Đổi mới sáng tạo tại Hải Phòng: Thu hẹp khoảng cách từ chính sách đến doanh nghiệp

 Hải Phòng đang đẩy mạnh mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp công nghệ. Ảnh: M. Thúy

Rộng đường từ cơ chế đặc thù

Theo kết quả Bộ Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) 2025, Hải Phòng đạt 58,09 điểm, xếp thứ 4 trong cả nước. Thành phố xếp hạng 1 về Thể chế, hạng 2 về Trình độ phát triển của doanh nghiệp và hạng 2 về Tác động. Đáng chú ý, trong năm 2025, Hải Phòng là 1 trong 18 tỉnh có hệ số chuyển đổi giữa đầu ra và đầu vào đổi mới sáng tạo cao hơn mức trung bình chung của cả nước.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 226/2025/QH15, ngày 27/6/2025 của Quốc hội khóa XV về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hải Phòng, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025, được đánh giá là "đòn bẩy", tạo hành lang pháp lý thuận lợi để đưa Hải Phòng phát triển đột phá với với 6 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù.

Ngay sau khi Nghị quyết số 226 được ban hành, Hội đồng nhân dân TP. Hải Phòng đã cụ thể hóa bằng 6 Nghị quyết chuyên đề, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, đưa chính sách vào thực tiễn, tập trung vào những vấn đề then chốt như: ưu đãi về đất đai đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ; mở rộng ưu đãi thuế cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo, vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo; hỗ trợ không hoàn lại từ ngân sách thành phố; hỗ trợ tiếp cận tài sản kết cấu hạ tầng khoa học - công nghệ. Quỹ đầu tư mạo hiểm TP. Hải Phòng cũng nhanh chóng thành lập, tạo thêm nguồn vốn cho các dự án, doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng.

Theo bà Nguyễn Thị Cẩm Hương - Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Ứng dụng khoa học - công nghệ Hải Phòng, Thành phố đã được Trung ương trao cho một "Sandbox thể chế" và không gian hạ tầng chiến lược vượt trội chưa từng có để phát triển. Cùng với hạ tầng đa phương thức hoàn chỉnh nhất miền Bắc, Hải Phòng có điều kiện để phát triển trở thành "căn cứ địa" cho các Tập đoàn công nghệ hàng đầu, là điểm đến của các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cũng như có đủ năng lực để hấp dẫn các Quỹ đầu tư toàn cầu.

Thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và doanh nghiệp

Thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế trong đổi mới sáng tạo tại Hải Phòng, bà Cẩm Hương cho biết, tỷ lệ chi nghiên cứu và phát triển (R&D) của khu vực doanh nghiệp còn rất thấp; số doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tiềm năng còn quá mỏng, tỷ lệ hình thành doanh nghiệp Spin-off từ Viện/Trường còn rất khiêm tốn...

Hải Phòng đang có những lợi thế rất lớn để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Ảnh: M. Thúy

Cùng chung quan điểm, ông Nguyễn Võ Hưng - Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Đổi mới sáng tạo, Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) - đánh giá, mô hình đổi mới sáng tạo của Hải Phòng hiện dựa nhiều vào công nghiệp hóa, nâng cao năng lực sản xuất, thu hút FDI và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Đổi mới sáng tạo qua thực làm, sử dụng và tương tác là chủ đạo, trong khi đổi mới sáng tạo dẫn xuất từ nghiên cứu và phát triển, thương mại hóa tài sản trí tuệ ít hơn.

Vì vậy, cần tăng cường kết nối doanh nghiệp với trường đại học, viện nghiên cứu và các tập đoàn lớn được để có thể phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất và hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất, thương mại hóa sản phẩm.

Thông qua lăng kính Bộ chỉ số PII, ông Võ Hưng cho biết, Hải Phòng đang có những lợi thế rất lớn để thúc đẩy đổi mới sáng tạo như: Chính quyền địa phương năng động; trình độ phát triển thị trường, phát triển doanh nghiệp tốt; tăng trưởng doanh nghiệp, ngành, lĩnh vực nhanh; hạ tầng công nghiệp phát triển... Tuy  nhiên, cần phải thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và sự phát triển của doanh nghiệp bằng khâu tổ chức thực hiện để thực sự thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp công nghệ.

Theo đó, các cơ quan chức năng cần công khai rõ ràng các điều kiện, quy trình, đầu mối và thời gian giải quyết để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận đồng thời, chủ động hướng dẫn, đồng hành và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai dự án. Các chính sách hỗ trợ cũng cần tập trung nhiều hơn vào dự án, sản phẩm và kết quả đầu ra. Nguồn lực từ các nghị quyết và Quỹ Đầu tư mạo hiểm cần được chuyển hóa thành các dự án nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất và thương mại hóa công nghệ, đặc biệt trong những lĩnh vực Hải Phòng có lợi thế như công nghiệp công nghệ cao, logistics, kinh tế biển, vi mạch bán dẫn,  trí tuệ nhân tạo...

Có thể thấy, để biến tiềm năng thành sức bật mới, Hải Phòng cần tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ phát huy tối đa năng lực sáng tạo và khả năng vươn ra thị trường. Từ những nền tảng đã có, Thành phố phải tiếp tục khơi thông các dòng vốn, tri thức và nhân lực, để mỗi sáng kiến có cơ hội đi xa hơn từ phòng thí nghiệm ra thị trường, từ ý tưởng thành sản phẩm và từ sản phẩm thành giá trị kinh tế. Đó cũng là thước đo để những lợi thế đang được tạo dựng hôm nay thực sự chuyển hóa thành động lực phát triển mới của Hải Phòng trong tương lai./.