Đổi mới xếp hạng ngân hàng theo hướng toàn diện hơn

Việc Ngân hàng Nhà nước đề xuất điều chỉnh tiêu chí xếp hạng tổ chức tín dụng không chỉ nhằm phù hợp với sự gia tăng quy mô của hệ thống ngân hàng, mà còn hướng tới đánh giá thực chất hơn khả năng thanh khoản, chất lượng nguồn vốn và năng lực chống chịu rủi ro. Đây cũng là thay đổi đáng chú ý trong việc gắn các chuẩn mực an toàn với hoạt động quản trị của từng ngân hàng.

Theo dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 21/2025/TT-NHNN về xếp hạng tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đề xuất nâng ngưỡng phân loại ngân hàng thương mại quy mô lớn từ trên 300.000 tỷ đồng tổng tài sản bình quân lên trên 500.000 tỷ đồng kể từ năm xếp hạng 2027. Việc điều chỉnh nhằm phù hợp với tốc độ tăng trưởng tổng tài sản của các ngân hàng trong thời gian qua.

Theo số liệu báo cáo tài chính cuối tháng 9/2026, có 13 ngân hàng niêm yết ghi nhận tổng tài sản vượt 500.000 tỷ đồng, trong đó 9 ngân hàng vượt mốc 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, quy mô tổng tài sản lớn không đồng nghĩa với mức độ an toàn cao hơn. Việc phân loại theo quy mô chỉ là một phần trong hệ thống xếp hạng ngân hàng, bên cạnh các tiêu chí về vốn, chất lượng tài sản, quản trị điều hành, kết quả hoạt động kinh doanh, khả năng thanh khoản và mức độ nhạy cảm với rủi ro thị trường. Đáng chú ý, dự thảo lần này còn điều chỉnh phương pháp đánh giá khả năng thanh khoản, gắn với lộ trình áp dụng các chuẩn mực an toàn mới.

Trao đổi với phóng viên, PGS.TS. Ngô Minh Vũ, Khoa Ngân hàng, Đại học Kinh tế TP.HCM, đánh giá, việc sửa đổi quy định xếp hạng tổ chức tín dụng là bước đi phù hợp trong quá trình hoàn thiện khuôn khổ quản lý an toàn hoạt động ngân hàng, đồng thời tạo sự đồng bộ với các quy định mới, đặc biệt là Thông tư số 50/2026/TT-NHNN.

PGS.TS Ngô Minh Vũ, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) - Ảnh: NVCC

PGS.TS Ngô Minh Vũ, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) - Ảnh: NVCC

Theo đó, Thông tư 50 đã quy định phương pháp tính và lộ trình áp dụng hai chỉ tiêu thanh khoản theo chuẩn Basel III, gồm tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR). Trong khi LCR đánh giá khả năng đáp ứng nhu cầu thanh khoản của ngân hàng trong điều kiện căng thẳng kéo dài 30 ngày; NSFR phản ánh mức độ ổn định của nguồn vốn trong kỳ hạn một năm. Việc bổ sung hai chỉ tiêu này vào hệ thống chấm điểm, xếp hạng góp phần bảo đảm sự đồng bộ giữa các quy định về tỷ lệ an toàn và phương pháp đánh giá tổ chức tín dụng, qua đó phản ánh đầy đủ hơn năng lực quản trị thanh khoản của từng ngân hàng.

Tại Dự thảo thông tư về xếp hạng các tổ chức tín dụng, trong giai đoạn 2028-2032, đối với các ngân hàng thực hiện theo lộ trình Thông tư 50, việc đánh giá khả năng thanh khoản sẽ dựa trên bốn chỉ tiêu định lượng, gồm LCR bình quân, NSFR, tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) và tỷ lệ tiền gửi của khách hàng có số dư tiền gửi lớn so với tổng tiền gửi. Từ năm 2033, chỉ tiêu LDR không còn được sử dụng để tính điểm đối với các ngân hàng đã phải áp dụng ngưỡng tối thiểu 100% cho cả LCR và NSFR.

