'Dòng chảy di sản' tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (kỳ 3 & hết): Trải nghiệm làm Giám sinh trường Quốc học đầu tiên

Với trải nghiệm này, trong chuyến tham quan của mình, ngoài chụp ảnh hay nghe thuyết minh, người tham gia được "nhập vai", thực hiện nhiệm vụ, săn dấu môn học và tự mình khám phá những câu chuyện của di sản.

Nhập vai trải nghiệm với tâm thế "người nhà"

"Đây là lần mình thấy hào hứng nhất khi đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám". Huyền Ngô chia sẻ như vậy sau khi hoàn thành hành trình Nhận Học bạ - Làm Giám sinh. Sinh ra tại Nga, học tập tại Thụy Sĩ và trở về Việt Nam được 3 năm, Huyền dành nhiều tình cảm cho văn hóa Việt Nam. Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng không phải điểm đến xa lạ với cô. Thế nhưng, lần này, một địa chỉ quen thuộc lại mở ra theo cách hoàn toàn mới.

Nhiều khách du lịch tham gia trải nghiệm - trở thành các Đồng môn và thích thú check-in

Thay vì bước vào di tích với tâm thế của một du khách, Huyền nhận Học bạ và trở thành một "Giám sinh". Từ đây, hành trình tham quan được chuyển thành một cuộc khám phá có mục tiêu. Những không gian vốn đã quen thuộc trở thành những "điểm học" trong hành trình.

"Có những nơi trước đây mình đã đến nhưng không để ý kỹ. Khi tham gia hành trình này, vì có nhiệm vụ nên mình quan sát nhiều hơn và biết thêm những câu chuyện mà nếu chỉ tham quan thông thường có thể mình sẽ bỏ qua", Huyền chia sẻ.

Điều thú vị nằm ở chính sự thay đổi ấy: di sản không thay đổi, nhưng cách du khách tiếp cận di sản đã khác. Với Nhận Học bạ - Làm Giám sinh, du khách được trao một vai trò và một hành trình riêng. Họ sẽ chủ động tìm câu trả lời trong chính không gian di tích: từ "đi xem" chuyển thành "đi khám phá"; từ "được nghe kể" chuyển thành "tự mình tìm hiểu". Và cũng từ đó, một địa danh lịch sử có thêm cơ hội trở thành một trải nghiệm cá nhân.

Du học sinh Huyền Ngô - hào hứng khi được hóa thân thành Giám sinh Quốc Tử Giám

Giống như Huyền Ngô, mỗi người tham gia Nhận Học bạ - Làm Giám sinh sẽ trở thành học sinh Trường Giám cùng "Đồng môn" với những du khách khác. Họ có thể chưa từng quen biết, đến từ những độ tuổi, vùng miền hay quốc gia khác nhau, nhưng cùng mang trên tay một cuốn Học bạ, cùng đi qua những "điểm học", cùng săn dấu và hoàn thành hành trình.

"Game di sản" - Chơi để khám phá, khám phá để hiểu

Lấy cảm hứng từ lịch sử Quốc Tử Giám - nơi gắn với truyền thống giáo dục, đào tạo nhân tài và được biết đến là trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, Nhận Học bạ - Làm Giám sinh được xây dựng dưới hình thức một cuộc "tuyển sinh" đặc biệt. Điểm đáng chú ý ở đây là trải nghiệm không giới hạn độ tuổi hay quốc gia. Bất cứ du khách nào đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng có thể nhận Học bạ, trở thành Giám sinh và bắt đầu hành trình của mình.

Luật chơi được thiết kế tương đối đơn giản, nhưng đủ để tạo sự tò mò và thúc đẩy người tham gia chủ động khám phá. Tại các "Bàn học", Giám sinh nhận hướng dẫn, thực hiện nhiệm vụ và thu thập dấu môn học. Các thử thách không đặt nặng kiến thức hàn lâm; phần lớn câu trả lời nằm ngay trong không gian mà người chơi đang trải nghiệm.

