Đòn bẩy ở Gia Hội - Kỳ 2: Người có uy tín - điểm tựa của bản làng

Ông Ngân Văn Sơn - Người có uy tín ở thôn Bản Van đang trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết.

Thầy Mo đẩy lùi hủ tục, đi đầu các mô hình kinh tế

Thôn Chiềng Pằn (xã Gia Hội, Lào Cai) có 350 hộ, trong đó dân tộc Giáy chiếm gần 99%. Những năm gần đây, kinh tế người dân được nâng lên rõ rệt nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, hủ tục được đẩy lùi. Góp công lớn cho điều này là nhờ ông Hoàng Văn Duân - Người có uy tín ở thôn.

Sinh năm 1975, trong gia đình có truyền thống làm thầy Mo (bố và ông nội đều làm thầy). Năm 1989, ông Duân “có căn” nên bắt đầu theo học, đến năm 1993 trở thành thầy. Không chỉ học văn hóa truyền thống của dân tộc Giáy, những lễ quan trọng như cúng đưa ma, bốc mả, giải hạn, lễ Tết… ông đều là người được bà con nơi đây tin tưởng nhờ.

Không giống một số thầy Mo, ông ham học hỏi cái mới để áp dụng vào thực tế, giúp bà con giảm mê tín, đỡ tốn kém và tập trung phát triển kinh tế. “Do được đi nhiều, thấy cây chè đem lại kinh tế cao hơn hẳn với cây ngô, cây sắn. Năm 2004, tôi là người đầu tiên đưa cây chè về thôn trồng. Thấy chè cho thu nhập cao, người dân nơi đây đến học tập, làm theo, đến nay 100% hộ trong thôn trồng chè. Chè 1 năm cho thu hoạch 4 - 5 lứa, mỗi ha có thể thu về cả trăm triệu đồng/năm. Nhờ đó, đời sống của người dân trong thôn ngày càng khấm khá”, ông Duân cho biết.

Ngoài cây chè, năm 2023, ông cũng là người đầu tiên trong thôn áp dụng trồng cây mắc ca trên đồi chè. Với 120 cây, năm nay gia đình ông thu hoạch được 3 tạ, bán được 6 triệu đồng. Ông cho biết, cây mắc ca càng lớn, sản lượng và chất lượng sẽ càng cao, cho thu nhập càng nhiều. Và đến nay, trong thôn đã có khoảng 75% số hộ trồng cây này.

Ông Hoàng Văn Duân - Người có uy tín ở thôn Chiềng Pằn.

Cũng theo ông Duân, năm 2011, thôn thành lập tổ Người có uy tín, năm sau thì ông được công nhận và tham gia vào tổ này. Để được công nhận, gia đình phải hòa thuận, chấp hành nghiêm chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

“Phong tục của dân tộc Giáy nơi đây, khi người chết, sẽ cúng 5 ngày mới an táng. Tuy là thầy cúng nhưng tôi thấy rườm rà, tốn kém, năm 2012, khi em họ của tôi chết, tôi đã mạnh dạn đi đầu, đề xuất gia đình và họ hàng chỉ làm cúng 3 ngày. Khi được giải thích, mọi người đều nghe, và đến bây giờ, cả thôn đều thực hành theo như vậy. Ngoài ra, đối với những người chết do mắc bệnh truyền nhiễm, có nguy cơ lây nhiễm, tôi đều khuyên mọi người nhờ y, bác sỹ đến “xử lý an toàn” trước khi làm lễ cúng”, ông Duân cho biết thêm.

Gần đây nhất, ông Duân có sáng kiến, khi gia đình nào trong thôn có người chết, mỗi hộ sẽ đóng góp 150.000 đồng. “Mỗi hộ 150.000 đồng, ai có điều kiện thì hỗ trợ thêm, góp lại cả thôn cũng được 50 - 60 triệu đồng để giúp gia đình có người chết giảm bớt gánh nặng. Đến nay, thôn có 3 trường hợp được hỗ trợ như thế. Và, với sự đồng lòng của toàn dân, mô hình này chắc chắn sẽ được kéo dài”, ông Duân chia sẻ.