Đáng chú ý, khi ngân hàng thuộc diện phải đáp ứng ngưỡng tối thiểu 100% đối với cả hai tỷ lệ, LCR và NSFR dự kiến chiếm tổng cộng 80% trọng số của nhóm chỉ tiêu định lượng thuộc tiêu chí khả năng thanh khoản. Việc điều chỉnh phương pháp chấm điểm theo lộ trình như Dự thảo đưa ra giúp các ngân hàng có thời gian chuẩn bị, đồng thời tăng cường vai trò của những chỉ tiêu phản ánh chất lượng tài sản thanh khoản và tính ổn định của nguồn vốn.

Trao đổi với phóng viên về ý nghĩa của sự thay đổi này, PGS.TS. Ngô Minh Vũ cho rằng việc bổ sung LCR và NSFR giúp hoàn thiện phương pháp đánh giá an toàn hoạt động ngân hàng theo hướng toàn diện và thực chất hơn. Theo chuyên gia, ngay cả khi có cùng quy mô tài sản, lợi nhuận hoặc tỷ lệ cho vay trên tiền gửi, các ngân hàng vẫn có thể có mức độ rủi ro khác nhau, tùy thuộc vào chất lượng tài sản thanh khoản, mức độ tập trung tiền gửi và khả năng duy trì nguồn vốn ổn định.

Do đó, việc đưa LCR và NSFR vào hệ thống chấm điểm sẽ giúp NHNN đánh giá sâu hơn khả năng chống chịu rủi ro của từng ngân hàng, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng chủ động duy trì bộ đệm thanh khoản an toàn, thay vì chỉ tập trung đáp ứng các ngưỡng tối thiểu theo quy định.

Bên cạnh đó, kết quả xếp hạng còn có ý nghĩa trong hoạt động quản lý và giám sát ngân hàng. Theo Luật Các tổ chức tín dụng, việc tổ chức tín dụng bị xếp hạng dưới mức trung bình là một trong những căn cứ để NHNN xem xét, quyết định áp dụng biện pháp can thiệp sớm. Điều này cho thấy vai trò của cơ chế xếp hạng không chỉ dừng ở việc đánh giá, phân loại mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý nhận diện rủi ro và thực hiện các biện pháp giám sát phù hợp.

Nâng chuẩn xếp hạng, củng cố nền tảng an toàn ngân hàng. Ảnh minh họa: Internet

Nâng chuẩn xếp hạng, củng cố nền tảng an toàn ngân hàng. Ảnh minh họa: Internet

PGS.TS. Ngô Minh Vũ cũng nhận định, việc hoàn thiện cơ chế xếp hạng sẽ tạo thêm động lực để các ngân hàng chủ động nâng cao chất lượng quản trị tài sản và nguồn vốn, tăng cường tài sản thanh khoản chất lượng cao, đa dạng hóa nguồn huy động và duy trì cơ cấu vốn ổn định. Tuy nhiên, quá trình điều chỉnh cũng đòi hỏi các ngân hàng cân đối hợp lý giữa chi phí vốn, hiệu quả kinh doanh và yêu cầu bảo đảm an toàn.

Cùng với việc hoàn thiện phương pháp chấm điểm, cơ quan quản lý cần chú trọng chất lượng và tính kịp thời của dữ liệu, kết hợp kết quả xếp hạng định kỳ với hoạt động giám sát thường xuyên, kiểm tra sức chịu đựng và các chỉ báo cảnh báo sớm. Khi kết quả xếp hạng có ảnh hưởng rõ ràng đến khả năng mở rộng kinh doanh và chi phí tuân thủ của ngân hàng, cơ chế này sẽ tạo ra động lực kinh tế đủ mạnh để các ngân hàng chủ động nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

"Về dài hạn, mục tiêu không phải là khiến các ngân hàng hạn chế cho vay, mà là bảo đảm tăng trưởng tín dụng phù hợp với năng lực tài chính và khả năng chống chịu rủi ro. Việc sửa đổi Thông tư 21 sẽ có ý nghĩa lớn hơn nếu kết quả xếp hạng thực sự trở thành công cụ định hướng hành vi quản trị, thay vì chỉ dừng ở việc đánh giá và phân loại ngân hàng", PGS.TS. Ngô Minh Vũ cho hay.

Hồng Sơn

Nguồn TBNH: https://thoibaonganhang.vn/doi-moi-xep-hang-ngan-hang-theo-huong-toan-dien-hon-191027.html