Động lực quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương

Hợp tác xã May thêu thủ công Thanh Hà hướng dẫn cách may, thêu sản phẩm tái chế cho phụ nữ. Ảnh: HLHPN Thanh Thủy

Tạo sinh kế xanh, bền vững

Những ngày đầu khởi nghiệp, cơ sở may thêu thủ công của chị Nguyễn Thị Hà ở phường Thanh Thủy chỉ là một nhóm nhỏ phụ nữ khiếm khuyết làm nghề thêu tay để cải thiện thu nhập. Bản thân chị Hà cũng là người kém may mắn nên hơn ai hết, chị hiểu những khó khăn của phụ nữ yếu thế trong việc tìm kiếm việc làm ổn định.

Từ quyết tâm tạo việc làm cho chị em có hoàn cảnh khó khăn, cơ sở may thêu của chị từng bước phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng sản phẩm. Đến nay, HTX May thêu thủ công Thanh Hà có 10 thành viên và nhiều lao động thời vụ, mở ra hướng phát triển mới cho mô hình kinh tế tập thể gắn với sinh kế xanh, tuần hoàn.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất các sản phẩm may thêu truyền thống, HTX còn định hướng phát triển các sản phẩm thủ công từ vật liệu tái chế như vải vụn, lon bia, chai nhựa… phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng của phụ nữ địa phương. Từ những vật liệu tưởng chừng bỏ đi, các thành viên HTX đã tạo ra nhiều sản phẩm thủ công có tính ứng dụng và giá trị thẩm mỹ cao như kẹp tóc, vòng tay, đồ trang trí…

Mô hình này đã tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho phụ nữ; đồng thời góp phần hình thành thói quen phân loại, tái sử dụng rác thải sinh hoạt, hướng đến lối sống xanh, thân thiện với môi trường.

Chị Nguyễn Thị Hà, Giám đốc HTX May thêu thủ công Thanh Hà chia sẻ: “Các sản phẩm thủ công tái chế sau khi hoàn thiện sẽ được hỗ trợ kết nối với các cửa hàng, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất có nhu cầu gia công và các đơn vị tiêu thụ nhằm mở rộng thị trường, tạo đầu ra ổn định. Chúng tôi cũng định hướng và được hỗ trợ để gắn phát triển sản phẩm với hoạt động du lịch trải nghiệm tại khu vực cầu ngói Thanh Toàn để quảng bá hình ảnh địa phương và nâng cao thu nhập cho phụ nữ trên địa bàn”.

Là một trong những thành viên tham gia HTX từ những ngày đầu, chị Trương Thị Ngọc Ánh, phường Thanh Thủy cho biết: “Khi tham gia HTX, chị em có công việc đều đặn, đơn hàng ổn định hơn. Mọi người cùng chia sẻ kinh nghiệm may thêu nên công việc thuận lợi, thu nhập cũng ổn định hơn trước”.

Nếu HTX may thêu thủ công Thanh Hà tạo dấu ấn với mô hình kinh tế xanh gắn với du lịch trải nghiệm, thì HTX Sợi chuối và Dịch vụ nông nghiệp Hương Trà lại mở ra hướng đi mới từ việc tận dụng tối đa giá trị của thân cây chuối, phát triển kinh tế tuần hoàn. Dù mới thành lập nhưng HTX này đã từng bước khẳng định được chất lượng sản phẩm và có vị trí nhất định trên thị trường. Hiện HTX đang sản xuất, kinh doanh hơn 10 sản phẩm từ cây chuối như: Bột chuối, rượu chuối, chuối sấy dẻo, vải chuối, mủ nón và nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ khác.

Trong quá trình sản xuất của HTX, gần như toàn bộ cây chuối đều có thể tận dụng để chế biến thành các sản phẩm khác nhau. Từ sợi chuối, bã chuối… đều mang lại giá trị kinh tế khi được đầu tư đúng hướng.

