền tự động và môi trường làm việc được giám sát, điều khiển bằng công nghệ.

Nếu doanh nghiệp chậm đánh giá rủi ro, chậm cập nhật quy trình an toàn hoặc không đào tạo lại người lao động tương ứng với công nghệ mới thì rất dễ xảy ra sự cố trong quá trình vận hành, bảo trì dây chuyền sản xuất.

Ngoài ra, các hệ thống giám sát ứng dụng AI, camera thông minh cũng đặt ra yêu cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư của người lao động. Vì vậy, cùng với đầu tư công nghệ, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình quản lý rõ ràng, minh bạch để công nghệ thực sự phục vụ mục tiêu an toàn.

Trong quá trình chuyển đổi số, theo ông doanh nghiệp cần ưu tiên đầu tư những giải pháp công nghệ nào để nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động?

Theo tôi, doanh nghiệp cần ưu tiên những giải pháp công nghệ phù hợp với quy mô và mức độ rủi ro trong sản xuất, thay vì đầu tư dàn trải.

Trước hết là các giải pháp nhận diện, báo cáo và xử lý mối nguy tại hiện trường. Đây là khâu quan trọng nhằm giúp doanh nghiệp nhận diện sớm và xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn tại nơi làm việc.

Đối với những doanh nghiệp có môi trường làm việc tiềm ẩn yếu tố độc hại, cần ưu tiên đầu tư hệ thống cảm biến, thiết bị kết nối thông minh (IoT) và camera giám sát để theo dõi các yếu tố như khí độc, bụi, nhiệt độ, nguy cơ chảy tràn hóa chất… Dữ liệu thu thập theo thời gian thực sẽ giúp phát hiện bất thường và cảnh báo sớm cho người quản lý.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên đầu tư phần mềm quản lý an toàn, vệ sinh lao động để số hóa hồ sơ, quy trình huấn luyện, quản lý thiết bị, quan trắc môi trường lao động và khám sức khỏe nghề nghiệp. Việc số hóa giúp doanh nghiệp dễ theo dõi, truy xuất và nâng cao hiệu quả quản lý nội bộ.

Với những ngành nghề có nguy cơ cao, doanh nghiệp có thể từng bước ứng dụng công nghệ mô phỏng hoặc các khóa học trực tuyến trong huấn luyện an toàn để người lao động thực hành các tình huống giả định mà không gặp rủi ro thực tế.

Việc đầu tư công nghệ cần gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý an toàn, vệ sinh lao động và bảo vệ sức khỏe, tính mạng người lao động.