Đối tác chiến lược Việt Nam-Đức: Tạo nền tảng, mở dư địa hợp tác

Phó Chủ tịch Quốc hội Liên bang Đức Bodo Ramelow trả lời phỏng vấn TTXVN tại Đức. Ảnh: Thuỳ Linh/PV TTXVN tại Đức

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Đức, Phó Chủ tịch Quốc hội Liên bang Đức Bodo Ramelow bày tỏ vui mừng khi chứng kiến hai nước đạt được nhiều tiến triển tích cực trong hợp tác về mọi mặt, khai thác được những tiềm năng và thế mạnh của nhau. Ông gọi những thành tựu mà hai nước đã đạt được là "điều kỳ diệu” – điều không thể tưởng tượng được vào 50 năm trước, khi Việt Nam còn có chiến tranh và nước Đức còn bị chia cắt.

Trong chặng đường Đối tác chiến lược 2011–2026, quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai nước có những chuyển biến nổi bật qua các phương diện: Mở rộng đối thoại chính trị, gia tăng liên kết kinh tế, phát triển hợp tác đào tạo và khoa học - công nghệ, mở rộng các lĩnh vực hợp tác mới, đồng thời củng cố nền tảng giao lưu giữa nhân dân hai nước.

Việc thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược tạo khuôn khổ để hai nước phát triển quan hệ theo hướng toàn diện, có định hướng dài hạn. Việt Nam và Đức duy trì trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao và các cơ chế tham vấn, đối thoại giữa các bộ, ngành, trong đó có Đối thoại chiến lược Việt Nam – Đức.

Đối thoại chiến lược lần thứ 8 được tổ chức tại Hà Nội vào ngày 11/6/2026, do Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng và Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Liên bang Đức Geza Andreas von Geyr đồng chủ trì, tập trung vào các lĩnh vực như kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ, chuyển dịch năng lượng, đào tạo nhân lực và an ninh – quốc phòng.

Một dấu mốc đáng chú ý khác là năm 2025, Việt Nam và Đức kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Đây là dịp nhìn lại nền tảng lịch sử của quan hệ song phương, đồng thời thúc đẩy các chương trình hợp tác phù hợp với bối cảnh mới.

Hợp tác nghị viện giữa hai nước tiếp tục được củng cố thông qua duy trì trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao và giữa các nghị sĩ. Tháng 6/2026, Phó Chủ tịch Quốc hội Đức Ramelow thăm chính thức Việt Nam, tập trung thúc đẩy quan hệ nghị viện, củng cố tin cậy chính trị và mở rộng hợp tác kinh tế, đầu tư, năng lượng, đường sắt tốc độ cao và đào tạo nhân lực.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Ramelow cho biết, trong cuộc hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Trần Thanh Mẫn, hai bên đã thống nhất thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa quan hệ đối tác giữa hai nước. Ông chia sẻ: “Chúng tôi sẽ tìm các giải pháp trao đổi nguồn lực con người, làm rõ cách thức làm việc để hai bên hiểu biết lẫn nhau, hướng tới mục tiêu thúc đẩy quan hệ song phương”, bất chấp những khác biệt về hình thức tổ chức nghị viện của hai nước.

Tháng 9/2026, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Nguyễn Thị Thanh thăm Đức và hội đàm với Phó Chủ tịch Quốc hội Đức Ramelow, khẳng định Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược với CHLB Đức. Bà cho biết Quốc hội Việt Nam khóa XVI đã thành lập Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Việt Nam - Đức.

Đánh giá về chuyến thăm này, Phó Chủ tịch Quốc hội Đức Ramelow cho rằng việc trao đổi đoàn cấp cao sẽ giúp tạo “những xung lực mới” trong hợp tác nghị viện.

