Đồng Nai: Bứt phá từ 'hạ tầng pháp lý' vững chắc

Trong bối cảnh năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch 5 năm (2026–2030), Đồng Nai đối mặt khối lượng công việc thể chế rất lớn. Vừa sáp nhập đơn vị hành chính, vừa thành lập 10 phường mới và bảo đảm không có "khoảng trống pháp lý" là bài toán phức tạp. Trước thách thức đó, ngành Tư pháp thành phố Đồng Nai đã phát huy vai trò nòng cốt, chủ động tham mưu đưa Nghị quyết 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị cùng các Nghị quyết 140/NQ-CP, 97/NQ-CP của Chính phủ nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Bứt phá thể chế và chuyển đổi số

Theo báo cáo của sở Tư pháp thành phố Đồng Nai, trong 06 tháng đầu năm 2026 cho thấy, điểm sáng nổi bật trong công tác tư pháp địa phương là sự bứt phá toàn diện về chất lượng và tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (QPPL). Sở Tư pháp thành phố Đồng Nai đã tham mưu ban hành 96 văn bản QPPL để kịp thời sửa đổi, thay thế hoặc bãi bỏ các quy định không còn phù hợp, tăng tới 20 văn bản so với cùng kỳ năm 2025. Báo cáo chuyên môn cũng xác nhận HĐND và UBND thành phố đã ban hành 43 văn bản QPPL cốt lõi (gồm 6 Nghị quyết và 37 Quyết định) bảo đảm chuẩn mực về trình tự, thủ tục và thẩm quyền.

Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật luôn được quan tâm, bám sát thực tiễn địa phương (ảnh: Khánh Toàn)

Đặc biệt, Phòng Xây dựng và Phổ biến pháp luật (Sở Tư pháp) đã bảo đảm 100% các dự thảo văn bản QPPL do các sở, ban, ngành tham mưu đều được rà soát tỉ mỉ sự phù hợp với đường lối của Đảng, tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành cũng như tính hợp hiến, hợp pháp. Chỉ trong nửa đầu năm, Sở Tư pháp đã thực hiện thẩm định 127 dự thảo văn bản QPPL (34 Nghị quyết, 93 Quyết định) và đóng góp ý kiến sâu sắc cho 883 dự thảo văn bản khác. Trong số đó, hai Nghị quyết quan trọng được HĐND thành phố thông qua gồm Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐND quy định mức chi, khoán chi cho công tác xây dựng văn bản QPPL và Nghị quyết số 22/2026/NQ-HĐND quy định mức chi bảo đảm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, chuẩn tiếp cận pháp luật và hòa giải ở cơ sở đã tạo hành lang tài chính chuẩn mực, tiếp thêm nguồn lực cho công tác thể chế.

Công tác truyền thông chính sách được chú trọng, liên thông giữa các sở, ban, ngành (Ảnh: Khánh Toàn)

Không chỉ dừng lại ở khâu soạn thảo, công tác rà soát, hệ thống hóa văn bản QPPL chịu tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy sau hợp nhất địa giới hành chính cũng được triển khai quy mô lớn. Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, thành phố đã hoàn thành việc xử lý 104/131 văn bản QPPL bị ảnh hưởng bởi quá trình sáp nhập, đồng thời ban hành Quyết định công bố 435 văn bản hết hiệu lực toàn bộ, giúp làm sạch hệ thống dữ liệu pháp luật địa phương.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông chính sách theo Đề án 407 (Quyết định 407/QĐ-TTg) được triển khai đồng bộ từ sớm, từ xa. Việc công khai, minh bạch các dự thảo chính sách có tác động lớn đến xã hội ngay từ khâu soạn thảo đã giúp người dân, doanh nghiệp chủ động tham gia góp ý, phản biện. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng văn bản ban hành mà còn củng cố niềm tin của nhân dân vào chính quyền, hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN.

