Dolní Věstonice- ngôi làng 30.000 năm tuổi khiến khảo cổ học kinh ngạc

Ngày nay, Dolní Věstonice là một ngôi làng nhỏ ở Moravia, Cộng hòa Czech. Nhưng khoảng 30.000 năm trước, khu vực này từng là nơi cư trú quan trọng của những cộng đồng người hiện đại thuộc thời kỳ Đồ đá cũ trên vùng đất châu Âu băng giá. Các địa điểm Dolní Věstonice I–III cùng khu Pavlov lân cận tạo thành một quần thể khảo cổ đặc biệt giàu di tích của những người săn voi ma mút.

Ảnh: archeologickyatlas

Điều khiến Dolní Věstonice đặc biệt không chỉ là tuổi đời. Những người sống ở đây dường như đã tổ chức không gian cư trú khá phức tạp, với các túp lều, bếp lửa và những khu vực chứa lượng lớn xương động vật. Xương voi ma mút không chỉ là thức ăn mà còn được tận dụng để tạo nên cấu trúc nơi ở. Khảo cổ học còn phát hiện dấu vết của các hoạt động săn bắn, chế tác công cụ, chôn cất và nghệ thuật.

Đáng kinh ngạc nhất là công nghệ gốm. Tại đây, con người đã nung những vật thể bằng đất sét từ khoảng 28.000–24.000 năm trước, rất lâu trước khi đồ gốm trở thành vật dụng phổ biến của các xã hội nông nghiệp. Các nhà khảo cổ tìm thấy một lò nung cổ cùng hàng trăm mảnh tượng đất sét hình người và động vật.

Ảnh: donsmaps

Từ chính truyền thống nghệ thuật ấy xuất hiện một trong những hiện vật nổi tiếng nhất của thời tiền sử: Vệ nữ Dolní Věstonice. Bức tượng phụ nữ nhỏ chỉ cao khoảng 11 cm, được tạo từ đất sét trộn với vật liệu hữu cơ và nung ở nhiệt độ thấp. Nó có niên đại khoảng 30.000 năm và được xem là một trong những đồ gốm cổ nhất từng được biết đến. Công dụng thực sự của tượng vẫn chưa rõ; giả thuyết về biểu tượng nghi lễ hay sinh sản mới chỉ là những cách diễn giải.

Nhưng nghệ thuật không dừng ở hình người. Người Dolní Věstonice còn tạo những hình động vật như voi ma mút, tê giác, sư tử, gấu và cú. Một số hiện vật cho thấy khả năng quan sát thế giới tự nhiên rất tinh tế của họ. Khu vực này cũng cung cấp bằng chứng sớm về dệt may, cho thấy đời sống của cư dân phức tạp hơn nhiều so với hình ảnh đơn giản về những nhóm người chỉ lang thang săn bắt.

Ảnh: ct24.ceskatelevize

Đặc biệt, tại Dolní Věstonice II, các nhà khảo cổ còn phát hiện một ngôi mộ tập thể nổi tiếng gồm ba người trẻ tuổi. Những phát hiện như vậy cho thấy cộng đồng này không chỉ quan tâm đến sinh tồn mà còn có những nghi thức và quan niệm xã hội, tinh thần mà chúng ta mới chỉ bắt đầu hiểu.

Dolní Věstonice vì thế giống như một “bức ảnh chụp nhanh” về cuộc sống của Homo sapiens thời Kỷ Băng hà. Những người ở đây săn voi ma mút, dựng nơi ở, làm quần áo, tạo nghệ thuật, chôn cất người chết và thử nghiệm những công nghệ mới.

Và điều đáng kinh ngạc nhất là tất cả những điều ấy đã xảy ra trước khi con người biết đến nông nghiệp hàng nghìn năm.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước