Đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản theo hướng linh hoạt, hiệu quả, có kiểm soát

Hội nghị tham vấn chính sách Luật về văn bản quy phạm pháp luật. (Ảnh: TL)

Thời gian qua, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 đã tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng, góp phần chuẩn hóa quy trình xây dựng chính sách, soạn thảo, thẩm định, thẩm tra và ban hành văn bản; tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Tuy nhiên, trước yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, khuôn khổ pháp luật hiện hành cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp đã khẩn trương xây dựng hồ sơ chính sách Luật về văn bản quy phạm pháp luật và cơ bản hoàn thiện để lấy ý kiến rộng rãi trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Đề xuất 8 nhóm chính sách lớn

Hồ sơ chính sách đề xuất 8 nhóm chính sách trọng tâm, gồm: đơn giản hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; phân định rõ thẩm quyền lập pháp và lập quy; đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản theo hướng linh hoạt, kịp thời, hiệu quả và có kiểm soát; xác lập trách nhiệm tổ chức thi hành; hoàn thiện cơ chế giải thích, hướng dẫn áp dụng; thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá hiệu quả và phản hồi chính sách sau ban hành; hoàn thiện nguyên tắc xác định giá trị pháp lý của văn bản; chuyên nghiệp hóa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Theo Thứ trưởng Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, đây đều là những chính sách lớn, có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, cơ quan tư pháp, đội ngũ làm công tác pháp luật và các đối tượng chịu sự điều chỉnh của pháp luật.

Hội nghị tham vấn chính sách Luật về văn bản quy phạm pháp luật. (Ảnh: TL)

Làm rõ những bất cập để hoàn thiện chính sách

Tại Hội nghị tham vấn chính sách Luật về văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Tư pháp tổ chức mới đây, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục làm rõ cơ sở thực tiễn của việc sửa đổi luật.

Ông Lê Nhật Thành, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc nhận định, việc xây dựng chính sách của Luật là cần thiết nhằm tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và ban hành pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng tinh gọn, đồng bộ, dễ tiếp cận; nâng cao chất lượng thẩm định chính sách, xử lý kịp thời các vướng mắc từ thực tiễn và tăng cường gắn kết giữa công tác xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật.

Tuy nhiên, ông Thành cho rằng cần bổ sung, phân tích sâu hơn những bất cập của Luật hiện hành, nhất là tình trạng hệ thống văn bản còn nhiều tầng nấc, tiềm ẩn chồng chéo; việc phân định thẩm quyền lập pháp, lập quy và cơ chế giao quy định chi tiết chưa thật sự rõ ràng.

Đối với chính sách về phân định thẩm quyền lập pháp, lập quy, ông Thành cơ bản đồng tình với phương án được đề xuất, đồng thời nhấn mạnh các nội dung liên quan tổ chức bộ máy nhà nước, chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo và các trường hợp hạn chế quyền con người, quyền công dân cần được quy định bằng luật để bảo đảm phù hợp với Hiến pháp.

Cùng quan điểm, ông Phạm Văn Song, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hải Phòng, đề nghị bổ sung yêu cầu xác định rõ mục đích và căn cứ của từng quy định nhằm tạo thuận lợi cho việc áp dụng, giải thích và bảo đảm thống nhất trong tổ chức thi hành pháp luật. Đồng thời lưu ý không nên phân loại đạo luật theo hướng “luật quy định chi tiết” hay “luật quy định chung”, mà cần phân định theo từng nhóm quy định hoặc từng chế định trong cùng một đạo luật để bảo đảm tính linh hoạt và khả thi trong thực tiễn.