Động lực mới từ xây dựng hệ sinh thái số

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, với vai trò là cơ quan tham mưu, tổ chức thực hiện các hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều chương trình, mô hình thiết thực, đồng thời tham gia xây dựng cơ chế, chính sách nhằm tạo động lực mới cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Xung quanh vấn đề này, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân trao đổi với phóng viên TTXVN về định hướng và các giải pháp trọng tâm của ngành trong quá trình chuyển đổi số.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân. Ảnh: Bộ Công Thương

Phóng viên: Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính của tăng trưởng kinh tế. Xin Thứ trưởng cho biết, chuyển đổi số đóng vai trò như thế nào đối với mô hình tăng trưởng của ngành công thương?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, Bộ Công Thương cũng xác định chuyển đổi số là một trong những động lực quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng của ngành, nâng cao năng suất, hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đặc biệt, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử đang tạo ra những phương thức sản xuất, kinh doanh và phân phối mới, giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, mở rộng thị trường trong nước và quốc tế với chi phí thấp hơn.

Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng khoảng 25,5%, tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao trong khu vực. Đây là minh chứng rõ nét cho vai trò ngày càng lớn của kinh tế số và thương mại điện tử đối với tăng trưởng của ngành công thương. Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa trong sản xuất, thương mại, phân phối và xuất nhập khẩu; phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường toàn cầu thông qua các nền tảng số. Qua đó, chuyển đổi số không chỉ giúp tối ưu hóa hoạt động hiện có mà còn góp phần hình thành các mô hình kinh doanh mới, thị trường mới và các động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.Phóng viên:Để thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, Bộ Công Thương đang nghiên cứu, hoàn thiện những cơ chế, chính sách trọng tâm nào nhằm thúc đẩy nghiên cứu, phát triển kinh tế số, doanh nghiệp số và hệ sinh thái số, thưa Thứ trưởng?
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, Bộ Công Thương xác định hoàn thiện thể chế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, nhằm vừa tạo không gian phát triển cho kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới, vừa bảo đảm môi trường kinh doanh trực tuyến minh bạch, an toàn và cạnh tranh lành mạnh.
Một dấu mốc quan trọng là Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử đã chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, qua đó hình thành khuôn khổ pháp lý mới, toàn diện hơn cho sự phát triển của thương mại điện tử trong giai đoạn mới.
Các quy định mới tập trung làm rõ trách nhiệm của nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và các chủ thể tham gia; tăng cường xác thực danh tính người bán; quản lý hoạt động livestream bán hàng, tiếp thị liên kết; nâng cao trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng, quản lý và khai thác dữ liệu, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát hoạt động thương mại điện tử. Đây là cơ sở quan trọng để thị trường phát triển minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững hơn, nhưng vẫn tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo và các mô hình kinh doanh mới phát triển.
Bên cạnh hoàn thiện hành lang pháp lý, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thúc đẩy xây dựng và khai thác hệ sinh thái dữ liệu ngành công thương, tăng cường kết nối, chia sẻ và sử dụng dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước và hoạt động sản xuất, kinh doanh; phát triển các nền tảng và công cụ số hỗ trợ doanh nghiệp; thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ mới trong quản trị, dự báo thị trường, quản lý chuỗi cung ứng, phân phối và thương mại.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và các chủ thể mới tham gia thị trường số, Bộ Công Thương định hướng tăng cường hỗ trợ nâng cao năng lực số, kỹ năng kinh doanh trực tuyến và năng lực tuân thủ pháp luật; hỗ trợ ứng dụng các giải pháp công nghệ và AI phù hợp với quy mô, nguồn lực của doanh nghiệp; đồng thời thúc đẩy tham gia các nền tảng thương mại điện tử trong nước và quốc tế, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới. Qua đó, từng bước hình thành hệ sinh thái thương mại số hiện đại, giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng công nghệ để nâng cao năng suất, giảm chi phí, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Phóng viên:Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực, xin Thứ trưởng cho biết về những giải pháp mang tính đột phá của ngành để khơi thông các nguồn lực, qua đó tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế?
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Để chuyển đổi số và kinh tế số thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, tôi cho rằng cần tập trung tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, hạ tầng số và nguồn nhân lực số; trong đó, cần chuyển mạnh từ tư duy “ứng dụng công nghệ” sang tạo lập môi trường và hệ sinh thái số phục vụ phát triển sản xuất, kinh doanh và thương mại.
Trước hết, về thể chế cần tiếp tục tổ chức triển khai hiệu quả Luật Thương mại điện tử và các văn bản hướng dẫn thi hành, đồng thời thường xuyên rà soát thực tiễn để kịp thời hoàn thiện chính sách đối với các mô hình kinh doanh số mới. Mục tiêu là xây dựng một môi trường thương mại số minh bạch, an toàn, cạnh tranh lành mạnh nhưng vẫn tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý đối với các nền tảng số, hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường số.
Ngoài ra, xác định dữ liệu là một nguồn lực mới cho phát triển ngành công thương; đẩy nhanh xây dựng, chuẩn hóa và kết nối các cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp, thị trường, thương mại điện tử, xuất nhập khẩu, sản xuất và phân phối. Việc tăng cường liên thông, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát hoạt động thương mại trên môi trường số mà còn tạo cơ sở cho phân tích, dự báo thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định sản xuất, kinh doanh.
Cuối cùng cần thúc đẩy phổ cập chuyển đổi số tới cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh, thông qua các nền tảng và giải pháp số có chi phí phù hợp; hỗ trợ nâng cao kỹ năng số, năng lực ứng dụng AI, khai thác dữ liệu và kinh doanh trực tuyến. Đồng thời, đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam xây dựng thương hiệu số, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng và thị trường quốc tế, qua đó chuyển từ việc chỉ sử dụng nền tảng số thành chủ động khai thác công nghệ và dữ liệu để nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài 1: Chìa khóa cho mô hình tăng trưởng mới

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài 2: Động lực mới từ xây dựng hệ sinh thái số

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài 3: Mô hình đưa công nghệ giải các "bài toán lớn"

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài 4: Từ giảm chi phí đến tạo giá trị mới

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài cuối: Tăng tốc để nâng sức cạnh tranh quốc gia