Đồn Chơn Sảng, Trạm Nam Chơn phát lộ tại đèo Hải Vân được xếp hạng di tích
Ngày 19/11, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi ký Quyết định số 5311/QĐ-UBND về việc xếp hạng Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là di tích hỗn hợp cấp thành phố.
Đây là nhóm di tích đầu tiên được xếp hạng theo loại hình di tích hỗn hợp trên địa bàn TP hố Đà Nẵng kể từ khi Luật Di sản văn hóa năm 2024 có hiệu lực.
2 di tích này nằm tại đèo Hải Vân (phường Hải Vân), vừa phát lộ trong quá trình thi công khu đô thị, sau đó TP Đà Nẵng và các cơ quan chuyên môn đã tiếp cận, khai quật khảo cổ để phục vụ công tác nghiên cứu, bảo tồn.



Theo ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Trung tâm Quản lý di sản và bảo tàng Đà Nẵng cho biết Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là 2 công trình quân sự tiêu biểu thuộc hệ thống phòng thủ ven biển Đà Nẵng dưới triều Nguyễn, được xây dựng và hoàn thiện trong khoảng thời gian từ thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XIX, nhằm kiểm soát tuyến đường thiên lý Bắc – Nam và bảo vệ cửa ngõ phía Bắc vịnh Đà Nẵng.
Với vị trí chiến lược, hai công trình giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới phòng thủ liên hoàn của triều Nguyễn, góp phần bảo vệ kinh đô Huế và vùng duyên hải miền Trung.
Trong cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha (1858–1860), khu vực này đã diễn ra những trận giao tranh quyết liệt giữa quân triều Nguyễn và quân xâm lược, gắn liền với cuộc chiến đấu bảo vệ Đà Nẵng của quân và dân ta.
Những dấu ấn lịch sử đó khẳng định giá trị của Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn không chỉ với tư cách là những công trình quân sự dưới triều Nguyễn mà còn là những chứng tích lịch sử tiêu biểu, phản ánh truyền thống yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc của quân và dân Việt Nam.

Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn trong giai đoạn chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha (1858–1860). Ảnh: Trung tâm Quản lý di sản và bảo tàng Đà Nẵng.
Xuất phát từ giá trị lịch sử và tầm quan trọng của hai công trình, thời gian qua, UBND TP Đà Nẵng đã chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức khai quật khảo cổ khẩn cấp, đồng thời triển khai lập hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng di tích đối với Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn.
Theo đó, hai địa điểm đã được tổ chức khai quật khảo cổ với tổng diện tích 600 m², gồm 300 m² tại Trạm Nam Chơn và 300 m² tại Đồn Chơn Sảng, trong thời gian 45 ngày, bắt đầu từ ngày 25/5.
Qua quá trình khai quật, các nhà khảo cổ học đã phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ có giá trị.
Những kết quả này góp phần bổ sung nguồn tư liệu khoa học quan trọng, phục vụ công tác nghiên cứu, nhận diện rõ hơn về quy mô, cấu trúc, tính chất, niên đại cũng như giá trị lịch sử, văn hóa của hai công trình.
Trên cơ sở kết quả khai quật khảo cổ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chỉ đạo Trung tâm Quản lý Di sản và Bảo tàng Đà Nẵng xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là di tích cấp thành phố, làm cơ sở pháp lý cho công tác quản lý, bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị của hai di tích trong thời gian tới.
Việc Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn được xếp hạng di tích hỗn hợp cấp thành phố có ý nghĩa quan trọng, khẳng định những giá trị nổi bật về lịch sử và khảo cổ học của hai địa điểm.

Kết quả thu thập được sau giai đoạn khai quật, khảo cổ vừa qua. Ảnh: Nguyễn Tú.
Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với những giá trị di sản còn được lưu giữ qua các dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ mà còn thể hiện sự quan tâm, trách nhiệm và cam kết của chính quyền thành phố trong công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa, đặc biệt là các di tích gắn với cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha (1858–1860).
Trong thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục chỉ đạo Trung tâm Quản lý Di sản và Bảo tàng Đà Nẵng phối hợp chặt chẽ với Viện Khảo cổ học, UBND phường Hải Vân và các cơ quan, đơn vị liên quan để nghiên cứu chuyên sâu các kết quả khai quật; đồng thời đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm bảo vệ lâu dài các dấu tích khảo cổ, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn.


