Đổi thay trên những xã an toàn khu

Tháng Ba, trở lại xã an toàn khu

Trở lại chiến trường xã Đốc năm xưa (nay là xã Trà Đốc) trong những ngày tháng Ba lịch sử, ký ức hào hùng lại ùa về trong tâm khảm ông Đỗ Quang Trụ và các cựu chiến binh Tiểu đoàn Đặc công 409. Chính trên mảnh đất này, họ đã anh dũng chiến đấu, làm nên chiến thắng Đồn xã Đốc vào ngày 27/3/1971.

Trong trận đánh năm ấy, ông Trụ là Mũi trưởng mũi tiến công số 2, Tiểu đoàn Đặc công 409. Ông nhớ lại, Đồn xã Đốc đóng trên đỉnh đồi Yên Ngựa, với hàng loạt lô cốt, chiến hào cùng trang bị chiến đấu hiện đại. Việc tiêu diệt đồn trở thành nhiệm vụ bắt buộc để xóa sổ căn cứ cuối cùng của Mỹ - ngụy trên đất Trà My, mở rộng vùng giải phóng, bảo vệ căn cứ cách mạng của Khu ủy Khu 5.

Ông Đỗ Quang Trụ (ngoài cùng bên trái) cùng các cựu chiến binh Tiểu đoàn Đặc công 409 về thăm xã Trà Đốc. Ảnh: HỒ QUÂN

Dưới sự chỉ đạo của Khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 5, 8 mũi tiến công của Tiểu đoàn Đặc công 409 đột kích đồn xã Đốc vào rạng sáng 27/3/1971. Chỉ trong 35 phút tiến công thần tốc, những chiến sĩ với khẩu AK trên tay đã tiêu diệt gọn Tiểu đoàn 1/46 thuộc Lữ đoàn 196, Sư đoàn Americal, làm chủ hoàn toàn cứ điểm.

“Để có được chiến thắng ấy, phải kể đến sự giúp sức rất lớn của đồng bào các dân tộc ở xã Đốc, xã Bui. Bởi nơi đây rừng già, đồi núi hiểm trở, biệt kích truy lùng khắp nơi. Bà con không chỉ kiên cường bám đất, giữ làng, mà còn giúp chúng tôi nắm tình hình địch, dẫn đường, tiếp lương, tải đạn…

Những gùi sắn, gùi bắp, bó rau rừng của các già làng, các mẹ đã tiếp sức cho bộ đội hành quân, chiến đấu. Đó là biểu tượng của tình quân - dân son sắt mà chúng tôi không thể nào quên”, ông Trụ xúc động kể.

Diện mạo xã Trà Đốc hôm nay. Ảnh: HỒ QUÂN

Hôm nay, tiếng bom đạn đã lùi xa. Dấu tích chiến tranh nằm lại dưới những vạt rừng xanh, dưới những bản làng đang thay da đổi thịt. Đứng trên Đồn xã Đốc nhìn xuống, trở lại “quê hương thứ hai” của mình, ông Nguyễn Quan Cảnh, Trưởng đoàn cựu chiến binh Tiểu đoàn Đặc công 409 hồi tưởng, năm 1971, những vạt rừng bị bom và chất độc hóa học tàn phá trơ trụi, đời sống đồng bào càng khó khăn.

“Lần trở lại này, chúng tôi được đi trên con đường khang trang; trường học, trạm y tế được đầu tư kiên cố, nhà cửa ngày càng đông đúc, đời sống nhân dân nâng lên… Đó không chỉ là thành quả từ sự cần cù, chịu khó vươn lên của đồng bào nơi đây, mà còn thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với những vùng đất cách mạng”, ông Cảnh nói.

[VIDEO] - Ông Đỗ Quang Trụ, cựu chiến binh Tiểu đoàn Đặc công 409 chia sẻ về những đổi thay của xã Trà Đốc:

Trà Đốc là một trong 7 xã an toàn khu trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, vừa được UBND thành phố Đà Nẵng công nhận theo Quyết định số 916, cùng với các xã Trà Tân, Trà Giáp, Phước Trà, Quế Sơn, Sông Vàng và Duy Xuyên. Đây là địa bàn có vai trò đặc biệt trong kháng chiến, nơi nhân dân nuôi dưỡng, che chở, hỗ trợ lực lượng cách mạng.

Khu di tích Đặc Khu ủy Quảng Đà (xã Duy Xuyên) là địa chỉ đỏ trong hành trình về nguồn của thế hệ trẻ thành phố Đà Nẵng. Ảnh: HỒ QUÂN - PHI THÀNH

Trong nhiều năm qua, các di tích tại những xã an toàn khu được đầu tư tôn tạo, điển hình như Khu di tích Đặc Khu ủy Quảng Đà (xã Duy Xuyên), Di tích Hòn Tàu - Đèo Le (xã Quế Sơn), Di tích chiến thắng Đồn xã Đốc (xã Trà Đốc), Khu di tích Trung Trung Bộ - Nước Oa (xã Trà Tân), Khu di tích lịch sử Phước Trà (xã Phước Trà)…

Đây là những địa chỉ quen thuộc của thế hệ trẻ Đà Nẵng trong các hoạt động về nguồn, tìm hiểu lịch sử cách mạng của quê hương. Đồng thời là cơ sở để chính quyền các địa phương thu hút đầu tư, phát triển du lịch gắn với gìn giữ giá trị lịch sử.

