Đồng hồ điện, nước đo sai, khách hàng được hoàn trả tiền

Sáng 13/11, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường

Sáng 13/11, với 457/457 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Một trong những điểm đáng chú ý của luật là quy định trách nhiệm hoàn trả tiền thu không đúng do kết quả đo sai lệch. Theo đó, tổ chức, cá nhân đã thu tiền phải hoàn trả cho khách hàng theo quy định pháp luật.

Đáng chú ý, trường hợp có căn cứ xác định phương tiện đo hoặc phần mềm phương tiện đo có lỗi chung dẫn đến thu tiền sai, đơn vị sử dụng kết quả đo để tính tiền có trách nhiệm rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng và thực hiện hoàn trả.

Với 457/457 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường

Quy định này đặc biệt liên quan đến những dịch vụ thiết yếu tính phí theo lượng sử dụng như điện, nước, xăng dầu. Khi phát hiện lỗi chung ở thiết bị hoặc phần mềm đo, đơn vị cung cấp không chỉ xử lý những trường hợp khách hàng phản ánh mà còn phải rà soát các giao dịch có liên quan để hoàn trả khoản thu không đúng.

Luật đồng thời bổ sung quyền của người tiêu dùng được yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cung cấp hoặc trích xuất dữ liệu đo lường liên quan trực tiếp đến giao dịch của mình. Dữ liệu này có thể được sử dụng làm chứng cứ khiếu nại, giải quyết tranh chấp hoặc yêu cầu bồi thường theo quy định pháp luật.

Người tiêu dùng cũng có quyền yêu cầu giải trình, kiểm tra lại và đính chính dữ liệu không chính xác liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Để tăng khả năng giám sát, luật bổ sung quy định xây dựng nền tảng số về hoạt động đo lường, cho phép người dân tra cứu thông tin được công khai, gửi kiến nghị, phản ánh và chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Kiểm soát việc can thiệp đồng hồ, thiết bị đo

Cùng với cơ chế bảo vệ người tiêu dùng, luật tăng yêu cầu đối với các thiết bị đo tích hợp phần mềm. Các thiết bị này phải có cơ chế ngăn ngừa hoặc phát hiện hành vi can thiệp trái phép, lưu lại dấu vết thay đổi phần mềm, thông số và dữ liệu đo. Việc cập nhật phần mềm không được làm sai lệch kết quả đo.

Luật nghiêm cấm hành vi cố ý tác động trái phép vào mạng truyền dữ liệu đo, dữ liệu đo lường hoặc hệ thống quản trị dữ liệu nhằm làm gián đoạn, mất hoặc sai lệch dữ liệu. Các hành vi giả mạo, sửa chữa trái phép thông tin kiểm định cũng bị nghiêm cấm.

Tổ chức, cá nhân vi phạm tùy tính chất, mức độ có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định. Người lợi dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm pháp luật về đo lường còn có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cấp xã được kiểm tra cân đo tại chợ

Một nội dung khác của luật là tăng cường kiểm soát hoạt động đo lường tại các địa điểm kinh doanh phục vụ nhu cầu dân sinh. Chủ tịch UBND cấp xã được giao thực hiện kiểm tra chuyên ngành về đo lường tại chợ, trung tâm thương mại và các địa điểm kinh doanh hàng hóa phục vụ đời sống.

Nội dung kiểm tra gồm phương tiện đo, tình trạng phê duyệt mẫu, kiểm định thiết bị thuộc diện quản lý bắt buộc và việc ghi lượng hàng đóng gói sẵn. Với vụ việc vượt thẩm quyền hoặc khả năng chuyên môn, cấp xã có trách nhiệm lập hồ sơ ban đầu, chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý. Cấp tỉnh hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn và phương tiện kỹ thuật.

Đối với hàng đóng gói sẵn, luật bãi bỏ quy định về dấu định lượng nhưng vẫn yêu cầu lượng hàng thực tế phù hợp với thông tin ghi trên nhãn và yêu cầu kỹ thuật đo lường. Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu phải kiểm soát lượng hàng, lưu giữ hồ sơ, dữ liệu phục vụ kiểm tra.

Chính phủ sẽ quy định cụ thể mức thiếu cho phép, phương pháp lấy mẫu, đánh giá theo lô và thời hạn lưu giữ hồ sơ đối với từng nhóm sản phẩm. Giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng đã cấp còn hiệu lực được tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn; bao bì đã in dấu được sử dụng thêm 24 tháng kể từ khi luật có hiệu lực. Hàng hóa mang dấu định lượng đã lưu thông tiếp tục được lưu thông.

Đầu tư hạ tầng đo lường phục vụ công nghệ chiến lược

Không chỉ hướng đến kiểm soát gian lận trong giao dịch, luật sửa đổi còn đặt mục tiêu phát triển năng lực đo lường phục vụ nghiên cứu khoa học, sản xuất và các lĩnh vực công nghệ cao.

Theo đó, Nhà nước ưu tiên phát triển khoa học, công nghệ về đo lường trong các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ mới, năng lượng mới, y tế, chăm sóc sức khỏe, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, quan trắc môi trường và khí tượng thủy văn.

Hạ tầng kỹ thuật đo lường quốc gia được định hướng phát triển hiện đại, đồng bộ, có trọng tâm, bảo đảm khả năng liên kết với Hệ đơn vị đo quốc tế hoặc các mốc quy chiếu được quốc tế thừa nhận. Trọng tâm là xây dựng, nâng cấp hệ thống chuẩn đo lường quốc gia; nghiên cứu, làm chủ công nghệ và phương pháp đo mới; mở rộng năng lực kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm và kết nối, sử dụng chung hạ tầng giữa các địa phương, tổ chức, doanh nghiệp.

Luật xác định Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về đo lường trên phạm vi cả nước. Các bộ, ngành phối hợp xây dựng chính sách, quản lý hoạt động đo lường thuộc lĩnh vực phụ trách, giải quyết khiếu nại, xử lý vi phạm và kết nối dữ liệu vào nền tảng số dùng chung. Hoạt động đo lường đặc thù trong quốc phòng, an ninh được quản lý theo quy định riêng.

Báo cáo giải trình, tiếp thu trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng đo lường gắn trực tiếp với đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân báo cáo giải trình, tiếp thu trước khi Quốc hội biểu quyết

Một kết quả đo chính xác là cơ sở để người dân thanh toán đúng lượng điện, nước, xăng dầu đã sử dụng; giúp bác sĩ có thông tin tin cậy trong chẩn đoán, điều trị; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, tiết kiệm nguyên liệu và đưa sản phẩm ra thị trường.

Trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, năng lực đo lường quyết định khả năng kiểm chứng kết quả nghiên cứu, làm chủ quy trình và phát triển sản phẩm mới.

"Đầu tư cho đo lường cần được nhìn nhận là đầu tư cho năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế", Bộ trưởng nói.

Ông cho biết Chính phủ sẽ khẩn trương xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn, không để khoảng trống pháp lý trong tổ chức thực hiện. Hiệu quả của luật cần được đánh giá bằng những kết quả cụ thể: Người dân được bảo vệ tốt hơn trước gian lận đo lường, doanh nghiệp giảm chi phí tổn thất trong sản xuất và cơ quan quản lý phát hiện, xử lý vi phạm kịp thời.