Đồn Biên phòng Tây Yên chung tay chống khai thác IUU

Chiếc tàu cá của ông Lý Hữu Tiên (ngụ xã Bình An) vừa cập mé kênh trong buổi sáng nước ròng. Mấy ngư dân trên tàu thoăn thoắt buộc dây, vá lại tấm lưới sau hành trình đánh bắt. Chưa kịp nghỉ tay, ông Tiên đã cầm xấp giấy tờ bước đến Trạm Kiểm soát Biên phòng Kênh Dài để làm thủ tục nhập bến theo quy định.

Người đàn ông hơn 20 năm bám biển nói giờ đi biển khác trước nhiều. Từ giấy phép khai thác, danh bạ thuyền viên đến thiết bị giám sát hành trình VMS, thứ gì cũng phải đầy đủ. Những chuyến biển kéo dài nhiều ngày, ngư dân vẫn phải giữ kết nối thiết bị liên tục, không dám chủ quan.

Thuyền trưởng Lý Hữu Tiên với điện thoại thông minh có kết nối với thiết bị giám sát hành trình tàu cá của mình.

“Lúc đầu bà con ngại vì thấy thêm thủ tục, nhưng được bộ đội biên phòng giải thích riết rồi hiểu. Làm đúng quy định thì mình đi biển cũng yên tâm hơn, tránh vi phạm vùng biển nước ngoài, bán hải sản cũng thuận lợi”, ông Tiên nói.

Dọc tuyến biển Tây của tỉnh An Giang, Đồn Biên phòng Tây Yên hiện quản lý địa bàn 4 xã, phường, gồm: Tây Yên, Bình An, Đông Thái và một phần phường Rạch Giá, với chiều dài bờ biển khoảng 26km. Đây là khu vực có mật độ tàu cá hoạt động lớn, tập trung nhiều nghề khai thác thủy sản ven biển.

Cán bộ, chiến sĩ Trạm Kiểm soát Biên phòng Kênh Dài, Đồn Biên phòng Tây Yên kiểm soát phương tiện đánh bắt xa bờ ra vào cửa sông Cái Lớn.

Theo thống kê, toàn địa bàn đơn vị quản lý hiện có 1.063 tàu cá, trong đó 963 tàu khai thác thủy sản và 100 tàu dịch vụ hậu cần nghề cá. Đáng chú ý, 100% tàu cá từ 15m trở lên đã lắp thiết bị giám sát hành trình VMS.

Đại úy Phạm Văn Hoạt, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Tây Yên cho biết chống khai thác IUU hiện không chỉ là nhiệm vụ riêng của lực lượng chức năng mà cần sự thay đổi nhận thức từ chính ngư dân.

“Đơn vị tập trung siết chặt ngay từ khâu xuất, nhập bến. Tàu nào thiếu giấy tờ, thiếu thiết bị theo quy định thì kiên quyết không cho xuất bến. Song song đó là tăng cường tuyên truyền để bà con hiểu rõ hậu quả của việc vi phạm vùng biển nước ngoài hay mất kết nối VMS”, Đại úy Phạm Văn Hoạt nói.

Trung tá Quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Văn Đồng, nhân viên Trạm Kiểm soát Biên phòng Kênh Dài tuyên truyền về chống khai thác IUU đến ngư dân.

Từ đầu năm 2025 đến nay, các trạm kiểm soát biên phòng thuộc đơn vị đã làm thủ tục xuất bến cho hàng chục ngàn lượt ngư dân. Riêng năm 2025, đơn vị giải quyết xuất bến cho 8.436 lượt tàu với 67.488 lượt ngư dân; làm thủ tục nhập bến cho 8.556 lượt tàu với 68.448 lượt ngư dân. Có 36 phương tiện cùng 182 thuyền viên bị từ chối xuất bến do không đủ thủ tục, giấy tờ hoặc trang thiết bị theo quy định.

Từ đầu năm 2026 đến ngày 23/5, Đồn Biên phòng Tây Yên tiếp tục làm thủ tục xuất bến cho 3.003 lượt tàu với hơn 19.000 lượt ngư dân; nhập bến cho 3.363 lượt tàu với hơn 21.500 lượt ngư dân. Đơn vị cũng lập 65 biên bản vi phạm theo thông báo của Chi cục Thủy sản - Kiểm ngư tỉnh An Giang.