Trong lĩnh vực quốc phòng – an ninh, Việt Nam - Đức đã duy trì quan hệ hợp tác từ năm 1998. Sau năm 2011, hợp tác quốc phòng từng bước được mở rộng, với các hoạt động trao đổi đoàn cấp cao, đào tạo cán bộ, quân y và gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Tháng 11/2022, Bộ Quốc phòng hai nước ký thỏa thuận về hợp tác quốc phòng, tạo cơ chế và khuôn khổ đưa hợp tác quốc phòng hai nước lên giai đoạn phát triển mới, với sự hợp tác trên nhiều lĩnh vực, góp phần tích cực vào việc tăng cường và đưa quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Đức đi vào chiều sâu, tin cậy chiến lược lẫn nhau.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Đức Ramelow, một điểm tích cực quan trọng nữa trong hợp tác song phương Việt Nam - Đức là đào tạo dạy nghề.

Giáo dục và đào tạo là lĩnh vực hợp tác có tính nền tảng, góp phần tạo nguồn nhân lực và tăng cường hiểu biết giữa hai nước. Đại học Việt Đức (VGU), thành lập năm 2008 với sự hỗ trợ của Đức và các đối tác quốc tế, là một trong những biểu tượng nổi bật của hợp tác giáo dục song phương. Mô hình đào tạo gắn với tiêu chuẩn Đức, nghiên cứu khoa học và kết nối doanh nghiệp góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam.

Bên cạnh đó, Cơ quan Trao đổi Hàn lâm Đức (DAAD), Viện Goethe cùng nhiều trường đại học và cơ sở nghiên cứu hai nước tạo điều kiện thúc đẩy trao đổi sinh viên, giảng viên, nghiên cứu sinh và các chương trình hợp tác học thuật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Đức Ramelow cho biết hiện có hàng chục nghìn du sinh học nghề Việt Nam đang học tập tại CHLB Đức và đây “thực sự là một tiến triển rất đáng vui mừng”. Ông nhận định: “Phía Đức đào tạo, dạy nghề cho những thanh niên Việt Nam trẻ tuổi và đồng thời hợp tác đào tạo với phía Việt Nam để những người Việt Nam trẻ học nghề ở Việt Nam có ‘song bằng’ tức là cả chứng chỉ nghề của Đức và của Việt Nam. Đó là một hiệu ứng tích cực”.

Trong 15 năm qua, hợp tác khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo đã trở thành một trong những nội dung quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam – Đức, đạt được nhiều kết quả thiết thực. Hai nước từng bước xây dựng và củng cố cơ chế hợp tác song phương, triển khai các chương trình nghiên cứu chung trong những lĩnh vực ưu tiên như công nghệ sinh học, môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý rủi ro thiên tai và phát triển bền vững.

Hợp tác giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước không ngừng mở rộng, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Các hoạt động kết nối chuyên gia, trao đổi học thuật và hợp tác nghiên cứu đã phát huy hiệu quả, tạo cầu nối giữa hệ sinh thái khoa học và đổi mới sáng tạo của hai quốc gia.

Trên nền tảng những thành tựu đạt được, hợp tác Việt Nam – Đức đang tiếp tục mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ tiên tiến, hướng tới những chương trình hợp tác thực chất, gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam.

Kinh tế – thương mại cũng là trụ cột ngày càng quan trọng trong quan hệ song phương, thể hiện rõ sự phát triển của quan hệ Việt Nam – Đức. Đức hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong Liên minh châu Âu (EU), trong khi Việt Nam thuộc nhóm đối tác thương mại quan trọng của Đức tại Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Theo Bộ Ngoại giao Đức, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 vượt 21 tỷ euro (khoảng 23,6 tỷ USD).

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), có hiệu lực từ tháng 8/2020, tạo thêm động lực cho trao đổi hàng hóa, mở rộng tiếp cận thị trường và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp hai nước.
Việt Nam xuất khẩu sang Đức nhiều mặt hàng như điện tử, điện thoại và linh kiện, dệt may, giày dép, cà phê, thủy sản và các sản phẩm công nghiệp chế biến. Ở chiều ngược lại, Đức cung cấp cho Việt Nam máy móc, thiết bị công nghiệp, sản phẩm cơ khí chính xác, dược phẩm và công nghệ phục vụ sản xuất.

Trong 15 năm quan hệ Đối tác chiến lược, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Đức tại Việt Nam đã góp phần thúc đẩy hợp tác công nghiệp, chuyển giao công nghệ, phát triển dịch vụ và tạo việc làm. Tuy nhiên, quy mô đầu tư của Đức vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng của hai nền kinh tế và chưa tương xứng với vai trò của Đức trong thương mại Việt Nam – EU. Theo Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức tại Việt Nam (AHK Vietnam), tính đến tháng 8/2026, khoảng 620 dự án đầu tư có liên quan đến doanh nghiệp Đức đã được xác định tại Việt Nam, với tổng giá trị đầu tư ước tính 3,7 tỷ USD, tạo ít nhất 55.000 việc làm trực tiếp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Đức Ramelow nhận định hơn 500 doanh nghiệp Đức hoạt động tích cực ở Việt Nam và tổng kim ngạch thương mại song phương hàng chục tỷ euro là cầu nối chiến lược giữa hai nước: Việt Nam sẽ là nơi để từ đó các doanh nghiệp Đức có thể phủ kín được thị trường châu Á, trong khi Đức lại là cửa ngõ để hàng hoá Việt Nam tiếp cận được thị trường châu Âu. Ông cho rằng hai bên cùng xây hai trụ chắc chắn để từ đó có thể bắc một cây cầu vững chắc kết nối Việt Nam - Đức và Đức - Việt Nam.

Bên cạnh đó, cộng đồng người Việt Nam tại Đức là một thành tố quan trọng trong quan hệ song phương. Theo Bộ Ngoại giao Đức, hiện có hơn 200.000 người Việt Nam sinh sống tại Đức. Cộng đồng người gốc Việt góp phần kết nối văn hóa, kinh tế, giáo dục và đời sống xã hội của hai nước, luôn hướng về quê hương, đất nước. Các hội đoàn người Việt, cơ sở văn hóa, trường học tiếng Việt, trung tâm Phật giáo và các tổ chức cộng đồng duy trì hoạt động hướng về quê hương, bảo tồn tiếng Việt và bản sắc dân tộc, đồng thời thúc đẩy giao lưu với xã hội sở tại. Ở chiều ngược lại, các chương trình giao lưu học thuật, văn hóa và trao đổi giúp người Việt Nam tiếp cận sâu hơn với xã hội, ngôn ngữ và văn hóa Đức.

Nói về trải nghiệm cá nhân sau những lần đến thăm Việt Nam, Phó Chủ tịch Quốc hội Đức Ramelow chia sẻ: “Nếu nhìn vào Việt Nam, tôi đang thấy một đất nước hiện đại, đang trên quá trình phát triển mạnh mẽ, đất nước có nhiều phong cảnh đẹp và con người niềm nở, vui vẻ. Đối với tôi, những chuyến đi Việt Nam là những kỷ niệm thật đáng nhớ, đặc biệt”.

Ông cũng nhấn mạnh, nếu nhìn lại cách đây 40-50 năm, trên đường phố Việt Nam chỉ có xe đạp, nhưng nay đã có rất nhiều xe ô tô Vinfast – một điển hình trong phát triển công nghệ cao của Việt Nam. Vinfast đã kết hợp đầu vào công nghệ của nhiều nước, trong đó có Đức, và đúc kết lại trong một sản phẩm công nghệ cao Made-in-Vietnam. Ông Ramelow bày tỏ: “Tôi chỉ có thể nói là có sức mạnh phi thường đang hiện hữu ở Việt Nam, có thể nhìn thấy được và cảm nhận được ở mọi ngóc ngách của đất nước các bạn”.