Đổi mới tư duy trong giáo dục

Nhìn lại năm học 2025 - 2026, có thể thấy ngành Giáo dục đã làm được rất nhiều việc. Có thể nêu ra một số kết quả như cơ chế, chính sách tiếp tục được rà soát, hoàn thiện; nhiều chính sách miễn, hỗ trợ học phí, sách giáo khoa, bữa ăn, tín dụng, học bổng, hỗ trợ HS vùng khó khăn; triển khai có hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông; việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục (CSGD) công lập được triển khai quyết liệt; các chính sách, chế độ phụ cấp, thu hút, sử dụng nhà giáo được hoàn thiện…

Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn còn không ít tồn tại. Đó là còn tình trạng thiếu giáo viên, phòng học, phòng chức năng, thiết bị dạy học; việc đổi mới tư duy, sáng tạo, mạnh dạn đột phá, dám thay đổi trong toàn ngành có mặt còn hạn chế, chưa mạnh mẽ, chưa đáp ứng yêu cầu; sự đổi mới bên trong một số CSGD chưa thực chất, chưa tương xứng yêu cầu phát triển; phương pháp dạy và học, kiểm tra, đánh giá còn nặng về điểm số và thi cử; chất lượng sách giáo khoa có yếu tố còn hạn chế; tình trạng bệnh thành tích, gian lận, dạy thêm, học thêm biến tướng, tiêu cực trong thi cử, gánh nặng chi phí vẫn còn diễn ra, gây bức xúc, ảnh hưởng uy tín của ngành...

Cùng với đó, việc giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, vấn đề bảo đảm sức khỏe thể chất, tinh thần, văn hóa học đường và an toàn trường học còn chưa đạt yêu cầu; còn xảy ra bạo lực học đường, mất an toàn thực phẩm trong trường học và các biểu hiện lệch chuẩn. Đào tạo nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu; liên kết giữa đào tạo với DN, thị trường lao động chưa chặt chẽ; nghiên cứu khoa học chưa chuyển mạnh thành công nghệ, sản phẩm, sáng chế và giá trị gia tăng…

Năm học 2026 - 2027 được xác định phải là năm chuyển trạng thái từ tập trung xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện có hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả; từ đổi mới bên ngoài sang đổi mới thực chất từ bên trong mỗi trường, lớp, người thầy, người học... từ quản trị nhà trường, đội ngũ nhà giáo đến nội dung, phương pháp dạy và học, thi, kiểm tra, đánh giá; tiếp tục rà soát chương trình, sách giáo khoa phổ thông, kịp thời điều chỉnh những bất cập. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá; kiên quyết chống bệnh thành tích, gian lận trong dạy và học. Tăng cường giáo dục lịch sử dân tộc, truyền thống yêu nước, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống.

Có một điều hết sức lưu ý, là trong Hội nghị tổng kết công tác năm học 2025 - 2026 vừa tổ chức, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã lưu ý rất rõ về bệnh thành tích trong thi cử: “Khi các thầy cô dạy HS thì điều đầu tiên phải là đạo đức, ý thức tuân thủ pháp luật. Thượng tôn pháp luật phải đặt lên hàng đầu. Những vi phạm, gian lận trong thi cử không thể nói chỉ là bệnh thành tích, mà là ý thức chấp hành pháp luật, đặc biệt là của các thầy, cô giáo”. Đây là điều mà tất cả thầy, cô giáo cũng như người học cần đặc biệt ghi nhớ, để đổi mới tư duy trong giáo dục, tạo ra những thay đổi thực chất tích cực trong giáo dục.