Không chỉ kiểm soát tại bến, lực lượng biên phòng còn duy trì tuần tra trên biển gần như liên tục. Từ đầu năm 2025 đến nay, đơn vị đã tổ chức 196 cuộc tuần tra độc lập với hơn 830 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia; kiểm tra 319 phương tiện cùng 1.134 ngư dân, nhắc nhở 77 phương tiện chấp hành chưa đúng quy định về khai thác IUU và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Ngư dân xã Bình An vá lại tấm lưới sau chuyến ra khơi.

Nhiều ngư dân cho biết thời gian gần đây ý thức chấp hành của bà con đã thay đổi rõ rệt. Trước đây, không ít chủ tàu còn chủ quan với việc bật thiết bị VMS hoặc cập nhật giấy tờ. Nay mỗi chuyến ra khơi đều được kiểm tra kỹ nên ai cũng tự giác hơn.

Ngư dân Nguyễn Văn Hòa, chủ tàu khai thác gần bờ ở xã Đông Thái kể có thời điểm một số tàu nghe theo lời rủ rê, tìm cách sang vùng biển nước ngoài đánh bắt vì nghĩ sẽ có nhiều cá hơn. Nhưng sau nhiều vụ bị bắt giữ, xử phạt nặng, ngư dân bắt đầu hiểu cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc mà còn ảnh hưởng cả nghề cá địa phương.

“Bộ đội biên phòng xuống tận bến, lên tàu nói chuyện hoài nên anh em hiểu ra. Giờ ai cũng sợ vi phạm IUU vì không chỉ mình bị phạt mà còn ảnh hưởng chung tới chuyện xuất khẩu thủy sản của cả nước”, ông Hòa nói.

Trung tá Quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Văn Đồng, nhân viên kiểm soát Trạm Kiểm soát Biên phòng Kênh Dài thăm hỏi tình hình đánh bắt của ngư dân.

Ngoài tuyên truyền trực tiếp, Đồn Biên phòng Tây Yên còn phát hơn 1.700 tờ rơi, 322 tờ dán tuyên truyền chống khai thác IUU, tặng hàng trăm lá cờ Tổ quốc cho ngư dân. Đơn vị cũng phối hợp địa phương tổ chức nhiều buổi tuyên truyền tập trung cho hơn 1.100 lượt chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân về Luật Thủy sản năm 2017 cùng các quy định xử phạt mới.

Một trong những khó khăn hiện nay là địa bàn quản lý rộng, trong khi nhiều tàu công suất lớn hoạt động xa bờ nên việc theo dõi, giám sát không đơn giản. Ngoài ra, trên địa bàn vẫn còn 71 tàu cá “3 không” và 110 tàu không đủ điều kiện hoạt động. Những tàu này hiện được lập hồ sơ quản lý riêng, giám sát chặt tại nơi neo đậu và tuyệt đối không cho xuất bến.

Theo Thượng tá Bùi Văn Kết, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Tây Yên, để công tác chống khai thác IUU hiệu quả hơn, cần tiếp tục đầu tư thêm phương tiện tuần tra, kinh phí hoạt động và tăng cường phối hợp dữ liệu giữa các lực lượng quản lý nghề cá. “Quan trọng nhất vẫn là nâng được ý thức người dân. Khi ngư dân hiểu việc chống khai thác IUU là bảo vệ sinh kế lâu dài cho chính họ thì công tác quản lý sẽ thuận lợi hơn rất nhiều”.

Trung tá Quân nân chuyên nghiệp Nguyễn Văn Đồng và Thiếu tá Quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Hải Nam, nhân viên kiểm soát Trạm Kiểm soát Biên phòng Kênh Dài tặng cờ Tổ quốc cho ngư dân trong buổi tuyên truyền về chống khai thác IUU.

Chiều xuống, những con tàu nối đuôi nhau cập bến sau chuyến biển dài. Ở Trạm kiểm soát biên phòng Kênh Dài, cán bộ vẫn cặm cụi đối chiếu giấy tờ, kiểm tra thiết bị hành trình, nhắc nhở từng thuyền trưởng trước khi rời bến cho chuyến ra khơi tiếp theo. Công việc lặp đi lặp lại mỗi ngày, nhưng phía sau đó là nỗ lực âm thầm để giữ nghề cá đi đúng luật và giữ uy tín cho hải sản Việt trên hành trình vươn ra thị trường thế giới.