Đồng chí Phan Văn Khỏe - ngọn lửa cách mạng soi sáng quê hương Tân Phú anh hùng

DẤU SON TRONG TRANG SỬ CÁCH MẠNG NAM KỲ

Đồng chí Phan Văn Khỏe sinh ra và lớn lên tại làng Mỹ Hạnh Đông, quận Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc xã Tân Phú, tỉnh Đồng Tháp).

Lớn lên trên vùng đất giàu truyền thống yêu nước, đồng chí nhanh chóng giác ngộ lý tưởng, từ một thanh niên yêu nước trở thành người cộng sản ưu tú của Đảng.

Khuôn viên Nhà tưởng niệm đồng chí Phan Văn Khỏe tọa lạc tại xã Tân Phú. Ảnh: PHƯƠNG TUYỀN

Năm 1928, đồng chí Phan Văn Khỏe tham gia hoạt động cách mạng, là hội viên Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở làng Mỹ Hạnh Đông. Đầu năm 1930, đồng chí là một trong những đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên ở quận Cai Lậy.

Với bản lĩnh, năng lực tổ chức và tinh thần trách nhiệm cao, đồng chí từng bước được Tỉnh ủy lâm thời Mỹ Tho giao nhiều trọng trách quan trọng.

Cuối năm 1933, đồng chí được chỉ định giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho. Đến năm 1936, đồng chí được phân công làm Xứ ủy viên Nam kỳ, phụ trách phong trào cách mạng tại các tỉnh Trung Nam kỳ, bao gồm các tỉnh: Tân An, Mỹ Tho, Gò Công, Bến Tre, Sa Đéc.

Đầu năm 1940, trong bối cảnh phong trào cách mạng gặp nhiều khó khăn do sự đàn áp khốc liệt của thực dân Pháp, đồng chí Phan Văn Khỏe được giao nhiệm vụ Ủy viên Ban Thường vụ Xứ ủy Nam kỳ và tăng cường về Mỹ Tho với chức vụ là Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho.

Tháng 3-1940, Ban Thường vụ Xứ ủy Nam kỳ xây dựng đề cương chuẩn bị khởi nghĩa, giao đồng chí Phan Văn Khỏe chỉ đạo thiết kế lá cờ của Mặt trận Thống nhất Dân tộc Phản đế Đông Dương (Quốc kỳ nước ta hiện nay).

Tháng 11-1940, đồng chí cùng các đồng chí trong Tỉnh ủy Mỹ Tho trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Nam kỳ tại địa phương, góp phần xây dựng chính quyền cách mạng ở tỉnh Mỹ Tho. Sau khởi nghĩa, cơ sở, tổ chức Đảng bị khủng bố, nhiều đảng viên, cán bộ và quần chúng bị bắt, bị giết hại.

Hệ thống tổ chức Đảng từ Xứ ủy xuống Tỉnh ủy, Quận ủy, chi bộ bị đứt liên lạc. Đồng chí Phan Văn Khỏe vẫn bám địa bàn, móc nối liên lạc từ Xứ ủy đến chi bộ.

Đầu năm 1941, đồng chí Phan Văn Khỏe được bầu giữ chức vụ Bí thư Xứ ủy Nam kỳ; dưới sự lãnh đạo của đồng chí, hệ thống tổ chức Đảng phục hồi.

Giữa năm 1941, trên đường đi công tác từ Mỹ Tho qua Bến Tre, đồng chí Phan Văn Khỏe bị địch bắt. Nhận ra đồng chí là Bí thư Xứ ủy Nam kỳ, thực dân Pháp đưa về Cai Lậy để tra khảo, dùng mọi thủ đoạn và cực hình dã man nhằm khuất phục ý chí của người chiến sĩ cộng sản kiên trung.

Tuy nhiên, trước sự tàn bạo của kẻ thù, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết, kiên định với lý tưởng cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng và sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Không khai thác được thông tin, không thể lay chuyển ý chí của đồng chí, địch kết án tử hình. Sau khi đồng chí kháng án, bản án được giảm xuống mức chung thân và đày ra nhà tù Côn Đảo.

Trong thời gian bị giam cầm tại địa ngục trần gian Côn Đảo, đồng chí Phan Văn Khỏe liên tiếp nhận những tin đau thương về gia đình. Con trai cả của đồng chí là Phan Văn Lữ bị địch bắt, tra tấn đến hy sinh tại bót cảnh sát Catinat (Sài Gòn).

Người em ruột của đồng chí là Phan Văn Nam cũng bị bắt, đày ra Côn Đảo và vĩnh viễn nằm lại nơi này. Những mất mát lớn lao ấy không làm người chiến sĩ cộng sản nao núng, trái lại càng hun đúc thêm ý chí đấu tranh và niềm tin vào thắng lợi của cách mạng.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí Phan Văn Khỏe trở về tiếp tục hoạt động cách mạng, được phân công làm đặc phái viên của Xứ ủy Nam bộ.

