Đổi mới thực chất bắt đầu từ mỗi giờ học

 Ứng dụng AI trong giờ học môn vật lý với sóng âm.

Đưa STEM, AI vào bài dạy

Cuối tháng 8, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức các hoạt động tập huấn chuyên môn nhằm nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, giáo viên về giáo dục STEM, phát triển năng lực số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chức dạy học. Nội dung được triển khai theo từng cấp học, môn học, gắn với yêu cầu thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018.

Giáo viên được cập nhật khung năng lực số của học sinh, quy trình nghiên cứu khoa học, thiết kế kỹ thuật và cách tổ chức hoạt động STEM. Điểm mới là những nội dung này được yêu cầu tích hợp vào kế hoạch giáo dục, bài dạy, thay vì chỉ tổ chức thành các hoạt động STEM riêng lẻ. Qua đó, giáo viên từng bước thiết kế bài học theo hướng tích hợp công nghệ, tăng thực hành, trải nghiệm.

Cô Lâm Thị Quỳnh Tiên, giáo viên môn toán Trường THPT Vinh Lộc cho biết, các khóa tập huấn giúp cô cập nhật thêm kỹ năng về chuyển đổi số, xây dựng học liệu số, khai thác AI, thiết kế hoạt động học tập và kiểm tra, đánh giá. Với STEM, STEAM, giáo viên được hướng dẫn xây dựng bài học liên môn, gắn kiến thức với thực tiễn để học sinh tìm hiểu, thiết kế, thử nghiệm và tạo ra sản phẩm.

Theo cô Quỳnh Tiên, AI nếu sử dụng đúng cách sẽ là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho giáo viên, từ xây dựng học liệu, câu hỏi đến phân hóa nhiệm vụ học tập. Điều quan trọng là các đợt tập huấn không chỉ giúp giáo viên biết thêm công cụ, mà thay đổi cách tiếp cận từ “dạy những gì mình có” sang thiết kế hoạt động để học sinh được làm, trải nghiệm và phát triển năng lực.

AI hiện đã được sử dụng tại nhiều trường học trên địa bàn thành phố để thiết kế giáo án, bài giảng điện tử, xây dựng ngân hàng câu hỏi, hình ảnh, video minh họa... Theo ông Nguyễn Vinh Hưng, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT, để AI thực sự trở thành “trợ lý thông minh” trong lớp học, giáo viên phải chủ động tự học, sử dụng AI có chọn lọc, gắn với mục tiêu bài học và đặc điểm học sinh. Nhà trường cần tạo môi trường chia sẻ kinh nghiệm, sinh hoạt chuyên môn và xây dựng kế hoạch ứng dụng AI phù hợp điều kiện thực tế.

Ngành giáo dục thành phố cũng xây dựng lộ trình để STEM phát triển bền vững. Đến năm 2030, phấn đấu 100% trường tiểu học và trung học có phòng STEM Lab hiện đại, với tổng kinh phí dự kiến hơn 52,5 tỷ đồng; đồng thời bồi dưỡng giáo viên về lập trình, robot, tự động hóa, an toàn mạng và xây dựng kho học liệu số dùng chung. Các nội dung được tích hợp phù hợp vào chương trình, hoạt động ngoại khóa và dạy học 2 buổi/ngày. Việc tổ chức STEM cũng hướng đến quá trình học tập, khả năng sáng tạo, hợp tác, giải quyết vấn đề và sản phẩm của học sinh.

Đổi mới phải đo bằng kết quả học tập

Tại hội nghị tổng kết năm học 2025 - 2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026 - 2027, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh: Yêu cầu đổi mới thực chất từ bên trong ngành giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, xây dựng môi trường lành mạnh, kỷ cương và chấn chỉnh bệnh thành tích.

Theo định hướng này, ngành giáo dục phải chuyển từ tập trung xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả. Đổi mới không dừng ở những mô hình, hoạt động bên ngoài mà phải được thể hiện trong từng nhà trường, lớp học, người thầy và người học.

Thực hiện chủ trương trên, trong năm học mới, ngành GD&ĐT thành phố tập trung thực hiện hiệu quả Chương trình GDPT 2018 theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học; khắc phục tình trạng dạy học nặng về ghi nhớ kiến thức, “dạy để thi”, học thêm tràn lan. Đồng thời đẩy mạnh giáo dục STEM, khoa học máy tính, AI, công nghệ số, hướng nghiệp và khởi nghiệp; đưa kỹ năng số, năng lực sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm vào hoạt động giáo dục phù hợp với từng cấp học.

Theo thầy Trần Văn Toản, giáo viên Trường THPT chuyên Quốc Học Huế, đổi mới thực chất trước hết phải được thể hiện ở chất lượng dạy và học trong từng tiết học, không chạy theo điểm số hay thành tích mà hướng đến học thật, dạy thật. Mục tiêu cuối cùng là giúp học sinh hiểu bài, nắm chắc kiến thức và biết vận dụng vào thực tế; kiểm tra, thi cử phải thực chất hơn.

Để làm được điều đó, ban giám hiệu và các tổ chuyên môn cần xây dựng kế hoạch phù hợp với từng lớp, từng đối tượng học sinh và điều kiện của mỗi trường, vừa quan tâm phát triển năng lực, sở trường của những học sinh có năng khiếu, vừa bảo đảm chất lượng giáo dục đại trà, lấy sự tiến bộ của từng em làm thước đo. Giáo dục mũi nhọn cần được chú trọng, nhưng không được xem nhẹ những học sinh còn hạn chế về năng lực học tập. Chất lượng giáo dục phải được nâng lên từ từng lớp học, từng học sinh. Khi đó, những đổi mới về phương pháp và ứng dụng công nghệ mới thực sự có ý nghĩa.