Dòng chảy bản sắc - Hành trình sáng tạo năm 2026: Khi người trẻ 'vẽ' tiếp mạch nguồn di sản

Khơi nguồn sáng tạo từ di sản

Chiều 21/3, chuỗi hoạt động nghệ thuật “Dòng chảy bản sắc - Hành trình sáng tạo năm 2026” do Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội phối hợp với Trung tâm hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức, đã chính thức khai mạc tại Hồ Văn.

Không gian Hồ Văn trở nên rộn ràng với sự xuất hiện của đông đảo người dân và du khách. Ảnh: Anh Thư

Gần 200 tác phẩm nghệ thuật của học sinh, sinh viên khoa Mỹ thuật ứng dụng được trưng bày với đa dạng hình thức như tranh vẽ, sản phẩm thủ công...

Tại sự kiện, công chúng có dịp chiêm ngưỡng nhiều chất liệu văn hóa truyền thống trong từng tác phẩm, từ họa tiết dân gian, màu sắc cổ truyền đến những hình ảnh quen thuộc trong đời sống sinh hoạt. Song, các yếu tố này không lặp lại theo lối mòn, mà được xử lý bằng tư duy hiện đại, mang dấu ấn cá nhân của người trẻ.

Dừng lại khá lâu trước một số tác phẩm, chị Trịnh Quỳnh Anh (34 tuổi, người tham quan) bày tỏ ấn tượng với cách các bạn trẻ đưa những hình ảnh quen thuộc của đời sống Việt vào các tác phẩm nghệ thuật.

“Các bạn còn rất trẻ nhưng đã có cách nhìn mới về chất liệu truyền thống. Những họa tiết quen thuộc được thể hiện lại theo cách rất khác, khiến tôi cảm thấy vừa gần gũi, vừa thú vị”, chị Quỳnh Anh chia sẻ.

Các bạn trẻ đưa các chất liệu truyền thống vào sản phẩm túi và khăn lụa. Ảnh: Anh Thư.

Mỗi sản phẩm là kết tinh của quá trình lao động nghiêm túc với sự hòa quyện của ý tưởng, chất liệu và kỹ thuật thủ công. Việc nỗ lực đưa những yếu tố truyền thống lên các sản phẩm ứng dụng chính là cách người trẻ “đánh thức” di sản, giúp những giá trị xưa “thoát khỏi” lớp bụi thời gian, trở nên quen thuộc, gần gũi trong đời sống đương đại.

“Đánh thức” sức sống của những dòng tranh dân gian

Ngoài không gian sáng tạo của các bạn trẻ, sự kiện còn dành khu vực riêng để tôn vinh hai dòng tranh dân gian Hà Nội: Tranh Hàng Trống và tranh Kim Hoàng. Đây là những dòng tranh dân gian tiêu biểu của Việt Nam, kết tinh nhiều giá trị thẩm mỹ, đời sống tinh thần và tín ngưỡng của người Kinh kỳ xưa.

Những bức tranh hiện lên với gam màu tươi tắn, rực rỡ như đỏ, vàng, xanh, những màu sắc mang ý nghĩa phong thủy, thể hiện niềm tin và ước vọng về cuộc sống đủ đầy, may mắn và bình an của người xưa.

Tranh Hàng Trống được tô màu bằng bút lông, phẩm nhuộm nên màu sắc đậm đà. Ảnh: Anh Thư

Mỗi dòng tranh mang một đặc trưng riêng về chất liệu và kỹ thuật. Tranh Hàng Trống thường sử dụng giấy dó, xuyến chi hoặc giấy báo, in nét trước rồi tô màu thủ công, tạo nên sự mềm mại, sinh động. Trong khi đó, tranh Kim Hoàng nổi bật với nền giấy màu hồng điều, đỏ cam hoặc đỏ son cùng kỹ thuật “in ngửa” độc đáo, tạo nên một vẻ đẹp vừa dân dã, vừa cầu kỳ.

Giữa những chồng giấy thơm màu mực mới, nghệ nhân Nguyễn Bá Tôn (85 tuổi), người đã dành trọn tâm huyết cho việc phục dựng tranh dân gian Kim Hoàng chia sẻ: “Mỗi màu sắc, mỗi đường nét đều có ý nghĩa riêng. Chúng không chỉ là tranh, mà là hồn cốt, là lời cầu chúc bình an của cha ông ta gửi gắm. Người nghệ nhân phải thực sự yêu, mới có thể thổi hồn vào bức tranh, làm cho nó trở nên sống động”.

Các bạn nhỏ trải nghiệm kỹ thuật in tranh dân gian trên nền giấy đỏ. Ảnh: Anh Thư

Cũng theo nghệ nhân Nguyễn Bá Tôn, việc để người tham quan trực tiếp tham gia trải nghiệm là cách hiệu quả để đưa tranh dân gian đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là người trẻ.

“Khi các bạn tự tay thực hiện từng công đoạn, các bạn sẽ hiểu và trân trọng hơn giá trị của những dòng tranh này. Đó cũng là cách để ‘cấy hạt giống’ tình yêu di sản vào tâm hồn thế hệ sau”, nghệ nhân Nguyễn Bá Tôn chia sẻ.

Hiện nay, tranh Hàng Trống còn rất ít nghệ nhân theo đuổi; còn tranh Kim Hoàng từng bị thất truyền mới được phục dựng trong những năm trở lại đây. Trong bối cảnh đó, những hoạt động như vậy không chỉ góp phần bảo tồn mà còn tạo điều kiện để di sản thực sự “sống” trong đời sống.

Tiết mục nhạc cụ truyền thống mở đầu chương trình “Dòng chảy bản sắc - Hành trình sáng tạo năm 2026”. Ảnh: Anh Thư

Bên cạnh những mảng màu rực rỡ, không gian Hồ Văn còn ngập tràn thanh âm của các nhạc cụ truyền thống như: Trống, sáo, đàn nhị... Sự kết hợp giữa thính giác và thị giác đã tạo nên một không gian nghệ thuật đa dạng, giàu bản sắc.

Sự kết hợp giữa truyền thống và sáng tạo là cách để văn hóa được tiếp nối trong đời sống đương đại. Sự kiện hướng tới việc tạo cơ hội để công chúng, đặc biệt là giới trẻ, tiếp cận gần hơn với các giá trị văn hóa truyền thống.

“Dòng chảy bản sắc - Hành trình sáng tạo năm 2026” kéo dài đến hết ngày 30/3.

Một số hình ảnh tại chương trình:

Khách tham quan chăm chú ngắm nhìn "những đứa con tinh thần" của các bạn học sinh, sinh viên. Ảnh: Anh Thư

Các tác phẩm của các bạn học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Nghệ Thuật Hà Nội được trưng bày tại sự kiện. Ảnh: Anh Thư

Tranh Kim Hoàng nổi bật với màu đỏ đặc trưng, tạo không khí ấm áp, tươi vui. Ảnh: Anh Thư

Anh Thư/ Báo Tin tức và Dân tộc