Nhiếp ảnh gia Chu Việt Hà trong trang phục Giám sinh

Như vậy, các hoạt động vui chơi được gắn trực tiếp với nội dung di sản, tạo thành một chuỗi trải nghiệm có tính tương tác. Người tham gia vừa di chuyển trong di tích, vừa học cách đọc không gian, nhận diện những dấu tích, hình ảnh và câu chuyện gắn với lịch sử Quốc Tử Giám.

Nếu coi toàn bộ Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một "trường học", thì mỗi không gian trong di tích trở thành một lớp học đặc biệt; mỗi nhiệm vụ là một bài tập; còn Học bạ là nơi ghi lại hành trình của từng Giám sinh.

Cách làm này đặc biệt phù hợp với trẻ em và người trẻ - những nhóm công chúng vốn dễ bị thu hút bởi hình thức tương tác, nhập vai và trải nghiệm trực tiếp. Những khái niệm như đạo học, khoa cử, hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng chữ và trọng người tài vốn có khoảng cách nhất định với đời sống hôm nay, nay được tiếp cận thông qua một hoạt động cụ thể và gần gũi.

Một cuốn Học bạ, một hành trình về với di sản

Điểm cốt lõi của Nhận Học bạ - Làm Giám sinh là khả năng tạo ra một mối quan hệ trực tiếp hơn giữa người tham gia và di sản. Khi nhận Học bạ, mỗi du khách có một hành trình của riêng mình. Mỗi dấu môn học đánh dấu một điểm đến. Mỗi nhiệm vụ hoàn thành là một điều được ghi nhớ. Kết quả cuối cùng trở thành một phần câu chuyện cá nhân.

Diễn viên Ngọc Anh tham gia trải nghiệm

Một cuốn Học bạ có thể trở thành "bản đồ ký ức" của chuyến đi: đã đến đâu, đã khám phá gì, đã hoàn thành thử thách nào. Đối với trẻ nhỏ, đó có thể là một kỷ niệm về lần đầu tiên "đi học" ở Quốc Tử Giám. Với người trẻ, đó có thể là một trải nghiệm văn hóa mới để chia sẻ cùng bạn bè. Với du khách quốc tế, đó là một cách tiếp cận trực quan hơn với truyền thống giáo dục của Việt Nam.

"Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi tôn vinh đạo học, truyền thống hiếu học và tinh thần tôn sư trọng đạo của dân tộc Việt Nam. Chúng tôi mong muốn Nhận Học bạ - Làm Giám sinh tạo nên một sợi dây kết nối giữa hôm nay với truyền thống ấy" - TS Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám chia sẻ - "Khi một du khách, đặc biệt là một người trẻ, bước vào không gian Văn Miếu với tư cách một Giám sinh, họ không chỉ quan sát di sản từ bên ngoài mà được trực tiếp tham gia vào một hành trình học tập, khám phá và trải nghiệm".

Theo TS Kiêu, việc trở thành Giám sinh không nhằm tái hiện một lớp học cổ theo cách đơn thuần, mà hướng tới gợi mở tinh thần học tập, khát vọng vươn lên và sự trân trọng đối với truyền thống hiếu học của người Việt Nam. "Chúng tôi kỳ vọng di sản sẽ đến gần công chúng hơn bằng những tương tác gần gũi, thiết thực và trực diện. Khi người tham gia cảm thấy mình có một phần trong câu chuyện của di sản, di sản cũng có thêm một cơ hội để được ghi nhớ, yêu mến và tiếp tục được kể lại bằng ngôn ngữ của thế hệ hôm nay", ông cho biết thêm.

950 năm trước, Quốc Tử Giám mở ra một hành trình học tập gắn với khát vọng đào tạo nhân tài cho đất nước. 950 năm sau, tinh thần ấy được kể lại bằng một ngôn ngữ mới - ngôn ngữ của trải nghiệm, tương tác và khám phá. Để mỗi người khi rời Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ mang theo một bức ảnh check-in hay một món quà, mà có thể mang theo một cuốn Học bạ đầy dấu và quan trọng hơn, một kết nối riêng với di sản cùng truyền thống hiếu học của dân tộc.