Nhận diện điểm nghẽn và giải pháp đột phá

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn triển khai công tác tư pháp và xây dựng thể chế tại Đồng Nai cũng đặt ra những thách thức lớn. Nhìn nhận thẳng thắn, tốc độ phát triển của kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới hiện nay đang nhanh hơn tốc độ hoàn thiện thể chế. Bên cạnh đó, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều quy trình quản lý hành chính cần tiếp tục được chuẩn hóa; việc phân cấp, phân quyền chưa hoàn toàn đi đôi với cơ chế kiểm soát quyền lực tương ứng. Nguồn nhân lực làm công tác pháp chế, tư pháp ở một số cơ quan, địa phương còn thiếu về số lượng, kiêm nhiệm nhiều việc và chịu áp lực công việc rất lớn. Mặt khác, tỷ lệ người dân tự thao tác dịch vụ công trực tuyến độc lập không có sự trợ giúp của công chức vẫn còn hạn chế.

Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều quy trình quản lý hành chính cần tiếp tục được chuẩn hóa (Ảnh: Khánh Toàn)

Đánh giá sâu sắc về định hướng nhiệm vụ giai đoạn tới, bà Phạm Thị Bích Thủy - Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Đồng Nai nhấn mạnh: “Xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật phải luôn lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Quá trình triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW không chỉ dừng lại ở việc ban hành đủ văn bản, mà cốt lõi là đổi mới tư duy quản trị, chuyển từ tư duy quản lý sang chủ động phục vụ và kiến tạo phát triển. Ngành Tư pháp thành phố cam kết tiếp tục siết chặt kỷ luật thể chế, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để mọi chính sách pháp luật ban hành ra đều mang hơi thở cuộc sống, tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn, tạo dựng hạ tầng pháp lý minh bạch, an toàn nhất cho dòng vốn đầu tư và sự phát triển bền vững của địa phương”.

Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Đồng Nai Phạm Thị Bích Thủy cho biết: “Xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật phải luôn lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ” (Ảnh: Khánh Toàn)

Để khắc phục các hạn chế và hiện thực hóa mục tiêu chỉ đạo, lãnh đạo ngành Tư pháp thành phố Đồng Nai nhấn mạnh toàn ngành tập trung thực hiện đồng bộ 4 nhóm giải pháp đột phá.

Đầu tiên chính là siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong công tác xây dựng pháp luật; gắn trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương với tiến độ và chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật, coi kết quả thể chế hóa chính sách là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của lãnh đạo. Cùng với đó nâng cao chất lượng khâu khảo sát thực tế và đánh giá tác động của chính sách (RIA) trước khi ban hành; đẩy mạnh điều tra xã hội học, lấy ý kiến rộng rãi đối tượng chịu tác động nhằm chấm dứt tình trạng văn bản "vừa ban hành đã phải sửa đổi, bổ sung", bảo đảm tính khả thi và độ bền vững của chính sách.

Ngoài ra, toàn ngành phải tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác pháp chế, quản lý văn bản, hỗ trợ soạn thảo và tự động cảnh báo tiến độ cho cơ quan chủ trì; từng bước hoàn thiện nền "pháp luật số", giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng tính minh bạch và chuẩn hóa thể thức văn bản.

Cuối cùng chính là tập trung đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ công chức làm công tác pháp chế, tư pháp có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi chuyên môn, có kỹ năng phân tích dữ liệu và tư duy quản trị hiện đại, đáp ứng tốt yêu cầu hội nhập và phát triển của thành phố.

Có thể khẳng định, sự chủ động, quyết liệt trong công tác hoàn thiện thể chế không chỉ giúp thành phố Đồng Nai tháo gỡ kịp thời các khó khăn phát sinh sau sắp xếp bộ máy, mà còn tạo nền tảng pháp lý thông thoáng, an toàn, thu hút mạnh mẽ các nguồn lực đầu tư. Đây chính là đòn bẩy quan trọng để thành phố bứt phá, hoàn thành thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội năm 2026 và cả nhiệm kỳ 2026–2030.