Tạo sức bật mới

Trong số 7 xã an toàn khu, ngoại trừ Duy Xuyên và Quế Sơn thuộc vùng đồng bằng đang tăng trưởng nhanh, 5 xã còn lại đều thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Điều kiện còn nhiều khó khăn, thường xuyên chịu thiên tai nhưng các địa phương không ngừng phát huy tiềm năng để phát triển và giảm nghèo bền vững.

Xã Sông Vàng khai thác tốt lợi thế đất đai, khí hậu, sản phẩm OCOP... góp phần nâng thu nhập cho người dân. Ảnh: HỒ QUÂN

Ông Lê Văn Tư, Chủ tịch UBND xã Sông Vàng cho biết, nhờ sự quan tâm của Trung ương và thành phố thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia, cơ sở vật chất, hạ tầng giao thông được hoàn thiện. Địa phương khai thác tốt lợi thế đất đai, rừng, khí hậu, sản phẩm OCOP, góp phần nâng thu nhập cho người dân. Hiện thu nhập bình quân đạt hơn 50 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt hơn 82%.

Ông Phan Duy Hưng, Chủ tịch UBND xã Trà Đốc cho biết, hạ tầng từng bước hoàn thiện, điện lưới phủ 90% đến thôn, trường lớp được kiên cố hóa, trạm y tế nâng cấp. Công tác bảo tồn văn hóa Ca Dong, Mơ Nông được chú trọng. Tuy nhiên, địa phương gặp các khó khăn như: kinh tế chưa bền vững, khả năng tự chủ sản xuất còn hạn chế; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 96%, hộ nghèo hơn 48%; thu nhập bình quân năm 2025 chỉ đạt trên 36 triệu đồng/người.

“Địa phương đặt mục tiêu phát triển kinh tế - hạ tầng - môi trường theo hướng bền vững; tái cơ cấu nông - lâm nghiệp; giảm trồng keo nhỏ lẻ, tăng diện tích cây quế, dược liệu, gỗ lớn bản địa. Đồng thời huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng thiết yếu, nhất là tuyến ĐH8 - tuyến huyết mạch của xã. Đây là tiền đề quan trọng để giảm nghèo hiệu quả, trước mắt giảm 150 hộ nghèo trong năm 2026”, ông Hưng thông tin.

[VIDEO] - Ông Phan Duy Hưng, Chủ tịch UBND xã Trà Đốc chia sẻ kết quả phát triển kinh tế - xã hội của địa phương:

Ông Nguyễn Hồng Lai, Bí thư Đảng ủy xã Trà Tân cho biết, diện mạo xã đang đổi thay từng năm, đời sống người dân cải thiện. Tuy vậy, toàn xã còn 490 hộ nghèo và 130 hộ cận nghèo. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật còn hạn chế, thiếu liên kết tiêu thụ; tập quán sản xuất lạc hậu như chăn nuôi thả rông, canh tác nhỏ lẻ, trồng keo... là rào cản cho sự phát triển.

“Thành phố cần có cơ chế đặc thù tạo động lực phát triển cho các xã an toàn khu miền núi, nhất là hạ tầng, công trình phục vụ dân sinh như: sắp xếp ổn định dân cư, giải quyết tình trạng lõm điện, lõm sóng điện thoại, internet, nước sạch. Đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, cải thiện sinh kế, góp phần giảm nghèo bền vững, bảo đảm an sinh xã hội”, ông Lai kiến nghị.

Xã Trà Tân phát huy giá trị Khu di tích lịch sử cách mạng Trung Trung Bộ - Nước Oa để phát triển du lịch. Ảnh: HỒ QUÂN

Về phát huy giá trị di tích gắn với du lịch, ông Lai cho biết, trên địa bàn xã có Khu di tích lịch sử cách mạng Trung Trung Bộ - Nước Oa với diện tích quy hoạch hơn 700ha. Ngày 4/8/1992, Khu căn cứ Nước Oa được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Hiện nay, quần thể Khu di tích Trung Trung Bộ - Nước Oa có 11 điểm di tích, bia tưởng niệm, khu lưu niệm được phục dựng, trùng tu. Trong đó có 3 di tích cấp quốc gia gồm: Khu căn cứ lịch sử - văn hóa Nước Oa, Bia di tích Ban Kiểm tra Khu ủy Khu 5, Bia di tích Ban Tổ chức Khu ủy Khu 5.

Song, hạ tầng giao thông đến các điểm di tích chưa đồng bộ, chưa có bãi đỗ xe, nhà đón tiếp; công tác sưu tầm kỷ vật chưa triển khai. Do đó, địa phương đề nghị thành phố quan tâm đầu tư tôn tạo di tích và hạ tầng thiết yếu để phát huy hiệu quả quần thể.

HỒ QUÂN