Đổi mới tuyển sinh lớp 10 ở Hà Nội: Giảm áp lực, bảo đảm công bằng

Trong khi đó, nhiều phụ huynh lại cho rằng, khi bài toán chỗ học được giải quyết căn cơ thì áp lực cạnh tranh vào lớp 10 công lập sẽ giảm, kỳ thi sẽ chuyển dần từ cuộc đua giành suất học sang lựa chọn phù hợp với năng lực và nguyện vọng của học sinh.

Thí sinh dự thi lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội. Ảnh tư liệu: Thanh Tùng/TTXVN

Áp lực không đến từ số môn thi

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề nghị một số địa phương nghiên cứu, góp ý dự thảo Thông tư quy định về tuyển sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông nhằm rà soát, hoàn thiện các quy định về tuyển sinh trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực giáo dục.

Một nội dung đáng chú ý tại dự thảo là quy định về tổ chức thi tuyển. Cụ thể, tại Điều 15, dự thảo quy định số môn thi đối với tuyển sinh trung học phổ thông công lập gồm 2 môn: Toán và Ngữ văn, thời gian làm bài môn Ngữ văn là 120 phút, môn Toán từ 90-120 phút. Vấn đề này đang thu hút sự quan tâm của đông đảo học sinh, phụ huynh và các nhà trường tại Hà Nội - nơi có số lượng lớn học sinh dự tuyển vào lớp 10 hằng năm.

Theo nhà giáo Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chương Dương (phường Hồng Hà), bỏ môn thi thứ ba phần nào giúp giảm áp lực cho học sinh, song thực tế, áp lực không chỉ nằm ở số môn thi mà còn ở cách tổ chức kỳ thi. Trong đó, cần có các giải pháp giúp học sinh và phụ huynh hiểu đây là một kỳ thi quan trọng nhưng không phải “sống còn”.

Còn anh Phạm Hải Lương, có con học lớp 9 Trường Trung học cơ sở Nghĩa Tân (phường Nghĩa Đô) cho rằng, thoạt đầu nhìn vào số lượng môn thi được giảm đi, ai cũng cho rằng học sinh sẽ bớt áp lực. Song trên thực tế, nếu chỉ giảm môn thi mà số lượng học sinh dự tuyển vào các trường công lập vẫn vượt xa khả năng đáp ứng thì áp lực cạnh tranh vẫn còn nguyên. Nhiều người nghĩ rằng giảm môn thi thì các con cũng bớt phải ôn tập thêm 1 môn, có thời gian tập trung cho các môn học về thể chất, nghệ thuật hoặc các hoạt động giải trí. Tuy nhiên, điều phụ huynh mong muốn là thành phố tiếp tục mở rộng và phân bổ hợp lý mạng lưới trường lớp để học sinh có đủ cơ hội vào học trường công lập phù hợp với năng lực, khi đó việc tuyển sinh mới thực sự giúp giảm áp lực.

Theo ghi nhận của phóng viên TTXVN, nhiều phụ huynh mong chờ thành phố có giải pháp làm giảm áp lực tuyển sinh vào lớp 10, song trên hết là sự ổn định của chính sách tuyển sinh để học sinh và gia đình có thời gian chuẩn bị. Những thay đổi trong phương thức tuyển sinh, nếu có, theo phụ huynh cần được công bố sớm, có lộ trình và phù hợp với thực tế, nhất là khi số lượng học sinh bước vào kỳ tuyển sinh lớp 10 ở Hà Nội tiếp tục ở mức cao.

Chị Vũ Ánh Nguyệt (phường Tây Hồ) cho rằng, với mỗi gia đình có con đang đi học, các chính sách liên quan đến giáo dục luôn nhận được sự quan tâm, đặc biệt với những gia đình có con học lớp 9. Gia đình không ngại những thay đổi nếu giúp học sinh giảm áp lực. Tuy nhiên, chính sách cần có lộ trình rõ ràng, được công bố sớm để phụ huynh không phải thấp thỏm chờ đợi, còn học sinh có thể tập trung vào việc học. Quan trọng hơn, phương án tuyển sinh cần tính đến thực tế số lượng học sinh ngày càng tăng để tạo thêm cơ hội vào các trường công lập, thay vì chỉ thay đổi cách thi nhưng áp lực cạnh tranh vẫn còn đó.

Cần khách quan, công bằng 

Hướng đến mục tiêu giảm áp lực cho học sinh, bảo đảm công bằng và khách quan trong tuyển sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục, giảm áp lực thi vào lớp 10 không nên chỉ được nhìn từ việc có bao nhiêu môn thi hay áp dụng phương thức thi tuyển hay xét tuyển, mà phải giải quyết đồng thời bài toán về trường lớp, cơ hội học tập, chất lượng đánh giá và độ tin cậy của dữ liệu.

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) cho biết, Hà Nội đang triển khai các giải pháp tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng trường lớp, bảo đảm đủ chỗ học công lập theo nhu cầu của học sinh trên địa bàn. Đây là một trong những giải pháp quan trọng để giúp giảm áp lực cạnh tranh trong tuyển sinh vào lớp 10.

Thành phố cũng đang nghiên cứu lộ trình một cách thận trọng, trong đó có thể tính đến phương án xét tuyển dựa trên kết quả học tập và rèn luyện. Tuy nhiên, để thực hiện, ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội sẽ xem xét nhiều yếu tố, trước hết là độ tin cậy của kết quả học tập và sự thống nhất trong cách thức thực hiện giữa các nhà trường. Trước mắt, thành phố dự kiến khảo sát, đánh giá ở một số khối lớp, môn học theo hướng thực hiện thống nhất trên toàn thành phố, từng bước hình thành mặt bằng đánh giá chung, bảo đảm tính khách quan, công bằng và xuyên suốt. Đây là một quá trình chuẩn bị, thử nghiệm và hoàn thiện từng bước, chứ không phải một sự thay đổi phương thức tuyển sinh được thực hiện ngay lập tức.

Trong giai đoạn đầu, khảo sát chung không nhằm tạo thêm một kỳ thi hay gây áp lực cho học sinh, cũng không nhất thiết sử dụng ngay để tính điểm học kỳ. Đây là bước thử nghiệm nhằm từng bước hình thành phương thức đánh giá có độ tin cậy. Khi các điều kiện về kỹ thuật, nghiệp vụ và chất lượng dữ liệu được bảo đảm, kết quả đánh giá mới có thể được nghiên cứu để sử dụng cho những bước tiếp theo.

Liên quan đến phương thức tuyển sinh lớp 10, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Quang Tuấn cho rằng, những năm qua, phương thức thi tuyển được đánh giá là tương đối khách quan song cũng tạo áp lực không nhỏ đối với thí sinh và gia đình. Quan điểm của ngành Giáo dục và Đào tạo là giảm áp lực cho thí sinh và gia đình nhưng không làm giảm tính khách quan, công bằng của kỳ tuyển sinh.

Vì vậy, việc thay đổi phương thức tuyển sinh chỉ có thể được thực hiện khi hệ thống kiểm tra, đánh giá trong quá trình học tập bảo đảm tính khách quan, thống nhất và có độ tin cậy cao. Năm học 2026-2027, Sở tiếp tục chỉ đạo các nhà trường quan tâm đến công tác kiểm tra, đánh giá, chuyển đổi số và bảo đảm chất lượng giáo dục.

Kết quả kiểm tra, đánh giá sẽ là một trong những cơ sở để có thể xem xét, xây dựng chính sách tuyển sinh trong những năm tới. Cùng với đó, ngành giáo dục tiếp tục tham mưu thành phố đầu tư cơ sở vật chất, tăng số lượng lớp học, mở rộng mạng lưới trường lớp, đáp ứng nhu cầu học tập tại các trường công lập.