Đối ngoại phải trở thành động lực mới cho phát triển đất nước

Đối ngoại bước vào giai đoạn phát triển với sứ mệnh mới

Chiều ngày 30/7, tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã có buổi trả lời phỏng vấn của phóng viên trước thềm Hội nghị ngoại giao lần thứ 33 và Hội nghị Ngoại vụ lần thứ 22, diễn ra từ ngày 1 - 7/8/2026.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung tại cuộc phỏng vấn. Ảnh: Đức Thanh

Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra trong một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, khi đất nước vừa bước vào giai đoạn phát triển mới sau thành công của Đại hội XIV của Đảng và kiện toàn bộ máy lãnh đạo Nhà nước. Đây cũng là hội nghị ngoại giao đầu tiên trong kỷ nguyên phát triển mới của Việt Nam với những mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

Điểm mới mang tính bước ngoặt được Bộ trưởng nhấn mạnh là Đại hội XIV của Đảng lần đầu tiên xác định đối ngoại quốc tế cùng với quốc phòng và an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đất nước. Đây là bước phát triển mới trong tư duy đối ngoại của Đảng, kế thừa vai trò tiên phong của ngành ngoại giao được xác lập từ Đại hội XIII, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác đối ngoại trong giai đoạn phát triển mới.

Theo Bộ trưởng, nếu trước đây đối ngoại chủ yếu tập trung vào việc giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ độc lập, chủ quyền và mở rộng quan hệ quốc tế, thì trong bối cảnh hiện nay, ngành ngoại giao cần thực hiện nhiều nhiệm vụ mới hơn để phục vụ mục tiêu phát triển đất nước.

Điều đó càng trở nên cấp thiết khi môi trường quốc tế đang biến động nhanh, khó lường với sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xu hướng bảo hộ thương mại, những thay đổi sâu sắc về khoa học - công nghệ và chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu. Những biến động này vừa tạo ra cơ hội mới, vừa đặt ra nhiều thách thức đối với Việt Nam trong quá trình hội nhập và phát triển.

Chính vì vậy, theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, yêu cầu đặt ra đối với ngành ngoại giao không chỉ là “hiểu đúng” mà phải “hiểu sâu, làm đúng, làm có kết quả và làm đến cùng”. Hội nghị lần này, vì thế, trước hết hướng tới việc thống nhất nhận thức về những yêu cầu mới của đất nước, từ đó đổi mới tư duy và phương thức hoạt động để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Một trong những trọng tâm của Hội nghị là quán triệt đầy đủ đường lối phát triển đất nước sau Đại hội XIV, đồng thời đánh giá toàn diện bối cảnh quốc tế để nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược.

Theo Bộ trưởng, ngành ngoại giao không chỉ dừng lại ở việc xử lý các vấn đề phát sinh, mà phải chủ động nhìn thấy trước những xu hướng mới, tham mưu từ sớm, từ xa và góp phần kiến tạo các cơ hội phát triển cho đất nước. Đây cũng là yêu cầu mà lãnh đạo Đảng nhiều lần nhấn mạnh trong thời gian gần đây.

Từ “kết nối” sang “kiến tạo” phát triển

Nếu như trước đây, vai trò nổi bật của ngoại giao là mở rộng quan hệ và kết nối hợp tác quốc tế, thì trong giai đoạn phát triển mới, theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, ngành ngoại giao cần chuyển mạnh sang vai trò kiến tạo phát triển.

Điều này thể hiện ở việc các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài không chỉ làm cầu nối, mà còn phải chủ động tìm kiếm, tranh thủ nguồn lực, công nghệ, tri thức, thị trường và dòng vốn đầu tư phục vụ mục tiêu phát triển đất nước, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong những năm tới.

Theo Bộ trưởng, để thực hiện được yêu cầu này, khâu tổ chức thực thi giữ vai trò quyết định.

Bên cạnh việc đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống cơ quan đại diện ở nước ngoài, ngành ngoại giao sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ.

Đồng thời, việc xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao, tư duy đổi mới, bản lĩnh chính trị vững vàng cũng được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong thời gian tới.

Một điểm đáng chú ý khác là yêu cầu tăng cường phối hợp giữa Bộ Ngoại giao với các bộ, ngành, địa phương nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong triển khai công tác đối ngoại.

Theo Bộ trưởng, lần đầu tiên Hội nghị Ngoại giao có nhiều phiên làm việc chuyên đề với sự tham gia của lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ, Thường trực Ban Bí thư, cũng như các bộ Quốc phòng, Công an và các địa phương nhằm tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa đối ngoại với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại nhân dân.

Bộ trưởng cũng cho biết, hiện Việt Nam có 99 cơ quan đại diện ở nước ngoài và theo quy hoạch sẽ nâng lên khoảng 115 cơ quan vào năm 2030, hướng tới khoảng 130 cơ quan vào năm 2045. Việc mở rộng mạng lưới này không chỉ phản ánh vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế, mà còn cho thấy yêu cầu ngày càng lớn đối với hệ thống cơ quan đại diện trong việc phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển đất nước.

Để hoàn thành khối lượng công việc ngày càng lớn trong điều kiện biên chế tinh gọn, Bộ trưởng cho rằng, ngành ngoại giao cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về tổ chức bộ máy, ứng dụng công nghệ số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Theo ông, nếu không tận dụng hiệu quả công nghệ số, ngành ngoại giao không chỉ khó nâng cao năng suất, mà còn có nguy cơ tụt hậu trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt. Cùng với đó là yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có tinh thần học tập suốt đời, không ngừng cập nhật tri thức mới để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác đối ngoại trong thời đại mới.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, yêu cầu lớn nhất đặt ra đối với ngành ngoại giao hiện nay là thay đổi tư duy và thay đổi cách làm. Trên nền tảng đó, Bộ Ngoại giao xác định phương châm hành động là “định hướng đúng, kỷ luật nghiêm, chuyên môn giỏi”. Qua đó xây dựng một nền ngoại giao hiện đại, chuyên nghiệp, đủ năng lực thực hiện vai trò tiên phong và nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên mà Đảng đã giao, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới./.