Đồn điền Tam Lộng - “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng
Tháng 10/1933, tại vùng đồn điền Tam Lộng thuộc xã Hương Sơn, tỉnh Vĩnh Yên trước đây (nay thuộc xã Bình Xuyên, tỉnh Phú Thọ), Chi bộ Đồn điền Tam Lộng được thành lập. Đây là chi bộ đầu tiên của tỉnh Vĩnh Yên khi đó. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển mới của phong trào cách mạng, tạo nền tảng để tổ chức Đảng từng bước lãnh đạo, tập hợp quần chúng đấu tranh trên địa bàn.
Dấu mốc từ Đồn điền Tam Lộng
Chào mừng 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh 2/9, giáo viên, học sinh Trường THCS Hương Sơn, xã Bình Xuyên đã tìm hiểu, ôn lại những dấu mốc lịch sử hào hùng của quê hương, lắng nghe câu chuyện về vùng đất Tam Lộng. Tại Bia lịch sử và Nhà truyền thống, những tư liệu, hiện vật được lưu giữ giúp các em hiểu hơn về một thời kỳ đấu tranh đầy gian khó nhưng hào hùng của cha ông.

Cựu chiến binh Nguyễn Văn Toán giới thiệu với học sinh những tư liệu, hiện vật về truyền thống cách mạng của quê hương tại Khu lưu niệm Chi bộ Đồn điền Tam Lộng.
Vào những năm đầu thế kỷ XX, dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, khu vực đồn điền Tam Lộng tập trung đông công nhân, nông dân và tá điền. Cuộc sống cơ cực, sự bóc lột nặng nề đã hun đúc tinh thần đấu tranh, tạo tiền đề để phong trào cách mạng phát triển.
Nhận thấy tiềm năng của phong trào quần chúng, các chiến sĩ cộng sản về Tam Lộng gây dựng cơ sở. Từ những hạt nhân ban đầu, phong trào dần lan rộng sang các khu vực lân cận như Đồn, Hương Đà, Hương Vị, Gia Du, Lưu Quang...
Các tổ chức quần chúng như Hội Ái hữu, Nông hội từng bước được hình thành, tập hợp và giác ngộ quần chúng. Khi phong trào phát triển, yêu cầu về một tổ chức Đảng trực tiếp lãnh đạo ngày càng rõ nét. Tháng 10/1933, đồng chí Lê Đình Tuyển triệu tập cuộc họp tại ấp Hương Đà thuộc vùng đồn điền Tam Lộng. Tại đây, Chi bộ Đồn điền Tam Lộng chính thức được thành lập với 6 đảng viên; đồng chí Trần Văn Nhiên, tức Trần Quang Sơn được tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ đầu tiên.
Sự ra đời của Chi bộ Đồn điền Tam Lộng đánh dấu lần đầu tiên tỉnh Vĩnh Yên khi đó có tổ chức Đảng Cộng sản trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng. Từ đây, phong trào đấu tranh của công nhân, nông dân và các tầng lớp Nhân dân từng bước có tổ chức, mục tiêu và phương hướng rõ ràng; công tác tuyên truyền, giác ngộ quần chúng và xây dựng lực lượng cách mạng được đẩy mạnh.
Tiếp nối truyền thống cách mạng
Từ hạt nhân cách mạng được gieo trên vùng đất Tam Lộng, tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh của Nhân dân Hương Sơn tiếp tục được phát huy trong các cuộc kháng chiến cứu quốc.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Nhân dân địa phương xây dựng lực lượng dân quân, tham gia chiến đấu chống thực dân Pháp và tay sai. Qua các cuộc kháng chiến, nhiều thế hệ thanh niên Hương Sơn hăng hái lên đường tòng quân và cống hiến tuổi xuân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Nhiều người đã anh dũng hy sinh; nhiều bà mẹ được phong tặng, truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng.
Với những đóng góp trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng, Đảng bộ và Nhân dân Hương Sơn vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Cựu chiến binh Nguyễn Văn Toán - nguyên Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn trước đây cho biết: “Truyền thống cách mạng là niềm tự hào được các thế hệ Nhân dân địa phương gìn giữ và tiếp nối. Chúng tôi mong muốn thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục phát huy truyền thống của cha ông, ra sức học tập, rèn luyện, phấn đấu trở thành những công dân có ích, đóng góp vào sự phát triển của quê hương, đất nước.”
Hơn 90 năm đã trôi qua, những dấu tích của một thời lịch sử vẫn được gìn giữ. Với học sinh Trường THCS Hương Sơn, việc tìm hiểu về Chi bộ Đồn điền Tam Lộng không chỉ giúp các em hiểu hơn về lịch sử quê hương mà còn bồi đắp niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ. Em Nguyễn Văn Khang, học sinh Trường THCS Hương Sơn, xã Bình Xuyên chia sẻ: “Qua tìm hiểu, em hiểu biết thêm về Chi bộ Đồn điền Tam Lộng. Em rất tự hào về quê hương. Em sẽ cố gắng học tập, rèn luyện để xứng đáng với truyền thống cách mạng vẻ vang.”

Khu công nghiệp Thăng Long Vĩnh Phúc tại xã Bình Xuyên góp phần tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội địa phương trong giai đoạn mới.
Trải qua những biến động của lịch sử và thay đổi về địa giới hành chính, giá trị của “địa chỉ đỏ” Tam Lộng vẫn được gìn giữ và phát huy. Ngày nay, trong không gian phát triển mới của xã Bình Xuyên, truyền thống của Chi bộ Đồn điền Tam Lộng tiếp tục trở thành nguồn động lực để cấp ủy, chính quyền và Nhân dân địa phương xây dựng quê hương.
Đồng chí Trần Ngọc Nam - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Xuyên cho biết: Phát huy giá trị lịch sử của Chi bộ Đồn điền Tam Lộng, địa phương luôn quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu lưu niệm Chi bộ Đồn điền Tam Lộng. Qua đó, góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng tự hào cho thế hệ trẻ; khơi dậy tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó, đổi mới, sáng tạo trong cán bộ, đảng viên, thanh niên, công nhân và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, Bình Xuyên tiếp tục phát huy lợi thế là địa bàn trọng điểm về công nghiệp, hướng tới phát triển nhanh, bền vững, gắn với môi trường sống an toàn, ổn định, văn minh.