Đầu tháng 3-1946, trên đường đi công tác từ Cai Lậy đến Cái Bè, đồng chí bị giặc bắt lần thứ hai. Đêm 7-3-1946 (nhằm ngày 3-2 năm Bính Tuất), thực dân Pháp đã sát hại đồng chí tại gò Bà Đội Phận, khu vực phía Đông chợ Cai Lậy.

TIẾP NỐI NGỌN LỬA CÁCH MẠNG

Ông Phạm Văn Liếu, cháu ngoại đồng chí Phan Văn Khỏe chia sẻ: “Đối với gia đình chúng tôi, ông không chỉ là một nhà lãnh đạo cách mạng tiền bối, mà còn là người ông, người thân kính yêu.

Lãnh đạo xã Tân Phú và các xã, phường lân cận dâng hương tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với đồng chí Phan Văn Khỏe. Ảnh: HÀ NAM

Dù ông hy sinh đã 80 năm, nhưng tấm gương đạo đức, tinh thần cách mạng kiên trung vẫn luôn được các thế hệ con cháu ghi nhớ, trân trọng và noi theo.

Gia đình rất xúc động khi Nhà tưởng niệm đồng chí Phan Văn Khỏe được quan tâm đầu tư xây dựng, tôn tạo khang trang.

Đây không chỉ là nơi lưu giữ những tư liệu quý về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của ông, mà còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Gia đình sẽ tiếp tục phối hợp với địa phương gìn giữ Nhà tưởng niệm; đồng thời giáo dục con cháu phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông, sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội”.

Để ghi nhận những đóng góp to lớn của đồng chí Phan Văn Khỏe, ngày 30-5-1998, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh cho đồng chí.

Tại địa phương, để tri ân công lao của người chiến sĩ cộng sản kiên trung, tháng 4-2023, TX. Cai Lậy đã khánh thành Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh Nhà tưởng niệm đồng chí Phan Văn Khỏe.

Nhà tưởng niệm không chỉ là nơi thờ tự, tưởng nhớ đồng chí Phan Văn Khỏe, mà còn trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng, nơi để cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên và Nhân dân tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của người cộng sản kiên trung.

Từ năm 2024, Lễ giỗ đồng chí Phan Văn Khỏe được tổ chức tại Nhà tưởng niệm, trở thành dịp ôn lại truyền thống, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì nền độc lập của dân tộc.

Cùng chung niềm tự hào ấy, thế hệ trẻ xã Tân Phú hôm nay xem tấm gương đồng chí Phan Văn Khỏe là nguồn động lực để rèn luyện, cống hiến, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Tân Phú Nguyễn Văn Thống cho biết: “Tiếp nối khí phách của đồng chí Phan Văn Khỏe, tuổi trẻ xã Tân Phú sẽ tiếp tục phát huy lòng yêu nước, ý chí kiên cường của dân tộc; nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo, góp sức xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước. Các hoạt động, phong trào của Đoàn, Hội thời gian qua đã góp phần khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, ý chí vượt khó vươn lên trong đoàn viên, thanh niên; tạo môi trường để tuổi trẻ đóng góp sức mình vào sự phát triển của địa phương”.

Không chỉ là niềm tự hào về truyền thống, di sản tinh thần của đồng chí Phan Văn Khỏe còn trở thành động lực để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Tân Phú nỗ lực phát triển kinh tế - xã hội.

Đồng chí Trần Văn Độ, Chủ tịch UBND xã Tân Phú khẳng định: “Tấm gương của đồng chí Phan Văn Khỏe không chỉ là niềm tự hào, mà còn là nguồn động lực, kim chỉ nam để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Tân Phú phấn đấu trong quá trình xây dựng quê hương.

Thời gian qua, địa phương đã tập trung thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân.

Kinh tế tiếp tục phát triển, kết cấu hạ tầng được quan tâm đầu tư, quốc phòng - an ninh được giữ vững, hệ thống chính trị ngày càng được củng cố.

Phát huy giá trị lịch sử Nhà tưởng niệm của đồng chí Phan Văn Khỏe không chỉ là sự tri ân đối với quá khứ, mà còn góp phần khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần vươn lên trong Nhân dân; kết hợp giữa bảo tồn di sản với phát triển du lịch văn hóa, giáo dục truyền thống, tạo nền tảng để địa phương phát triển nhanh và bền vững”.

Bà Võ Thị Loan (70 tuổi, ngụ ấp Mỹ Bình, xã Tân Phú) thường xuyên đến thắp hương, chăm sóc khuôn viên Nhà tưởng niệm đồng chí Phan Văn Khỏe cho biết: “Qua những câu chuyện cha tôi kể lại, tôi càng hiểu và trân trọng những cống hiến, hy sinh của bác Khỏe.

Tôi luôn nghĩ rằng, cuộc sống bình yên hôm nay được đánh đổi bằng sự hy sinh của biết bao thế hệ cha ông, trong đó có bác Phan Văn Khỏe. Người dân quê hương luôn dành sự kính trọng, biết ơn đối với những người đã cống hiến cho đất nước”.