Với vai trò là “Người có uy tín” ở thôn, ông còn phối hợp với Ban công tác mặt trận, hòa giải thành công các mâu thuẫn, tranh chấp ở thôn nên ít khi phải chuyển lên cấp trên giải quyết. Cách mà ông hòa giải không phải bằng các điều luật khô khan, cứng nhắc mà bằng những việc thực tế, bằng cái tình anh em, làng xóm đoàn kết. Mỗi người nhường nhau một chút và bằng chính ví dụ về cách sống của gia đình ông.

Tiên phong hiến đất mở đường

Ở Bản Van (xã Gia Hội), nhắc đến ông Ngân Văn Sơn, ai nấy cũng dành cho ông sự kính trọng. Ở tuổi 66, ông vẫn tâm huyết tham gia công tác ở thôn với cương vị Bí thư Chi bộ. Người dân nể, kính trọng ông không phải vì là người đứng đầu thôn, mà bởi cách sống, cách nghĩ và việc làm vì cộng đồng của ông.

Trước khi làm Bí thư Chi bộ (năm 2018), ông từng làm Xã đội trưởng, rồi Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Gia Hội (cũ), ở cương vị nào, ông cũng luôn dành tâm huyết và hoàn thành tốt nhiệm vụ. Với trách nhiệm công việc, vì cộng đồng, tạo sự đoàn kết trong người dân, ông được công nhận là Người có uy tín.

Để được người dân ghi nhận và công nhận là Người có uy tín, ông Ngân Văn Sơn luôn là người làm gương trong các phong trào ở địa phương. Khi biết có dự án làm con đường Hồ Tà dài hơn 1km, chạy qua hàng chục hộ dân, ông đã tổ chức họp dân, thống kê diện tích đất cần hiến để làm. “Gia đình tôi ở ngay đầu đường, diện tích đất ở cần hiến có chiều dài 50m, rộng 2m. Để người dân hiểu và đồng thuận hiến đất, ngoài việc tuyên truyền về cái lợi mà con đường đem lại, tôi làm gương hiến trước. Từ đó, người dân đồng lòng cùng hiến mà không có ý kiến gì”, ông Sơn chia sẻ.

Cũng theo ông Sơn, khi làm tuyến đường Cau Sung đến nương chè (có chiều dài khoảng 600m), ông cũng làm gương hiến 200m2 đất chè, nhờ đó người dân cũng nhanh chóng đồng thuận.

Với nhiệm vụ của Bí thư Chi bộ và Người có uy tín, xác định tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho người dân hiểu, chấp hành; tham gia hòa giải các vụ việc tranh chấp; Nắm bắt tình hình, ý kiến của người dân để có ý kiến đề xuất… ông Sơn đã tích cực tham gia vào các phong trào “xã không ma túy”, làm đường giao thông nông thôn, vệ sinh môi trường, xây dựng nông thôn mới, hòa giải mâu thuẫn (hòa giải thành công 4/5 vụ).

Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết, bà Đồng Thị Thanh - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Gia Hội cho biết, tại xã Gia Hội hiện có 20 Người có uy tín. Mỗi người có những việc làm khác nhau, nhưng đều là những người gương mẫu trong gia đình và cộng đồng. Bên cạnh đó, Người có uy tín ở Gia Hội còn là những hạt nhân tích cực trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Đặc biệt, trong các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế, giảm nghèo, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và bảo đảm an ninh trật tự tại địa phương, Người có uy tín ở Gia Hội luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm, đi đầu bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Các ông, bà đã góp phần giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư và tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.

“Có thể nói, những đóng góp của Người có uy tín tuy có những việc làm rất bình dị, thầm lặng nhưng mang ý nghĩa thiết thực và có sức lan tỏa lớn. Đây chính là nguồn lực quan trọng góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng Gia Hội ngày càng giàu đẹp”, bà Thanh nhấn mạnh.