Ngoài những sản phẩm chính như bột chuối, chuối sấy…, thân cây chuối khi được chuốt sạch và phơi khô, sợi chuối được bện, tết thành những sợi thừng lớn nhỏ, qua các câu xử lý để làm túi, giỏ, chổi, giấy… với nhiều kiểu dáng đa dạng, độc đáo. Đặc biệt, sợi chuối có độ bền cao, mềm, mịn, dai và ít bị mốc hay co rút trong điều kiện thời tiết ẩm. HTX còn tận dụng bã chuối để làm giá thể phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Bà Hoàng Thị Linh, Giám đốc HTX Sợi chuối và Dịch vụ nông nghiệp Hương Trà cho biết: Thị trường sản phẩm từ sợi chuối đang có nhiều tiềm năng phát triển, nhất là khi xu hướng sử dụng vật liệu thân thiện môi trường ngày càng được ưa chuộng. HTX đã và đang được Liên minh HTX thành phố và các cơ quan, ban, ngành, địa phương hỗ trợ trong việc xây dựng mô hình, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiêu thụ. Hiện giá thành sợi chuối vẫn còn khá cao nên việc cạnh tranh trên thị trường chưa thuận lợi. Tuy nhiên, HTX vẫn sẽ tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số để đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh. Thị trường sợi chuối đã hình thành và phát triển gần 20 năm nay tại nhiều quốc gia như Philippines, Ấn Độ, Trung Quốc… Đây là lĩnh vực có tiềm năng phát triển lớn nếu đi đúng hướng.

Sản phẩm của HTX Sợi chuối và Dịch vụ nông nghiệp Hương Trà ra mắt thị trường

Động lực trong phát triển kinh tế

Không chỉ xuất hiện ở lĩnh vực nông nghiệp hay thủ công mỹ nghệ, các HTX trên địa bàn thành phố đang phát triển đa dạng ở nhiều lĩnh vực như vận tải, du lịch, công nghệ thông tin, môi trường, thương mại dịch vụ… với quy mô và chất lượng ngày càng được nâng lên.

Đến nay, toàn thành phố có 321 HTX hoạt động trên nhiều lĩnh vực. Trong đó, có 223 HTX nông, lâm, ngư nghiệp; 34 HTX công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp; 33 HTX vận tải; 7 quỹ tín dụng nhân dân cùng nhiều HTX hoạt động trong lĩnh vực du lịch, môi trường, công nghệ thông tin và thương mại dịch vụ.

Năm 2025, toàn thành phố thành lập mới 12 HTX, thu hút gần 95.000 thành viên với hơn 39.000 lao động thường xuyên. Doanh thu bình quân đạt khoảng 3,75 tỷ đồng/năm/HTX. Nhiều HTX đã phát huy vai trò là cầu nối giữa kinh tế hộ với thị trường, hỗ trợ thành viên về dịch vụ đầu vào, tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Đặc biệt, nhiều mô hình HTX kiểu mới đã mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển sản phẩm OCOP, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch Liên minh HTX thành phố cho biết: “Những năm gần đây, khu vực kinh tế tập thể của thành phố đã có nhiều chuyển biến tích cực cả về số lượng lẫn chất lượng hoạt động. Các HTX không chỉ phát triển về quy mô mà tư duy quản trị cũng đang từng bước đổi mới. Nhiều HTX mạnh dạn đầu tư công nghệ, xây dựng sản phẩm theo hướng xanh, tuần hoàn và gắn với du lịch trải nghiệm. Đây là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển bền vững của thành phố”.

Thời gian qua, Liên minh HTX thành phố cũng đã triển khai nhiều hoạt động đồng hành cùng các HTX như hỗ trợ thành lập mới HTX, đào tạo nâng cao năng lực quản trị, tổ chức xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ sản phẩm, hỗ trợ tham gia các hội chợ, phiên chợ, trưng bày sản phẩm trong và ngoài thành phố. Cùng với đó, Liên minh HTX thành phố cũng phối hợp triển khai các chương trình chuyển đổi số, hỗ trợ đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, kết nối với hệ thống phân phối hiện đại nhằm mở rộng thị trường cho sản phẩm HTX.

Trong năm 2025, nhiều hoạt động xúc tiến thương mại đã được tổ chức với sự tham gia của hàng chục HTX, doanh nghiệp liên kết. Một số sản phẩm OCOP, thủ công mỹ nghệ, nông sản đặc trưng của Huế đã từng bước tiếp cận hệ thống phân phối lớn. Không chỉ hỗ trợ về thị trường, các sở, ngành và địa phương còn tích cực hỗ trợ HTX tiếp cận chính sách về vốn, khoa học công nghệ, đào tạo nghề và phát triển sản xuất. Đặc biệt, phong trào phát triển HTX do phụ nữ làm chủ, HTX thanh niên khởi nghiệp hay các mô hình kinh tế tuần hoàn đang tạo thêm động lực mới cho khu vực kinh tế tập thể.

Dẫu vẫn còn không ít khó khăn về vốn, đất đai, nhân lực và thị trường tiêu thụ, nhưng sự lớn mạnh của các HTX trên địa bàn thành phố đang cho thấy khu vực kinh tế tập thể không còn là mô hình cũ kỹ, chậm đổi mới mà đang từng bước trở thành động lực quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương.